Şöhretin getirdiği ilgiye rağmen mütevazı duruşunu koruyan Müjdeci, Yerköy’den başlayan oyunculuk yolculuğunu başarılı projelerle sürdürüyor.

Muttalip Müjdeci hangi dizide oynuyor?

Başarılı oyuncu Muttalip Müjdeci, Star TV ekranlarında izleyiciyle buluşan “Doğanın Kanunu” dizisindeki performansıyla dikkat çekiyor.

Canlandırdığı karaktere kattığı doğal ve güçlü yorumla öne çıkan Müjdeci, özellikle karakter oyunculuğundaki deneyimini ekrana yansıtıyor. Oyuncunun performansı, Yozgat ve Yerköy’de yaşayan hemşehrileri tarafından da yakından takip ediliyor.

Yozgat ve Yerköy halkı, sanat hayatındaki mütevazı ve başarılı adımlarıyla adından söz ettiren hemşehrimiz Muttalip Müjdeci’yi ekranlarda görmekten büyük gurur duyarak kendisine başarılar diliyor.

"Yüzlerce yıllık ilim ve kültür mirasımız artık dünyanın her yerinden, günün her saatinde erişilebilir. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığımızın uluslararası standartlarda yürüttüğü dijitalleştirme çalışmalarıyla 485 bin yazma ve nadir matbu eseri dünyanın en büyük yazma eser portalında araştırmacıların ve meraklıların istifadesine sunuyoruz."

Bin 500 yıllık miras uzmanlık zinciriyle korunuyor

Geçmişleri bin 500 yıla kadar uzanan yazma eserlerin dijitalleştirilmesi, her aşamada özel bilgi ve uzmanlık gerektiriyor. Yüzyıllar boyunca elden ele, şehirden şehre ve farklı kütüphaneler arasında taşınan eserler; afetler, ihmaller, olumsuz saklama şartları ve zamanın yıpratıcı etkileri nedeniyle hassas bir yapıya sahip bulunuyor.

Yazmalar, taşıdıkları metinlerin yanı sıra cilt, tezhip, hat ve kağıt özellikleriyle de önemli birer sanat eseri niteliği taşıyor. Müellifinden mütercimine, müstensihinden mücellidine ve müzehhibine kadar üretim sürecinde yer alan her isim ve unsur, eserin tarihi değerinin bir parçasını oluşturuyor.

Fiziksel bütünlüğe zarar vermeyen yüksek çözünürlüklü çekim

TÜYEK bünyesindeki dijitalleştirme çalışmalarında uluslararası koruma ve görüntüleme standartları esas alınıyor. İşlem öncesinde her eserin konservasyon açısından uygunluğu değerlendiriliyor ve gerekli koruyucu tedbirler alınıyor. Fiziksel bütünlüğüne zarar vermeyen yöntemlerle yüksek çözünürlüklü dijital görüntüleri oluşturulan eserlerin bibliyografik kayıtları da uluslararası kataloglama standartlarına göre hazırlanıyor.

Dijitalleştirme, yazma eserlerin kullanımını hızlandırırken özgün nüshaların araştırma amacıyla sürekli olarak raflardan indirilmesinin de önüne geçiyor. Böylece eserlerin kullanım kaynaklı yıpranması azaltılıyor, muhtevaları muhtemel afetlere karşı dijital ortamda koruma altına alınıyor.

Yapay zeka ve yeni teknolojilerle geleceğe taşınıyor

Kurum, dijitalleştirmede görüntü kalitesi, kullanılan yöntemler ve uluslararası standartlara uyum konusundaki gelişmeleri yakından takip ediyor. Bu kapsamda 27 Şubat 2025 tarihinde alanın uzman ve uygulamacılarının katılımıyla "Yazma Eserler ve Dijitalleşme" çalıştayı yapıldı. 2026 yılında ise "Klasik Kaynaklar: İslam ve Osmanlı Yazılı Mirasının Geleceği" ve "Yazma Eserlerde Dijitalleşme: Yeni Yaklaşımlar" başlıklı çalıştaylar düzenlendi.

TÜYEK, yapay zeka alanındaki gelişmeleri de değerlendirerek yazma eserlerin dijitalleştirilmesi, kataloglanması, işlenebilir metne dönüştürülmesi ve araştırmalarda daha etkin kullanılması amacıyla yeni teknolojiler üzerinde çalışmalar ve denemeler yürütüyor. Bakan Ersoy, yapay zeka dahil yeni teknolojilerin sunduğu imkanlardan yararlanarak dijital kültür hazinesini geliştirmeyi sürdüreceklerini vurguladı.

485 bin yazma ve nadir matbu esere ilişkin künye bilgilerinin yer aldığı portala www.yek.gov.tr adresinden erişilebiliyor. Eserlerin indirilmesi için ücretsiz üyelik gerekiyor.

"Ortak mirasın korunmasına katkı sunacak"

Bakan Ersoy, Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek toplantının Dünya Miras Sözleşmesi'nin uygulanmasına yönelik uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesine önemli katkılar sunacağını belirtti. Organizasyondan ulaşıma, iletişim çalışmalarından yan etkinliklere kadar hazırlık sürecinin ana başlıklarının masaya yatırıldığı toplantıda Ersoy, Türkiye'nin ev sahipliğini güçlü bir tanıtım fırsatına dönüştürecek çalışmalar için talimat verdi.

Toplantı, yalnızca bir organizasyon olarak görülmemeli. Türkiye'nin kültürel mirasını ve bu mirasın korunmasına ilişkin çalışmalarını dünyaya anlatacak özel etkinlikler düzenlenmeli.

Hazırlıkların vakit kaybedilmeden başlatılmasını isteyen Ersoy, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) başta olmak üzere deneyimli profesyonel ekiplerin sürece dahil edileceğini söyledi. UNESCO Dünya Miras Merkezi'nden iletilecek şartların incelenerek ihtiyaçların net biçimde ortaya konulmasını isteyen Bakan, organizasyonun internet altyapısı ve teknik çalışmalarının da profesyonel ekipler tarafından hazırlanması gerektiğine işaret etti.

Dünya basını İstanbul'a çekilecek

Görüşmede üzerinde özellikle durulan başlıklardan biri de uluslararası basın oldu. Ersoy, Dünya Miras Komitesi Toplantısı'nın oluşturacağı uluslararası ilgiden Türkiye'nin tanıtımı için güçlü biçimde yararlanılması gerektiğini vurguladı. Türkiye'nin miras koruma alanındaki güçlü atılımlarını anlatan içeriklerin hazırlanmasını isteyen Bakan, basının ilgisini çekecek çalışmaların planlanması talimatını verdi.

Toplantının gerçekleştirileceği mekana ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Ersoy, ihtiyaç duyulan salon ve toplantı alanlarının İstanbul'daki mevcut imkanlarla karşılanabileceğini ifade etti. Heyetlerin ulaşımı ve İstanbul'daki hareketliliğine ilişkin hazırlıklara da değinen Bakan, kurumlarla iş birliği içinde çalışılmasının önemine dikkat çekti.

Görev gücü oluşturulacak

Hazırlıklar için oluşturulacak görev gücünde Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TGA'nın yanı sıra Dışişleri Bakanlığı, İstanbul Valiliği, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı, UNESCO Türkiye Milli Komisyonu ve ilgili idarelerin yer alması planlanıyor. Dünya Miras Merkezi tarafından anlaşma metni ile Gereklilikler Beyanı'nın iletilmesinin ardından ilgili kurumlarla istişare toplantısı düzenlenmesi ve görev dağılımına ilişkin protokol imzalanması öngörülüyor.

Hazırlıkların en önemli başlıklarından birini, toplantının gerçekleştirileceği kongre merkezinin belirlenmesi oluşturuyor. Uluslararası organizasyonun ölçeğine uygun web sayfasının tasarlanması, toplantı kayıt ve akreditasyon sistemi ile oturumların canlı yayınlanabilmesi için uluslararası yayın altyapısının oluşturulması da planlanıyor. Güvenlik önlemleri, atık yönetimi, acil sağlık hizmetleri ve erişilebilirlik konularında UNESCO Dünya Miras Merkezi'nin belirttiği yükümlülüklerin yerine getirilmesi öngörülüyor.

