Gelişen teknolojiyle birlikte iş dünyasında standart hale gelen bazı personel takip uygulamaları hukuka takıldı. Çalışanların anayasal mahremiyet haklarını korumak amacıyla harekete geçen Kişisel Verileri Koruma Kurulu, mesai kontrolünde kullanılan sistemlere yönelik yeni bir ilke kararı yayımladı. Resmi Gazete'de duyurulan karar, işçi ve işveren ilişkilerinde yeni bir dönemin kapısını araladı.
BİYOMETRİK VERİ KULLANIMINA YASAK GELDİ
Kurulun yayımladığı karara göre, iş yerlerinde mesai takibi amacıyla kullanılan parmak izi okuma, yüz tanıma, retina ve iris taraması gibi biyometrik yöntemler hukuka aykırı bulundu. Bu tür veriler kanun kapsamında "özel nitelikli kişisel veri" statüsünde değerlendiriliyor.
KVKK, söz konusu bilgilerin dijital sistemlerde saklanmasının siber güvenlik açısından ciddi riskler barındırdığını vurguladı. Standart bir şifre çalındığında kolayca değiştirilebilirken, insan doğasına ait biyometrik özelliklerin değiştirilemez olması yasağın temel gerekçesini oluşturdu.
İŞÇİDEN ALINAN RIZA METNİ GEÇERLİ Mİ?
Kararın en can alıcı noktalarından birini, çalışma hayatındaki güç dengeleri oluşturdu. Kurul, işverenlerin personelin önüne koyduğu ve zorla imzalattığı iddia edilen onay formları hakkında net bir hukuki çerçeve çizdi.
İşçi ile işveren arasındaki asimetrik ilişki nedeniyle, bu tür uygulamalar için alınan açık rızanın özgür iradeyi yansıtmadığı karara bağlandı. Çalışanın onay vermemesi durumunda işten çıkarılma veya mobbing gibi yaptırımlarla karşılaşma ihtimali, alınan rıza metinlerini hukuken geçersiz kılıyor.
PATRONLARI BEKLEYEN YENİ ALTERNATİFLER
Mevcut yasal düzenlemelerde, işverenlerin mesai takibini zorunlu olarak biyometrik yollarla yapmasını gerektiren bir hüküm bulunmuyor. Bu doğrultuda kurumlara çalışan mahremiyetine daha saygılı, ölçülülük ilkesine uygun alternatif yöntemlere geçiş yapmaları için yol gösterildi.
Yeni dönemde iş yerlerinde manyetik kartlar, akıllı giriş sistemleri, kişiye özel şifreler, PIN kodları veya klasik imza çizelgeleri kullanılacak. Mevcut biyometrik altyapıyı sökmeyen ve gerekli teknik ile idari tedbirleri yerine getirmeyen işverenleri ise ağır maddi yaptırımlar bekliyor.