Anadolu Üniversitesi’nden Doç. Dr. Demet Kara, Mahperi Hatun’un 1240 yılında inşa ettirdiği bu zaviye hakkında çarpıcı bilgiler paylaştı.
Anadolu Selçuklu Devleti’nin güçlü kadın figürlerinden Mahperi Hatun, II. Gıyaseddin Keyhüsrev’in annesi olarak yalnızca devlet işlerinde değil, sosyal ve dini alanlarda da iz bırakmış bir isim. Mahperi Hatun’un vakıflar kurduğu şehirlerden biri olan Yozgat, Selçuklu mirasını bugün de yaşatıyor. Kayseri’nin İncesu ilçesi ve Ürgüp’ün Başköy kasabası arasındaki Tekke Dağı mevkiinde yer alan zaviye, dervişlerin ibadet ettiği, tasavvufi ritüellerin gerçekleştirildiği ve gelen yolculara barınma sağlanan bir yapı olarak biliniyor.
Doç. Dr. Kara, “Zaviyenin inşa kitabesi ve vakıf kayıtları bir arada değerlendirildiğinde, Mahperi Hatun’un 1240 yılında Şeyh Turesan adına bu yapıyı yaptırdığı net olarak anlaşılıyor” dedi.
Mimari Sırlarla Dolu Bir Yapı
Şeyh Turesan Zaviyesi, sadece ibadet ve eğitim alanı değil; mimarisiyle de dikkat çekiyor. Yapı içerisinde yer alan bazı unsurlar, ritüellerin gerektirdiği özel kullanımlar için tasarlanmış. Örneğin ana eyvanda yükseltilmiş bir seki, tasavvufi ritüeller sırasında seyirci mahfili görevi görüyor. Orta sofanın kubbe ve tonoz ilişkisi ise evrenle kurulan sembolik bağlantıyı sağlıyor. Ayrıca, eyvana açılan odalar ve kuzey duvarındaki halkalar, ziyaretçilerin hayvanlarını barındırabilmesi için düşünülmüş.
Doç. Dr. Kara, “Zaviyeler, hem dini hem sosyal görevleri olan yapılar. Gelip geçen yolcuların barınmasını sağlayarak toplumla bütünleşiyor. Yozgat’ta da Mahperi Hatun’un izleri, yüzyıllar boyunca göz önünde olmuştur” dedi.
Mahperi Hatun, Kayseri ve Tokat’ın yanı sıra Yozgat’ta da vakıflar ve hayır kurumları kurarak bölgeye önemli katkılarda bulunmuş. Şeyh Turesan Zaviyesi gibi yapılar, Osmanlı döneminde tekke ve dergâh işlevine dönüşerek toplumsal ve manevi yaşamın merkezlerinden biri haline gelmiş. Bugün, tarih ve tasavvufu bir arada yaşatan bu yapılar hem araştırmacılar hem de ziyaretçiler için keşfedilmeyi bekleyen bir hazine olarak öne çıkıyor.