Türkiye'nin mirasına özel yayın

Toplantı kapsamında, Türkiye'nin Dünya Miras Listesi'ne kayıtlı alanlarına ilişkin özel bir bölümün yer alacağı UNESCO World Heritage Dergisi'nin özel sayısının hazırlanması ve İngilizce, Fransızca, Türkçe olarak basılması planlanıyor. Dünya Miras Haritası'nın ise Türkiye'den bir dünya miras alanı öne çıkarılarak İngilizce, Fransızca ve İspanyolca basılması öngörülüyor.

Toplantı yalnızca komite oturumlarından oluşmayacak. Açılış ve kapanış seremonilerinin yanı sıra katılımcılara müzik dinletileri, alan ve müze ziyaretleri ile opera ve bale gösterileri gibi çeşitli etkinlikler de sunulacak. Ayrıca Dünya Mirası Genç Profesyoneller Forumu ile Dünya Miras Alan Yöneticileri Forumu'nun da organize edilmesi planlanıyor.

Aşağı Nohutlu Mahallesi sınırları içerisinde bulunan Şeyh Necdi Mescidi'nin, Banisinin Konyalı Şeyh El Hac Salih Sabri Dede Efendi bin Hasan olduğu biliniyor. Uzun süre halk kütüphanesi olarak kullanılan mescid günümüze ulaşan sayılı eserlerden olması özelliğiyle ön plana çıkıyor. Gerek mimari yapısı gerekse Yozgat'ın manevi ve tarihi geçmişindeki yeri nedeniyle tescilli kültür varlıkları arasında yer alan Şeyh Necdi Mescidi, Yozgat'ın sivil mimari örneklerinin korunması açısından büyük önem taşıyor.

Mevlevihane Olarak Başlayan 116 Yıllık Yolculuk

Şeyh Necdi Mescidi'nde 2 yıldır görev yapmakta olan İmam Hatip Şahmettin Tipi, yapının tarihçesine ilişkin çarpıcı bilgiler paylaştı. Tipi, "Camimiz Hicri 1326 yılında Konyalı Şeyh Sabri Efendi tarafından bina edilmiş. Miladi olarak ise 1908'li yıllara denk geliyor. Osmanlı'nın son dönemlerine denk geliyor. İlk zamanlarda mescid cami olarak hizmet vermekte" dedi.

Tekkeler ve Türbeler Kanunu ile gerçekleşen tekke ve türbelerin kapatılmasıyla yapının kütüphaneye çevrildiğini belirten Tipi, "Osmanlı'nın son dönemlerinde buranın Mevlevihane olarak hizmet verdiğini biliyoruz" ifadelerini kullandı.

Tonozoğulları Ailesinin Vakıf Eseri

Yapının vakıf eseri olduğuna dikkat çeken İmam Hatip Tipi, "Yozgat'ımızın yerli ailelerinden Tonozoğulları'nın burası vakıf eseridir. Aile burayı vakfetmiş. Günümüze kadar da hizmetini sürdürmekte. 90'lı yılların başlarından itibaren cami kimliğine bürünmüştür" diye konuştu. Bahçedeki kabirlerin Tonozoğlu Ailesi'ne ait olduğu düşünülüyor.

Dört Bölümden Oluşuyor

Tipi, mescidin dört bölümden oluştuğunu belirterek, "Giriş kısmı, sağdan girişte birinci oda erkek bölümü, soldan ikinci oda erkek bölümü, sağdan ikinci oda da bayan bölümü olarak hizmet vermekte" dedi.

Yapılan bakım ve onarım çalışmalarıyla özgün yapısı korunan mescit, hem ibadethane işlevini sürdürüyor hem de şehrin tarihi hafızasını canlı tutuyor.

1935 yılında Almanya'daki Yahudi karşıtı uygulamalar nedeniyle ailesiyle birlikte Türkiye'ye gelen Prof. Dr. Albert Eckstein dönemin Sağlık Bakanı Dr. Refik Saydam'ın yönlendirmesiyle Anadolu'yu köy köy dolaşarak çocuk sağlığı ve hastalıkları üzerine kapsamlı araştırmalar yaptı.

1937 yılında başlayan bu gezilerde Eckstein ve ekibi, Anadolu'nun farklı bölgelerindeki köylerde çocukları muayene ediyor, sağlık durumlarını kayıt altına alıyor ve Türkiye'nin çocuk sağlığı politikalarının oluşturulmasına temel olacak veriler topluyordu.

Eckstein'ın Anadolu gezisine ait fotoğraf albümünde yer alan bir sayfa, köyün 88 yıl önceki halini gözler önüne seriyor. Küçük bir çocuk ve iki atın görüldüğü ilk karenin bulunduğu albüm sayfasında "Osmanpaşa Köyü" ibaresi yer alıyor.

Prof. Eckstein'ın Osmanpaşa ziyareti dönemin Yozgat'ındaki çocuk sağlığı koşullarının ulusal bir araştırmanın parçası haline geldiğini göstermesi açısından tarihi önem taşıyor. Eckstein'ın Anadolu'dan topladığı veriler Türkiye'de bebek ve çocuk ölümlerinin azaltılmasında koruyucu hekimlik uygulamalarının yaygınlaştırılmasında kritik rol oynadı.

Haritada "Tekke" Adıyla Geçiyor

Albümde bulunan 1854 tarihli haritada ise Osmanpaşa'nın yerine "Tekke" adının kullanıldığı görülüyor. Bu detay, köyün isim değişikliğine dair de önemli bir tarihi belge niteliği taşıyor.

Türkiye'de modern pediatrinin kurucusu olarak kabul edilen Prof. Dr. Albert Eckstein, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Kliniği'ni kurmuş, binlerce hekim yetiştirmiş ve Türk tıbbına büyük katkılar sunmuş bir bilim insanı olarak anılıyor. Eckstein'ın Yozgat'ın bir köyünde bıraktığı bu iz Anadolu'nun sağlık mücadelesindeki sessiz ama derin hatıralardan biri olarak tarihteki yerini koruyor.

4 dakika 13 saniyelik parça house temeli üzerinde yükseliyor. Karakterini G-house ve brazilian bass tarzı yoğun bass hatları çizerken, araya giren saz ve mey sesleri türkünün yöresel rengini koruyor. Yurtlu parçayı baştan sona kendi stüdyosunda üretti; türküyü seslendiren vokali ise yapay zekayla oluşturarak geleneksel eseri modern prodüksiyon teknikleriyle yeniden yorumladı.

Enes Yurtlu, yeni çalışmasını sosyal medya hesabından şu sözlerle duyurdu:

"Geçmişin ruhunu geleceğin ritimleriyle buluşturduk. Türk halk müziğimizin en özel eserlerinden Yozgat Sürmelisi'ne yaptığım remix şimdi tüm dijital platformlarda yayında. Gece sürüşlerine, yolculuklara ve playlist'lerinize eşlik etmesi dileğiyle."

Erzurum'daki kulüp kabinlerinden dünya radyolarına

31 Mart 1993 Yozgat doğumlu, Akdağmadeni nüfusuna kayıtlı olan Mücahit Enes Yurtlu, 2012 yılında Erzurum'da başladığı DJ'lik kariyerinde birçok mekanda resident DJ olarak çaldı. 2013'ten itibaren kendi remix'lerini üretmeye başlayan Yurtlu, Commercial House ve Big Room tarzlarındaki ilk çalışmalarıyla dikkat çekti. 2014 yılında yaptığı remix'ler, DJ Festo'nun Cumartesi Partisi programında (Pal Station FM) haftalarca yayınlandı.

Şubat 2018'de yayınladığı Christina Aguilera – Genie In A Bottle (Enes Yurtlu & Sofia Karlberg Cover Mix) ise sanatçıya kariyerinin en geniş yankısını getirdi. Dünya genelinde birçok radyo istasyonunun listelerine giren çalışma, PalmTherapy ve Great Sounds başta olmak üzere birçok uluslararası YouTube kanalının dikkatini çekti; kanallar remix'i kendi kitlelerine yeniden yayınladı.

