Son günlerde 18 yaş altı sigortalılık sürelerine ilişkin haberler, emeklilik planı yapan vatandaşlarda endişeye neden oldu. Özellikle ilk sigorta girişini küçük yaşlarda yaptıranlar, emeklilik haklarının tehlikeye girip girmediğini araştırmaya başladı. Ancak uzmanlara göre tartışma, tüm sigortalıları değil belirli şartları taşıyan kişileri ilgilendiriyor.
Tartışmanın odağında aile işyerleri var
SGK uzmanlarının değerlendirmelerine göre, 18 yaşından önce bir işveren yanında çalışanların sigortalılıklarında genel bir sorun bulunmuyor. Tartışma, anne veya babaya ait işyerlerinde sigortalı gösterilen kişilerin durumuyla ilgili yürütülüyor.
SGK'nın 2013/11 sayılı Genelgesi'nde, anne veya babaya ait işyerlerinde çalışan küçüklerin sigortalı sayılabilmesi için belirli hukuki şartların yerine getirilmesi gerektiği belirtiliyor. Bu şartların eksik olması halinde bazı sigortalılık süreleri geçersiz kabul edilebiliyor.
Uzmanlara göre söz konusu durum özellikle EYT kapsamında olan vatandaşları yakından ilgilendiriyor. İlk sigorta girişi anne veya babaya ait işyerinden yapılan kişilerin başlangıç tarihinin geçersiz sayılması halinde emeklilik hesaplamaları değişebiliyor.
Bazı durumlarda yalnızca sigorta başlangıcı değil, toplam prim gün sayısı da etkilenebiliyor. Bu nedenle emeklilik şartlarını tamamlayan bazı kişiler için yeni değerlendirmeler gündeme gelebiliyor.
Yargıtay fiili çalışmaya bakıyor
Yargıtay'ın son yıllardaki kararlarında ise fiili çalışma unsurunun ön plana çıktığı görülüyor. Mahkemeler, kişinin gerçekten çalışıp çalışmadığını araştırırken işyeri kayıtları, bordrolar, ücret ödemeleri ve tanık ifadelerini değerlendiriyor.
Yargıtay'ın 2023 yılında verdiği bir kararda, annesine ait işyerinde çalışan kişinin fiili çalışmasının ispatlandığı gerekçesiyle sigortalılık süresi geçerli kabul edildi. Kararda, çocukları korumak amacıyla getirilen düzenlemelerin yıllar sonra kişilerin sosyal güvenlik haklarını ortadan kaldıracak şekilde yorumlanamayacağı vurgulandı.
Uzmanlar, kamuoyunda oluşan yanlış algıya dikkat çekerek 18 yaşından önce farklı işyerlerinde çalışanların endişe etmesini gerektiren genel bir durum bulunmadığını belirtiyor.
Tartışmanın yalnızca anne veya babaya ait işyerlerinde geçen sigortalılık süreleriyle ilgili olduğu ifade edilirken, bu durumda olan vatandaşların hizmet kayıtlarını kontrol etmeleri ve gerekli durumlarda yasal haklarını kullanmaları tavsiye ediliyor.
Süreç yakından takip ediliyor
SGK uygulamaları ile yargı kararları arasındaki farklı değerlendirmeler nedeniyle konunun önümüzdeki dönemde de gündemde kalması bekleniyor. Özellikle emeklilik planlaması yapan vatandaşların kayıtlarını incelemeleri ve resmi açıklamaları takip etmeleri önem taşıyor.