Çoğu zaman fark edilmeden yere atılan sigara izmaritleri, boyutlarının aksine çevre üzerinde büyük ve kalıcı zararlara yol açıyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yayımladığı “Tütün Gezegenimizi Zehirliyor” raporu, bu tehlikenin boyutlarını net şekilde ortaya koyuyor. Rapora göre dünyada sigara içenlerin sayısı 1,3 milyara ulaşmış durumda ve bu kişilerin yaklaşık yüzde 75’i izmaritlerini sokaklar, parklar, sahiller ve yol kenarları gibi kamusal alanlara bırakıyor. Bu durum, sigara izmaritlerini küresel ölçekte en yaygın çevresel atıklardan biri haline getiriyor. Uzmanlar, izmaritlerin yalnızca estetik bir sorun olmadığını, aynı zamanda ciddi bir çevre ve ekosistem tehdidi oluşturduğunu vurguluyor.
Su ve Toprak İçin Sessiz Tehlike
Başkent Üniversitesi Sürdürülebilir Çevre Uygulama ve Araştırma Merkezi (BÜÇEM) Müdürü Prof. Dr. Nazmiye Erdoğan, sigaranın uzun yıllar yalnızca bir halk sağlığı sorunu olarak görüldüğünü ancak doğa sağlığı açısından da ciddi riskler barındırdığını belirtiyor. Yol kenarları, parklar, plajlar ve su kaynaklarında yaygın şekilde görülen sigara izmaritlerinin rüzgâr ve yağmurla birlikte suya karıştığını ifade eden Erdoğan, tek bir izmaritin bile bulunduğu ortamı önemli ölçüde kirletebildiğine dikkat çekiyor. İzmaritlerde bulunan nikotin ve ağır metaller gibi kimyasal maddeler, özellikle su canlıları için doğrudan tehdit oluşturuyor. Balıkların bu atıkları besin zannederek tüketmesi, kirliliğin besin zinciri yoluyla insanlara kadar ulaşmasına neden oluyor.
“Bu Atık Zehirli Atıktır”
DSÖ’nün 31 Mayıs’ı “Dünya Tütünsüz Günü” olarak ilan ettiğini hatırlatan Prof. Dr. Nazmiye Erdoğan, kurumun sadece insan sağlığına değil çevre ve ekosistem sağlığına da dikkat çektiğini söylüyor. Sigara izmaritlerinin küçüklüğü nedeniyle yarattığı zararın hafife alındığını belirten Erdoğan, “Denizleri ve toprağı kirleten bu atık, zehirli atıktır” ifadelerini kullanıyor. Sigaranın üretiminden tüketimine, tüketim sonrasındaki atık sürecine kadar her aşamada çevre üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu vurgulayan Erdoğan, bilinçlendirme çalışmalarının ise henüz yeterli seviyeye ulaşmadığını dile getiriyor. İzmaritlerin çevreye atılmasının artık alışkanlık haline geldiğini belirten uzmanlar, bunun yalnızca Türkiye’ye özgü değil, küresel bir sorun olduğuna işaret ediyor.
Mikroplastik Tehlikesi ve Geri Dönüşüm Tartışması
Sigara filtrelerinin plastik kökenli selüloz asetattan üretildiğini aktaran Erdoğan, bu filtrelerin doğada tamamen yok olmasının 10 ila 15 yıl sürebildiğini söylüyor. Zamanla parçalanan izmaritlerin mikroplastiklere dönüştüğünü belirten Erdoğan, bu parçacıkların denizlere ve okyanuslara taşındığını, ardından besin zinciri yoluyla tekrar insan vücuduna döndüğünü ifade ediyor. İzmaritlerin geri dönüşümünün mümkün olduğunu ancak bunun son derece dikkatli ve hijyenik koşullarda yapılması gerektiğini vurgulayan Erdoğan, önce etkin bir toplama sisteminin kurulmasının şart olduğunu dile getiriyor. Dünya genelinde her gün yaklaşık 6 milyar sigara içildiği düşünüldüğünde, ortaya çıkan atık miktarının boyutu daha net anlaşılıyor.
Tütünsüz Kampüsle Farkındalık Oluşturuluyor
Başkent Üniversitesi’nde hayata geçirilen “tütünsüz kampüs” uygulaması ise bu konuda atılan somut adımlardan biri olarak öne çıkıyor. Prof. Dr. Nazmiye Erdoğan, öğrencilerin daha sağlıklı bir ortamda eğitim almasını önemsediklerini belirterek, kampüste sadece kapalı alanlarda değil, açık alanlarda, bina önlerinde ve kafe çevrelerinde de sigara içilmesinin yasaklandığını söylüyor. Uzmanlar, bu tür uygulamaların hem sağlık hem de çevre bilinci açısından önemli katkılar sunduğunu ifade ediyor.