2016 yılında yayınladığı Hayko Cepkin – Melekler remix'iyle geniş kitlelere ulaşan Yurtlu, Deep House ve House türlerinde yoğunlaştığı çalışmalarında Sezen Aksu, Tarkan, Kenan Doğulu, Eda Baba, Manuş Baba, Soner Sarıkabadayı gibi isimlerin parçalarını yeniden yorumladı. Sanatçının Sezen Aksu - Seni Kimler Aldı remix'i Spotify'da da geniş kitlelere ulaştı.

2026'ya yoğun bir üretim temposuyla giren Yurtlu, yıl içinde Yalan (26 Mart), Fool For You (3 Nisan), Polaroids (3 Mayıs) ve Make It Right (24 Mayıs) single'larını art arda yayınladı. Sanatçı bu dönemde yıllar önce rafa kaldırdığı projelerine yeniden hayat verdi. 2017'de enstrümantal olarak yayınladığı Walkin' Alone'a kendi yaşamından izler taşıyan sözler ekleyerek parçayı Fool For You adıyla yeniden yorumlarken, uzun süredir tamamlanmayı bekleyen iki bestesini de Polaroids ve Make It Right adlarıyla dinleyicileriyle buluşturdu. Yozgat Sürmelisi, bu serinin beşinci halkası oldu.

2 milyon dinlenmelik arşivin zirvesinde Genie In A Bottle

Enes Yurtlu'nun SoundCloud hesaplarında bugüne kadar yüklediği 50'yi aşkın parça, toplamda 2 milyon 284 bin kez dinlendi. Zirvede Genie In A Bottle oturuyor: sanatçının kendi hesabında 639 bin dinlenme toplayan remix, PalmTherapy'nin YouTube yüklemesindeki 309 bin görüntülemeyle birlikte 1 milyon erişime yaklaştı. Onu 384 binle kendi prodüksiyonu Find Oneself, 186 binle Sigrid – Everbody Knows, 120 binle Hakan Akkuş – I Can't Be remix'i izliyor. Sanatçıyı SoundCloud'da 1.368 kişi takip ediyor.

2022 yılında çalışmalarını dijital platformlara taşıyan Yurtlu, remix'lerini üç bölümlük Türkçe Mixler serisinde, kendi bestelerini ise Originals derlemesinde topladı. Bu dönemin öne çıkan işi, serinin üçüncü bölümünde Tuskun Music etiketiyle yayınlanan Feride Hilal Akın – Yok Yok remix'i oldu; parça yaklaşık 800 bin dinleyiciye ulaştı. Yaptığı remix çalışmaları Spotify'ın Hot Hits Türkiye ve EQUAL gibi editoryal listelerine de girmeyi başardı.

Cover denemeleri de Yurtlu'nun kariyerinde ayrı bir yer tutuyor. Sanatçı, 11 Aralık 2013'te Haluk Levent – Ankara parçasını, 2021 yılında ise söz ve müziği Ali Atay'a ait olan Yalan isimli parçayı kendi sesiyle cover'layarak remixledi.

Enes Yurtlu'nun çalışmalarına SoundCloud (soundcloud.com/enesyurtlu), Spotify (open.spotify.com), YouTube (youtube.com/@menesyurtlu), Instagram (instagram.com/menesyurtlu), YouTube Music, Deezer gibi dijital platformlardan ulaşılabiliyor. Yozgat Sürmelisi (House Mix) ise Spotify üzerinden dinlenebiliyor.

Dışarıdan Gelenler Çok İlgi Gösteriyor, Yozgat Sadece Bakıyor

Karaca, yaptığı açıklamada, "Vallahi dışarıdan gelenler çok ilgi gösteriyor. Yozgat sadece bakıyor. Her ne kadar biz ticaret yapsak da burada toplumun hafızasını yeniliyoruz. Osmanlı döneminden tutun da günümüze kadar birçok malzeme var" ifadelerini kullandı. Karaca, koleksiyonunda yer alan her bir parçanın geçmişe ışık tuttuğunu vurguladı.

Koleksiyonunda kirmen, el feneri, gaz lambası gibi gündelik hayatta kullanılan eşyaların yanı sıra Osmanlı dönemine ait kılıç ve gümüş kemerler de bulunuyor. Karaca, bu objelerin her birinin ayrı bir hikayesi olduğunu söyledi.

Kirmen ve Gaz Lambası: Geçmişin Gündelik Hayatı

Karaca, sergilediği ürünler arasında yer alan kirmenin geçmişte anneler ve nineler tarafından ip eğirmek, çorap ve kazak örmek için kullanıldığını anlattı. El fenerinin ise sokakta, tarlada ve harmanda kullanıldığını belirtti.

Gaz lambasının bir evin olmazsa olmazı olduğunu ifade eden Karaca, "İdare lambası ilk aydınlatma aletidir. Bunda henüz petrol icat edilmemişken haşhaş yağıyla haşhaş yağını süzerler, bunun içerisine koyarlar" dedi.

Çömçe ve Buhurdanlık: Yozgat'ın Kültürel Mirası

Koleksiyonda yer alan bir diğer obje ise çömçe. Karaca, toplu yemek yapımında kullanılan çömçenin Yozgatlıca adı olduğunu, modern dilde ise kepçe olarak bilindiğini söyledi. Buhurdanlığın ise içerisine koku konularak evin bir köşesine bırakıldığını ve özellikle genç kızlar evlendiğinde evi güzel kokutmak için kullanıldığını aktardı.

Karaca, mumdandık şömine takımının Fransız malı olduğunu ve 1880'li yıllara ait olduğunu belirtti. Ayrıca Osmanlı kılıcı olarak bilinen yatağan kılıcının savaş görmüş, toprağın altında paslanmış bir tarihi eser olduğunu ifade etti.

"Yozgat Yeniyi Sever, Eskiye İlgi Göstermez"

Osman Karaca, Yozgat halkının eskiye olan ilgisizliğine üzülerek, "Yozgat yeniyi sever, eskiyi sevmez. O güzelim el dokuma kilimlerimizi, halılarımızı maalesef hep yurt dışına ya da şehir dışına gönderdik. Naylon halıları aldık. O eski kilimlerimizi, el dokumalarımızı verdik. Yozgat'ın böyle bir özelliği var. Yeniyi sever, eskiyi sevmez. Yeni ne çıktı yeniyi alır" şeklinde konuştu.

Karaca, koleksiyonunun sadece ticari bir faaliyet olmadığını, aynı zamanda toplumun hafızasını canlı tutma amacı taşıdığını sözlerine ekledi.

Yozgatlı Sanatçılardan Takdir Toplayan Birliktelik

Bugüne kadar seslendirdiği pek çok unutulmaz eserle tanınan Nevzat Uyar’ın, hemşehrisi Murat Balaban’a ait bu özel eseri yorumlaması Yozgat kültür ve sanat camiasında büyük takdir topladı. Sanatçıların birbirine destek olmasının Yozgat’ta kadim bir gelenek olduğunu belirten vatandaşlar, bu ve benzeri nitelikli projelerin artması gerektiği yönünde beğenilerini dile getirdi.

Müzikseverlere Yeni Müjde: Özgür Çorum İle Yeni Eserler Yolda!

Gelen olumlu tepkilerden son derece memnun olduğunu belirten Nevzat Uyar, müzik yolculuğuna ara vermeden devam edeceğinin müjdesini verdi.

İlerleyen günlerde piyanodaki virtüözlüğü ve aranjeleriyle tanınan Özgür Çorum ile bir araya geleceklerini ifade eden Uyar, birlikte daha birçok yeni eseri dinleyicilerin beğenisine sunacaklarını müjdeledi.

50 Kuruşun Üzerindeki Kadın ve Yozgat Bağlantısı

Osman Karaca, çocukluğundan bu yana antika merakıyla biliniyor. Yaptığı araştırmalar sonucunda, bir dönemin vazgeçilmez madeni parası olan 50 kuruşun üzerindeki kadın figürünün, Yozgat yöresine ait bir gelin başlığı taşıdığını tespit etti. Karaca, bu detayın uzun yıllar boyunca fark edilmediğini vurguladı.

"Gelin Başlığı Yozgat'ın"

Karaca, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Gelin başlığı Yozgat'ın. 50 kuruşun üzerindeki kadın üstündeki Gelin başlığı Yozgat’a ait. Onunla fotoğraf çekinirler. Onu da 50 kuruşun üzerine basarlar" ifadelerini kullandı. Karaca, bu bilginin Yozgat'ın kültürel mirası açısından büyük önem taşıdığını belirtti.

Sabiha Tansuğ'un Tarihi Rolü

Karaca, Sabiha Tansuğ'un Anadolu'yu gezerek Türk halk kıyafetlerini, özellikle de kadın başlıklarını topladığını anlattı. Dönemin darphane müdürünün, Tansuğ'un silüetini madeni paraya basmaya karar verdiğini aktaran Karaca, "1971'de basılan 50 kuruş ile madeni paraya basılan ilk Türk kadını oldu" şeklinde konuştu. Bu bilgi, nümizmatik (para bilimi) alanında da önemli bir ayrıntı olarak kayıtlara geçti.

Osman Karaca'nın bu açıklamaları Yozgat'ta büyük ilgi uyandırdı. Yöre halkı, günlük hayatta kullandıkları bir madeni paranın üzerindeki figürün kendi kültürlerinden bir iz taşımasından dolayı gurur duyduklarını ifade etti.

Unutulan Motifler Yeniden Hayat Buluyor

Kurs kapsamında, geçmişte halılara sıkça işlenen ancak günümüzde unutulmaya yüz tutmuş motifler yeniden canlandırılıyor. Çehirlik lalesi başta olmak üzere birçok geleneksel desen, kursiyerlerin ellerinde şekilleniyor.

Koçboynuzu ve Baklava Motiflerinin Anlamı

Dokumalarda kullanılan her motifin kendine özgü bir anlamı bulunuyor. Koçboynuzu motifi, gücü, kuvveti, kahramanlığı ve mutluluğu simgeliyor. Baklava ve çengel motifleri ise nazardan ve kötü gözden korunma inancıyla dokuma kenarlarına işleniyor.

Yöresel Desenler ve Geometrik Denge

Kedi ve it kuyruğu olarak adlandırılan zikzak ve çizgi biçimindeki desenler, Yozgat yöresine özgü halı ve kilim karakterini yansıtıyor. Balta ağzı ve dört direk motifleri ise yöresel halı kompozisyonlarında geometrik denge ve geleneksel hatlar oluşturmak için kullanılıyor.

Kirmen Motifi ile Yünün Yolculuğu

Kursun önemli bir parçası olan kirmen motifi, yünün ipliğe dönüştürülmesini simgeliyor. Bu motif, dokumalara yansıtılan bir diğer yerel desen olarak dikkat çekiyor. Kursiyerler, unutulmaya yüz tutmuş bu motifleri halılara işleyerek kültürel mirası gelecek nesillere aktarmayı hedefliyor.

33 yıldır devam eden kazı çalışmalarında Kalkolitik Dönem, Hitit, Demir Çağı ve Bizans dönemlerine ait kalıntılar incelenirken, araştırmacılar bu yıl özellikle dönemin mimari yapısını anlamaya odaklandı.

6 Bin Yıllık Yaşamla Günümüz Köyü Arasında Dikkat Çeken Benzerlik

Kazı Başkanı Prof. Sharon Steadman, höyükte ortaya çıkarılan yerleşim düzeninin günümüzde Peyniryemez köyündeki yaşamla şaşırtıcı benzerlikler taşıdığını belirtti.

Steadman, kerpiç mimarinin geçmişte olduğu gibi bugün de bölgede yaygın olarak kullanıldığını ifade ederek, kazılarda avlulu evler ve bu avluların çevresine inşa edilen odaların tespit edildiğini söyledi. Günümüzde de köydeki evlerin benzer şekilde aynı caddeye baktığını belirten Steadman, bu yerleşim planının insanların birbirleriyle iletişimini kolaylaştırdığını dile getirdi.

Çanak Çömlek Üretiminin İzleri Ortaya Çıkarıldı

Kazılarda evlerin avlularında yoğun şekilde çanak çömlek üretimi yapıldığına dair bulgular elde edildi. Araştırmacılar, ortaya çıkarılan mimari kalıntılar ve üretim alanları sayesinde binlerce yıl önce bölgede yaşayan insanların günlük yaşamını daha ayrıntılı şekilde inceleme fırsatı buluyor.

Çadır Höyük'te sürdürülen kazı çalışmalarının, Anadolu'nun tarih öncesi dönemlerinden Bizans'a kadar uzanan kültürel mirasın anlaşılmasına önemli katkı sağlaması bekleniyor.

Baltı Nahiyesi: 56 Yerleşim Yerinin Bağlı Olduğu İdari Merkez

Yurtlu'nun aktardığı bilgilere göre, "Baltı", geçmişte Bozok Sancağı'nın merkez nahiyelerinden biri olup Çalatlı-Tayfur, Başnayayla/Başınayayla, Kuşcu, Pembecik ve Kızıltepe çevresindeki yaklaşık 56 yerleşim yerinin bağlı bulunduğu önemli bir idari merkez konumundaydı. Zaman içerisinde bu nahiye 1640'lı yıllarda lağv edilerek, bugünkü Yozgat merkez ilçesinin idari yapısına dönüştü" dedi..

Oğuzların Bozulus Kolundan Bozok'a Göç

Yurtlu, Oğuzların Bozulus koluna bağlı Türkmen topluluklarının Musul, Halep, Mardin ve Diyarbakır yörelerinden Bozok topraklarına göç ederek bölgeye yerleştiklerini belirtti. Sarılar Türkmen oymağının Mamalı ve Kızılkocalı aşiretleriyle akraba topluluklar olduğuna dikkat çeken Yurtlu, Türkiye genelinde "Sarılar" adını taşıyan yaklaşık yirmi yerleşim yerinin bulunduğunu ifade etti.

"Baltı Özü" Su Yolu ve İsmin Değişim Serüveni

Araştırmaya göre "Baltı" adı, sanıldığı gibi "balta" adlı kesici aletten değil, bölgede hüküm sürdüğü belirtilen Moğol beyi Baltı'nın isminden geliyor. Ayrıca Yozgat şehir merkezinden (Başıbüyülkü-Saray-Yerköy) geçerek Delice Irmağı'na ulaşan su yolunun da geçmişte "Baltı Özü" olarak anıldığı, zamanla "Yozgat Özü" veya "Yozgat Çayı" adıyla bilinmeye başlandığını kaydetti..

Baltısarılar ve Türkmensarılar: Aynı Kökten İki Kol

Yurtlu, Baltı Nahiyesi'nde eşzamanlı olarak farklı alanlara yerleşen Sarılar Türkmenlerinin ayırt edilebilmesi amacıyla "Baltısarılar" ve "Türkmensarılar" isimleriyle anıldığını, bu adlandırmanın hem yerleşim düzeni hem de hayvancılığa dayalı yaşam biçimiyle örtüştüğünü belirtti. Şefaatli ilçesinde bugün hâlâ "Sarılar" adıyla bilinen bir mevkiinin bulunmasının da bu tarihi geçmişi desteklediğini ifade etti.

Osmanlı dönemine ait kayıtlarda köyün adının "Baltı Sarılar" olarak geçtiğini belirten Hakkı Yurtlu, zaman içerisinde telaffuz ve yazım değişiklikleriyle ismin "Baltasarılar" şekline dönüştüğünü söyledi. Yurtlu, "Köyün adı, odun kesmeye yarayan balta aletiyle ilgili değildir. Bu yöndeki değerlendirmeler tarihi belgelerle örtüşmemektedir." ifadelerini kullandı.

Polisleri kürekle kovalayan Yozgatlı

Osman Kalın'ın hikayesi, Berlin Duvarı'nın Soğuk Savaş yıllarında şehri Doğu ve Batı olarak ayırdığı dönemde başladı. Duvarın hemen dibinde, kimsenin sahiplenmediği boş bir araziyi fark eden Kalın, yaklaşık 25 yıl önce burayı çevirip küçük bir bahçe haline getirdi. Ancak işler her zaman yolunda gitmedi; Alman polisi bir gün araziye gelince Osman Kalın'ın verdiği tepki efsaneye dönüştü.

"Polisler geldi. Dedim ki 'Bana bak, benim adım Osman Kalın. Türküm. Osmanlı torunuyum, Atatürk çocuğuyum'. Küreği çektim, kovaladım 2 polisi. Onlar tüfek atıyorlar havaya ben kürekle onları kovaladım. Bir daha da gelmediler."

Kilisenin papazının araya girmesiyle polislerin bir daha gelmeyeceğini öğrenen Kalın, o günleri gülerek anlatıyor: "Ben de 'Tabanca aldım, gelirlerse onları kovalayacağım' dedim. Bir daha da gelmediler."

Duvar yıkıldı, gecekondu turist akınına uğradı

1989'da Berlin Duvarı yıkıldığında bölgedeki çoğu yapı gitti; ama Osman Kalın'ın gecekondusu dimdik ayakta kaldı. Duvarın yıkılmasıyla birlikte, bir dönem iki farklı dünyayı ayıran sınırın tam ortasında tek başına kalan bu ilginç yapı, kısa sürede turistlerin ilgi odağı haline geldi. Dünyanın dört bir yanından ziyaretçiler, Berlin'in göbeğindeki bu "gecekondu"yu görmek için akın etmeye başladı.

Osman Kalın, ünlenen gecekondusuyla ilgili yaptığı açıklamada durumu mütevazı bir şekilde özetliyordu: "Büyük bir para falan kazandığımız yok. Buranın masrafını ve cep harçlığını çıkarıyor. Gecekondunun da kendine göre masrafı oluyor."

20 yıllık komşusu anlattı: "El ele bahçe yaptık"

Osman Kalın'ın komşusu Elmas Altun, gecekondunun ünlenmesinden önce bölgenin çöplüğe döndüğünü belirterek, "Burası önceden çöpten geçilmiyordu. Fakat biz kendi ellerimizle burayı güzelleştirdik. Şimdi burada sebze yetiştiriyoruz. 20 yıldır kendisiyle tanışıyoruz. İkimiz el ele bahçe yaptık" dedi. Altun, bahçede yetiştirdikleri şeftalileri gelen Alman ziyaretçilere ikram ettiklerini ve Almanların belki de ilk kez bir Türk'ün elinden şeftali yediğini söyledi.

Beyaz perdeye aktarılacak

Osman Kalın'ın bu inanılmaz hikayesi, ünlü sanatçı Yılmaz Erdoğan'ın gündemine de girdi. Yönetmenliğini Erdoğan'ın yapacağı "Bir Türk Dünyaya Kederdir" isimli filmde, Kalın'ın gerçek yaşam öyküsünün beyaz perdeye aktarılması planlanıyor. Film projesi, göçmenlerin Almanya'daki yaşam mücadelesini Osman Kalın'ın sıra dışı hikayesi üzerinden anlatmayı hedefliyor.

Osman Kalın, Almanya'yı vatanı olarak gördüğünü ancak Türkiye'deki dört kızını ve memleketini çok özlediğini her fırsatta dile getiriyor. 1964'ten beri Almanya'da yaşayan ve artık torun sahibi olan Kalın, "Almanya benim vatanım. Burayı seviyorum. Ama arkadaşlarımın çoğu öldü. Ben de artık yaşlandım" sözleriyle hüznünü ifade ediyor.

Atatürk üç şehri işaret etti: Kayseri, Sivas ve Yozgat

Millî Mücadele'nin en kritik günlerinde, 1920 yılında gerçekleşen röportajda Clarence K. Streit'in "Türkiye'nin başşehrinin ileride Anadolu'da kurulacağı doğru mudur?" sorusuna Atatürk'ün verdiği yanıt, tarihi kayıtlarda şöyle yer alıyor:

İstanbul elbette geleneksel başşehrimiz ve bu şekilde de devam etmeli. Fakat bu savaşta edindiğimiz bir deneyim bize ders oldu. Saltanat ve halifelik İstanbul'da kalacaktır ama gerçek hükümet, millet meclisi ve kabine, burada Anadolu'da İstanbul'dan daha iyi korunacağı için memleketin merkezinde olacaktır. Meclis elbette zaman zaman İstanbul'a gidebilir ama hükümetin daimi makamı orada olmamalıdır. Mesele için varılmadı ama tartışılıyor. Kayseri, Sivas ve Yozgat'ı olası yerler olarak düşünüyoruz. Bu merkezi bölgeyi araştırıp en iyi başşehir bölgesini bulması için bir komisyon göndereceğiz. Bol bol ağacı ve bir akarsuyu olmalı, kısacası doğal güzelliği...

Komisyon araştırdı, karar Ankara oldu

Atatürk'ün röportajda belirttiği üzere, başkent için en uygun bölgenin belirlenmesi amacıyla bir komisyon görevlendirildi. Yapılan araştırmalar ve stratejik değerlendirmeler sonucunda Ankara, coğrafi konumu, demiryolu bağlantısı ve savunma avantajlarıyla öne çıktı. 13 Ekim 1923'te Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilen kanunla Ankara, Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti ilan edildi.

Yozgat için tarihi bir detay

Atatürk'ün Yozgat'ı başkent adayları arasında anması, şehrin Millî Mücadele dönemindeki stratejik önemine de işaret ediyor. İç Anadolu'nun merkezi konumundaki Yozgat, o dönemde ulaşım ağları ve savunma hatları açısından kritik bir noktada bulunuyordu.

Öte yandan Atatürk'ün Yozgat'a ilgisi başkent tartışmalarıyla sınırlı kalmadı. Atatürk, 15 Ekim 1924 ve 3 Şubat 1934 tarihlerinde olmak üzere Yozgat'ı iki kez ziyaret etti. Özellikle 1934'teki ziyaretinde Yozgat halkının kendisini coşkuyla karşılamasından duyduğu memnuniyeti, "Yozgat'ın yüksek ve asil halkına teşekkür ederim" sözleriyle dile getirdi.

Bu tarihi röportaj, Yozgat'ın Cumhuriyet'in kuruluş yıllarında başkentlik yolunda kısa süreliğine de olsa adının geçtiğini belgeleyen önemli bir kayıt olarak dikkat çekiyor.

Agâh Efendi'nin yenilikçi vizyonu yalnızca gazetecilikle sınırlı kalmadı. 1861 yılında atandığı Postahâne-i Âmire nâzırlığı (Posta Nazırlığı) görevinde, 1862 yılında Türkiye'de ilk posta pulu kullanımını başlatan isim oldu. 13 Ocak 1863'te Sirkeci, Beşiktaş, Üsküdar ve Fatih postanelerinde satışa sunulan pullar, mesafeye göre hesaplanan posta ücreti karmaşasını sona erdirdi ve posta işlemlerindeki yolsuzlukları büyük ölçüde önledi. Agâh Efendi ayrıca halkın postaneye gitmeden mektup gönderebilmesi için posta kutusu uygulamasını da başlattı.

Çapanoğulları'ndan Babıâli koridorlarına

1832 yılında Yozgat'ın Sorgun ilçesinde dünyaya gelen Agâh Efendi, Çapanzade Ömer Hulûsi Efendi'nin oğluydu. Kökleri, 18. ve 19. yüzyıllarda Bozok (Yozgat) merkezli olarak Orta Anadolu'da hâkimiyet kuran Çapanoğulları âyan ailesine dayanıyordu. Kardeşi Ahmet Şakir Paşa da Osmanlı Devleti'nde müşirlik rütbesine kadar yükselen önemli bir devlet adamı olacaktı.

İlk tahsilinin ardından Galatasaray Tıbbiye-i Şâhâne-i Adliyye hazırlık sınıfına giren Agâh Efendi, yedi yıl süren tıp öğrenimini tamamlayamadan okuldan ayrıldı. Ancak bu yıllarda Fransızca, İngilizce ve İtalyanca öğrenerek dil becerilerini üst seviyeye taşıdı ve 1849'da Bâbıâli Tercüme Odası'na memur olarak girdi.

Yakın arkadaşlarının ifadesine göre Âgâh Efendi; muhakeme gücü sağlam, zeki, yumuşak başlı, açık sözlü ve gayretli bir Tanzimat aydınıydı.

1852'de Paris sefirliğine atanan Rıfat Veliyyüddin Paşa'nın maiyet kâtibi olarak Fransa'nın başkentine gitti. Üç yıl sonra önemli yazışmaları Bâbıâli'ye ulaştırmak üzere İstanbul'a döndü. Ardından sırasıyla Karantina müdür muavinliği, Rumeli orduları başmütercimliği ve Mostar'da mutasarrıf vekilliği görevlerinde bulundu.

İlk özel gazete: Tercümân-ı Ahvâl

1860 yılı Agâh Efendi'nin hayatında bir milat oldu. İbrahim Şinasi ile bir araya gelerek 22 Ekim 1860 tarihinde Tercümân-ı Ahvâl (Durumların Tercümanı) gazetesini yayımlamaya başladı. Bu gazete, resmî Takvîm-i Vekâyî ve yarı resmî Cerîde-i Havadis'ten sonra Osmanlı topraklarında çıkan üçüncü gazete olmakla birlikte, bir Türk vatandaşı tarafından çıkarılan ilk özel Türkçe gazete unvanını taşıyordu.

Gazetenin ilk 24 sayısında Şinasi'nin makaleleri yayımlandı. Altı ay sonra Şinasi'nin ayrılmasıyla Agâh Efendi gazeteyi tek başına çıkarmaya devam etti. Tercümân-ı Ahvâl yalnızca bir haber gazetesi olmakla kalmadı; ülkenin ekonomik ve toplumsal sorunlarını da ele alarak Osmanlı basın hayatında yeni bir çığır açtı. Ancak gazetenin ömrü, Agâh Efendi'nin Yeni Osmanlılar Cemiyeti'ne katılmasıyla tehlikeye girdi. Cemiyetle bağlantısı ortaya çıkınca önce Dîvân-ı Muhâsebat üyeliğinden azledildi, ardından 10 Mart 1866'da 792. sayısıyla Tercümân-ı Ahvâl kapandı.

Sürgün yılları ve Avrupa'daki mücadele

Azlinin üzerinden yalnızca 14 gün geçmişti ki Agâh Efendi, Ali Suavi ve diğer bazı arkadaşlarıyla birlikte Fransa'ya kaçtı. Namık Kemal, Ziya Paşa ve Ali Suavi ile önce Londra'ya, sonra Brüksel'e geçti. Bu dönemde Yeni Osmanlılar'ın yayın organı olarak Londra'da çıkarılan Muhbir ve Hürriyet gazetelerinin yayım çalışmalarına aktif olarak katıldı.

Âli Paşa'nın 1871'deki ölümü üzerine, Sultan Abdülaziz'in doğum yıl dönümü vesilesiyle çıkarılan aftan faydalanarak aynı yıl İstanbul'a döndü. İzmit mutasarrıflığına atandı; 1873'te azledilmesine rağmen V. Murad'ın tahta çıkmasıyla 1876'da aynı göreve ikinci kez getirildi.

Son görevler ve veda

II. Abdülhamid döneminde Şûrâ-yı Devlet azalığına atanan Agâh Efendi, bu görevinden azledilerek önce Bursa'ya, ardından Ankara'ya sürüldü. 1884'te affedilerek Rodos mutasarrıflığına, Namık Kemal ile görev yeri değiştirilerek Midilli mutasarrıflığına gönderildi. 1885 yılı Ekim ayında ise Atina sefirliğine atandı. Aynı yılın Aralık ayında Atina'da hayatını kaybetti. Naaşı İstanbul'a getirilerek II. Mahmud Türbesi haziresine defnedildi.

Geride bıraktığı miras ise bugün hâlâ yaşıyor: Tercümân-ı Ahvâl, Türkiye'de gazetecilik anlayışının yerleşmesinde temel taşı olurken; hayata geçirdiği posta pulu uygulaması modern postacılığın temellerini attı. Çapanzade Agâh Efendi, Yozgat'tan çıkıp imparatorluğun en kritik dönemecinde basın ve iletişim tarihine yön veren çok yönlü bir Tanzimat aydını olarak hatırlanıyor.

Taş Mektep'te başlayan futbol aşkı

O dönem "Taş Mektep" olarak bilinen Yozgat Lisesi'nin avlusunda top koşturmaya başlayan gençler, kısa sürede bölgenin en iddialı takımını oluşturdu. Okulun beden eğitimi öğretmenlerinin desteğiyle kurulan takım, Anadolu'nun bilinen ilk organize futbol takımı olma özelliğini taşıyor.

Takımın kurucuları arasında dönemin Yozgat eşrafının çocukları ve lisenin başarılı öğrencileri yer alıyordu. Maçlarını Taş Mektep'in mütevazı bahçesinde yapan ekip, çevre il ve ilçelerden gelen rakipleriyle kıyasıya mücadele ediyordu.

Çanakkale'ye uğurlanan takım

1914 yılında I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesi ve ardından Çanakkale Cephesi'nin açılmasıyla birlikte, Yozgat Lisesi öğrencilerinin neredeyse tamamı vatan savunması için silah altına alındı. Futbol takımının oyuncuları da formalarını çıkarıp asker üniforması giydi.

Tarihi kayıtlara göre, takımın tamamına yakını Çanakkale Savaşı'nda şehit düştü. Genç yaşta cepheye koşan bu kahramanlar, Anadolu'nun ilk futbol takımı olmanın yanı sıra, vatan uğruna topluca can veren ender spor topluluklarından biri olarak da tarihe geçti.

Yarım kalan maçın hüznü

Savaş öncesinde planlanan ancak oynanamayan bir maç, Yozgat futbol tarihinin en dramatik anısı olarak nesilden nesile aktarılıyor. Çanakkale'ye gitmeden önce bir veda maçı yapmayı planlayan takım, bu karşılaşmayı hiçbir zaman gerçekleştiremedi.

Yozgatlılar arasında anlatılan rivayete göre, takım kaptanının "Döndüğümüzde bu maçı oynarız" sözü, Çanakkale'de yarım kalan bir hayal olarak kaldı. Bu hikâye, spor tarihçileri tarafından Anadolu futbol kültürünün en dokunaklı sayfalarından biri olarak değerlendiriliyor.

Unutulmayan miras

Bugün Yozgat'ta bu tarihi mirası yaşatmak için çeşitli anma etkinlikleri düzenleniyor. Taş Mektep'in bulunduğu alan ve Yozgat Lisesi, bu hikâyenin sessiz tanıkları olarak ayakta durmaya devam ediyor. Kentin spor geçmişine ışık tutan bu olay, Yozgat'ın sadece tarım ve hayvancılıkla değil, aynı zamanda spor tarihiyle de anılmasını sağlıyor.

Tarihçiler, 1910'da kurulan Yozgat takımının Anadolu'da futbolun öncüsü olduğu konusunda hemfikir. Taş Mektep'ten Çanakkale'ye uzanan bu yolculuk, sporun birleştirici gücünü ve vatan sevgisini aynı potada eriten eşsiz bir örnek olarak günümüze ulaşıyor.

İşte Yozgat denince akla gelen en sevilen 10 türkü ve her birinin ardında yatan o dokunaklı hikayeler...

1. Dersini Almış da Ediyor Ezber (Yozgat Sürmelisi)

Yozgat türküleri arasında belki de en bilineni olan bu eser, 19. yüzyıl sonlarında yaşanan gerçek bir sevdanın ürünüdür. Sürmeli Bey adında yanık sesli bir halk ozanı, Bozok Yaylası'nda sürüsünü otlatırken Türkmen Beyi'nin Hüda'dan sürmeli güzel kızına sevdalanır. Sazını alıp dağlara düşen Sürmeli Bey'in aşkı, beylerin ve ağaların araya girmesine rağmen karşılık bulamaz. Bey, bir çobana kızını vermeye yanaşmaz.

Türkü, Karacaoğlan'ın bir koşmasından esinlenilmiş, 1930'lu yıllarda Yozgatlı Hafız Süleyman Efendi tarafından taş plağa okunmuştur. "Dersini almış da ediyor ezber, sürmeli gözlerin sürmeyi neyler" dizeleri, imkansız bir aşkın asırlık feryadı olarak kulaktan kulağa aktarılmıştır.

2. Çamlığın Başında Tüter Bir Tütün (Ziya Türküsü)

Yozgat'ın Karacalar Köyü'nde yaşayan Ziya adında kara yağız, yakışıklı bir delikanlı, komşu köyden Fikriye'ye sevdalanır. İki genç nişanlanır ancak yoksulluk peşlerini bırakmaz. Ziya, nişanlısına bir çift altın küpe dahi alamamanın derdiyle kıvranırken bir gün cirit oynarken attan düşer ve ağır yaralanır. Başka bir rivayete göre ise nişanlısını kıskanan biri tarafından bıçaklanır.

Ameliyat masasından kalkamayan Ziya'nın ardından Fikriye, acısını bu yanık ağıtla dile getirir. "At üstünde guşlar gibi dönen yar, gendi gedip ehbapları kalan yar" nakaratıyla söylenen türkünün tamamı 30 kıtadır ve Yozgat düğünlerinin, muhabbet sofralarının vazgeçilmezidir.

3. Hastane Önünde İncir Ağacı

Yozgat'ın Akdağmadeni ilçesinde doğan bu ağıt, 20. yüzyıl başlarında yaşanmış yürek burkan bir öyküyü anlatır. Komşu kızıyla beşik kertmesi olan genç bir delikanlı, askerlik görevi sırasında o dönemin amansız hastalığı olan vereme yakalanır. Hava değişimiyle memleketine gönderilse de sözlüsünün ailesi, hastalığın bulaşıcı olmasından korkarak genci kızlarına yaklaştırmaz.

Tedavi için İstanbul'a gönderilen genç, hastane penceresinden gördüğü incir ağacından ilham alarak bu türküyü yakar. "Doktor bulamadı bana ilacı, baştabip geliyor zehirden acı" dizeleriyle ölüme meydan okuyan genç, hastanede hayatını kaybeder. Ailesi cenazesini Yozgat'a getiremez; İstanbul'da toprağa verilir. Türkü, 1953'te Nida Tüfekçi tarafından derlenerek TRT repertuarına kazandırılmıştır.

4. Asker Yolu Beklerim

Yozgat'ın Akdağmadeni ilçesinde yaşayan Sapan Mısa lakaplı bir babanın kış günü atları sularken aldığı sert bir çifteden ağır yaralanmasıyla başlayan bu hikaye, iki eski dostun fedakarlığını ve bir gelinin hasretini anlatır. Uzun süre yatağa mahkum kalan Mısa'nın büyük kızı Suna'ya, asker arkadaşı Kerim'in oğlu Aslan talip olur. Ancak iki aile de yoksulluktan düğün yapamayacak haldedir.

Güçlerini birleştiren aileler mütevazı bir düğünle gençleri evlendirir ancak damat Aslan hemen askere uğurlanır. Genç gelinin eşine duyduğu özlem, "Asker yolu beklerim, günü güne eklerim... Mendilimde tel oya, gülmedim doya doya" dizelerine dökülür. Kaynak kişi Nedim Akdağ'dan, Nida Tüfekçi tarafından derlenen bu türkü, Anadolu kadınının bekleyişinin evrensel simgesi haline gelmiştir.

5. Aynalı Körük

Aynalı Körük, eski zamanlarda düğünlerde gelin taşımak için kullanılan süslü at arabasına verilen isimdir. Türkünün hikayesi, yoksul marangoz Ömer ile Sultan adındaki gelin adayı arasında geçer. Sultan, kendisinden önce evlenen arkadaşı Felihan'ı kıskandırmak için gösterişli bir düğün ister ve Ömer'den aynalı körük, gümüş kemer, ud ve kemani olmadan gelin gitmeyeceğini söyler.

Yoksul Ömer, Sultan'ın isteklerini karşılayamayınca dedesine danışır. Dedesi, "Kıza yalan söyle, her şeyi aldık de" öğüdünü verir. Düğün günü gelir; Sultan evinin önünde aynalı körük yerine sıradan bir at arabası görünce şaşkınlıkla "Aynalı körük olmazsa ben gelin gitmem" der. O günden sonra bu sözler türkü olur, Yozgat düğünlerinin neşeli ezgileri arasında yerini alır.

6. Yeşil Ayna

Yozgat'ın Eski Pazar Mahallesi'nde oturan iki fakir ailenin çocukları arasında geçen bu hikaye, karşılıksız kalan bir aşkın sessiz çığlığıdır. Komşu olan iki aile, çocuklarını daha küçük yaşta birbirleriyle evlendirme hayali kurar. Çocuklar büyüdükçe gençler birbirine sevdalanır; ancak kız tarafı, kızlarını başkasına verir.

Düğün hazırlıkları başladığında damat tarafı, kız evine baklava tepsisi içinde hediyeler gönderir. Fakir genç ise çarşıdan bir yeşil cep aynası alır, içine bir pusula yazar ve tepsinin köşesine gizlice iliştirmeyi başarır. "Yeşil ayna takındın mı beline, sen düşürdün beni alem diline" dizeleri, sevdiğine kavuşamayan bu gencin yüreğinden dökülmüştür.

7. Ekin Ektim Çöllere (Çıt Çıt Çedene)

Neşeli ritmiyle bilinen bu hareketli Yozgat türküsünün tarihi, sanıldığından çok daha derinlere uzanıyor. Türkünün nakaratında tekrarlanan "çedene" kelimesi, yöresel ağızda kendir tohumunu, yani dişi Hint kenevirini ifade ediyor. 1980'li yıllarda kenevir ekiminin yasaklanmasıyla birlikte tarlalarda jandarma denetimleri başlamış, köy meydanlarında anonslar yapılmıştır.

Bu yasaklı döneme rağmen türkü, halkın dilinden düşmemiş; 1983'te Barış Manço ve Kurtalan Ekspres tarafından yeniden yorumlanarak tüm Türkiye'ye mal olmuştur. "Ekin ektim çöllere de, yoldurmadım ellere" dizeleriyle başlayan türkü, Akdağmadeni yöresinden Muzaffer Sarısözen tarafından derlenmiştir.

8. Arpa Buğday Taneler

Yozgat türküleri arasında kendine has ritmi ve sözleriyle öne çıkan Arpa Buğday Taneler, yörede "şıngılım" olarak bilinen kırık hava türündedir. TRT repertuarında kaydı bulunan türkü, Yozgat'ın kırsal yaşamına, tarım kültürüne ve gündelik hayatın renklerine ayna tutar.

"Arpa buğday taneler, sarı kırmızı beneler" dizeleriyle başlayan eser, yöresel düğünlerin ve eğlencelerin baş tacıdır. Celal Bakar, Orhan Hakalmaz gibi usta isimlerin seslendirdiği türkü, Yozgat halaylarının da vazgeçilmez ezgileri arasında yer alır.

9. Oğlanın Adı Ömer

Yozgat yöresine ait bu hareketli türkü, adından da anlaşılacağı üzere bir Ömer sevdasını dile getirir. "Oğlanın adı Ömer, belimi sıktı kemer" dizeleriyle başlayan türkü, yöre düğünlerinde sıkça çalınır. Nursaç Doğanışık başta olmak üzere birçok sanatçı tarafından seslendirilen eser, Yozgat halk müziğinin en neşeli örneklerinden biridir.

10. Sabahınan Esen Seher Yeli mi

Yozgat türküleri denince akla gelen en etkileyici uzun havalardan biri olan Sabahınan Esen Seher Yeli mi, Nida Tüfekçi'nin yorumuyla hafızalara kazınmıştır. TRT Dinle'nin "İl İl Türkülerimiz Yozgat" listesinde de yer alan bu eser, sabahın seher vaktinde esen rüzgarı ve yarin kokusunu özlemle anar. Yozgat'ın engin bozkırından süzülen bu ezgi, dinleyenleri adeta Bozok yaylalarına götürür.

İnce sazın, bağlamanın ve kavalın eşlik ettiği türkü, Yozgat muhabbet sofralarının, sıra gecelerinin en kıymetli parçalarından biridir. Her dizesinde ayrılık ve vuslat arasında salınan gönüllerin tercümanı olur.

Fotoğraf Merakı Hocalar Kahvesi'nde Başladı

Fotoğraf koleksiyonuna eski Hocalar Kahvesi'nde başlayan Yıldırım, kahvenin kapanmasının ardından arşivini kendi iş yerine taşıdığını belirtti. Yıldırım: "Bu resim merakı Hocalar Kahvesi'nde vardı. Orası kapanınca ben de fotoğrafları burada toplamaya başladım. Buranın delisi de velisi de esnafı da vefat edenleri de yaşayanları da burada" dedi.

Dışarıdan gelenlerin Yozgat'ın eski simalarını merak ettiğini ifade eden Yıldırım, çocukluk arkadaşlarını görenlerin uzun uzun fotoğraflara baktığını sözlerine ekledi.

57 Yıllık Kadayıfçılık Geleneği

Ailesinin kuşaklar boyunca kadayıfçılık yaptığını anlatan Yıldırım: "Ben bu işi 57 yıldır yapıyorum. Benden önce babam, ondan önce de dedelerimiz bu mesleği sürdürdü" ifadelerini kullandı. Yıldırım duvarlarda sadece aile büyüklerinin değil Yozgat'ın geçmişine tanıklık eden birçok kişinin fotoğrafının bulunduğunu söyledi.

Yıldırım: "Burada eski kadayıf ustaları, tütün kıyım ustaları, hocalar, şoförler ve esnaflar var. Her fotoğrafın ayrı bir hikayesi bulunuyor" diye konuştu.

1970 Yılına Ait Bir Kare

Koleksiyonundaki en eski karelerden birinin 1970 yılına ait olduğunu belirten Yıldırım: " 1970 yılında İzmir Fuarı'na otobüsle gittiğimizde çekildi. O dönem şoförlük yapıyordum. Şimdi ise kadayıfçı dükkanında esnaflık yapıyorum" sözleriyle yıllara yayılan hatıralarını anlattı.

Yıldırım'ın dükkanı, Yozgat'ın kültürel mirasına ışık tutan bu eşsiz koleksiyonuyla ziyaretçilerini geçmişe yolculuğa çıkarıyor.

Konağın Tarihçesi ve Belediyeye Devri

Erbazlar ailesi tarafından 1948 yılında satın alınan konağın yapım tarihi kesin olarak bilinmiyor. Uzun yıllar aile mülkiyetinde kalan tarihi yapı, 2018 yılında herhangi bir karşılık gözetilmeksizin Yozgat Belediyesi'ne devredil ve Yozgat Belediye Başkanı Dr. Kazım Arslan tarafından restore edilmişti.

Aslına uygun şekilde restore edilen konak, günümüzde hala Yozgat Belediyesi'nin sorumluluğunda bulunan yapı, kültürel ve dini etkinlikler için kullanılıyor.

Kadınlara Özel Programlar Düzenleniyor

Erbazlar Konağı, Yozgat Belediyesi ve Yozgat İl Müftülüğü iş birliğiyle kadınlara yönelik sohbet programlarına ev sahipliği yapıyor. Program doğrultusunda Kuran-ı Kerim okuma etkinlikleri düzenleniyor.

Okulların açık olduğu dönemde haftada iki kez kadınlara özel olarak gerçekleştirilen Kuran-ı Kerim okuma programı, Yozgat halkı tarafından ilgi görüyor. Yaz döneminde ise programın yeniden planlanması bekleniyor.

Tarihi Doku Manevi Yönle Birlikte Korunuyor

Yozgat'ın önemli tarihi yapılarından biri olan Erbazlar Konağı, restorasyon çalışmalarıyla özgün mimarisini koruyor. Belediye tarafından yapılan çalışmalar sonucu konak, geçmişten günümüze uzanan tarihi dokusunu muhafaza ediyor.

Konak içerisinde gerçekleşen etkinlikler konağın ruhuna uygun olarak, maneviyatını öne çıkartmayı hedefleyerek ayarlanıyor.

Kalem İşi Tavan Süslemeleri Dikkat Çekiyor

Yaklaşık iki asırlık geçmişe sahip olduğu değerlendirilen Karacabey Konağı kalem işi tavan süslemeleriyle dikkat çekiyor. Günümüze yalnızca selamlık bölümü ve birkaç odası ulaşabilen konak, uzun yıllardır bakım görmediği için ciddi şekilde yıpranmış durumda. Araştırmacılar tarafından Anadolu'nun nadir kırsal konak örneklerinden biri olarak gösterilen yapının her geçen gün biraz daha zarar gördüğü belirtiliyor.

Hamamın Büyük Bölümü Yıkıldı

Konağın hemen yanında bulunan tarihi hamamın da aynı dönemde inşa edildiği değerlendiriliyor. Konağa hizmet vermek amacıyla özel olarak yaptırıldığı belirtilen hamamın büyük bölümü zaman içerisinde yıkılırken, ayakta kalan duvarları da çökme tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyor. Osmanlı dönemi taş işçiliğini yansıtan hamamın, çevrede benzeri görülmeyen mimari özelliklere sahip olduğu ifade ediliyor.

"Çevremizde belki böyle bir yapı daha yoktur"

Lök Köyü Muhtarı Sadettin Gültekin, Kültür ve Turizm Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumlara çağrıda bulunarak tarihi yapıların korunmasını istedi. Gültekin: "Tarihi çok eski. Bu köy kurulmadan önce kurulmuş. Bey konağı burası. Bu hamamlarda zaten beyler tarafından yaptırılmış. Mehmet Paşa zamanına dayanıyor diye bize odalarda büyüklerimizden duyardık. Buranın tarihi çok eski. Hemen hemen Yozgat'la, Divanlı'yla aynı tarihlere denk geliyor diye söylediler. Veya oradan da eski diye derlerdi. Çevremizde belki böyle bir yapı daha yoktur. Bu tavan işlemesi belki Türkiye'de çok nadir bulunan bir tavanlardan biri" dedi.

"Gelecek çocuklarımıza miras olarak aktaralım"

Tarihi yapıların korunmasının büyük önem taşıdığını belirten Gültekin: "Gelecek çocuklarımıza burayı biz miras olarak aktaralım. Onlar da buranın havasını teneffüs etsinler. Ben buraya sahip çıkılmasını istiyorum. Köyümüzde tarihi eser olarak üç tane binamız var. Hamam var, burası var, bir de bunun yan tarafında bir ev daha var" ifadelerini kullandı.

"Seneye bunu belki bulamayabiliriz"

Yetkililerden destek beklediklerini dile getiren Gültekin: "Devletimizden, Sayın Valimizden ben bunu özellikle istirham ediyorum. Mümkünse buraya bir sahip çıkılsın. Yoksa belki bu sene de ayakta kalabilir. Seneye bunu belki bulamayabiliriz. Bu sene yağış çok olduğu için burası su aldı. Ama seneye belki hiç de kalmayabilir. Mümkünse buraya bir Kültür Müdürlüğümüz Sayın Valimizin de önderliğinde eğer sahip çıkılırsa çok memnun kalırız köy olarak" diye konuştu.

Lök köyündeki yaklaşık 200 yıllık Karacabey Konağı ile tarihi hamamın, gerekli koruma ve restorasyon çalışmalarının yapılmaması halinde tamamen yok olma riski taşıdığı belirtilirken, köy sakinleri bu önemli kültürel mirasın kurtarılarak gelecek nesillere aktarılmasını istiyor.