Türk tiyatro ve sinema tarihinin en önemli isimlerinden, "Mahmut Hoca" rolüyle hafızalara kazınan Devlet Sanatçısı Münir Özkul, 5 Ocak 2018'de vefat etmesinin 8. yılında anılıyor. 1998'de "Devlet Sanatçısı" unvanı verilen, 2015'te Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne layık görülen usta oyuncu, 70 yıllık sanat yaşamıyla Türk kültür tarihinde önemli bir yere sahip.
12 Yaşında Başlayan Sanat Yolculuğu
15 Ağustos 1925'te İstanbul'da dünyaya gelen Münir Özkul, sanat hayatına 1937'de Bakırköy Ortaokulu'nda ilk kez sahneye çıkarak başladı. İstanbul Erkek Lisesi'nde eğitim gören sanatçı, 1940'ta kurulan Bakırköy Halkevi sahnesinde "Erkek Güzeli" oyunundaki başarılı performansıyla adını duyurdu.
Özkul, 1948'de Ses Tiyatrosu'nda sahnelenen "Aşk Köprüsü" ile profesyonel oyunculuğa adım attı. Daha sonra modern Türk tiyatrosunun kurucusu Muhsin Ertuğrul yönetimindeki Küçük Sahne'ye geçerek sanat yaşamında önemli bir dönüm noktasına imza attı.
Atatürk'ün Övgüsünü Kazanan Genç Oyuncu
Muhsin Ertuğrul'un "İnsan ve Tiyatro Üzerine Gördüklerim" adlı kitabında yer alan anıya göre, 12 yaşındayken Ankara'daki bir tiyatro oyununda sahneye çıkan Münir Özkul'u Mustafa Kemal Atatürk de izlemişti. Etkili oyunculuk sergileyen genç sanatçıyı Atatürk ile tanıştıran Ertuğrul, Atatürk'ün Özkul'a "Çocuk, çok büyük bir tiyatrocu olacaksın" dediğini aktarmıştı.
1951'de John Steinbeck'in "Fareler ve İnsanlar", John Millington Synge'in "Babayiğit", 1954'te George Axelrod'un "Yaz Bekarı", 1955'te John Patrick'in "Çayhane" eserlerinde rol alan Özkul, tiyatro yaşamında önemli yapıtlara imza attı.
Tiyatroda Kazandığı Prestijli Ödüller
İstanbul Şehir Tiyatroları ve Ankara Devlet Tiyatrosunun yanı sıra özel tiyatrolarda da görev yapan sanatçı, Sadık Şendil'in "Kanlı Nigar" oyunundaki rolüyle 1968'de İlhan İskender Armağanı'nın sahibi oldu.
Geleneksel Türk tiyatrosunun son temsilcisi İsmail Hakkı Dümbüllü, Kel Hasan'dan devraldığı 50 yıllık kavuğunu 1968'de Özkul'a teslim etti. Bu sembolik jest, Özkul'un Türk tiyatro geleneğindeki yerini pekiştirdi.
Haldun Taner'in "Sersem Kocanın Kurnaz Karısı" oyunundaki rolüyle "Avni Dilligil", "Ulvi Uraz", "İsmet Küntay" ve "İsmail Dümbüllü" ödüllerini kazanan usta oyuncu, tiyatro camiasında büyük saygı gördü.
Hababam Sınıfı'nın Unutulmaz Mahmut Hocası
Sinema filmlerinde 1950'li yıllardan itibaren rol alan Münir Özkul, özellikle 1970'li yıllarda kalabalık kadrolu Ertem Eğilmez filmlerinde önemli rolleri üstlenerek geniş kitlelere ulaştı. "Hababam Sınıfı" serisindeki Özel Çamlıca Lisesi'nin tatlı sert müdür yardımcısı "Kel Mahmut" ve "Mahmut Hoca" tiplemesiyle izleyicinin kalbinde taht kurdu.
"Mavi Boncuk", "Bizim Aile", "Aile Şerefi", "Gülen Gözler", "Neşeli Günler", "Gırgıriye" ve "Görgüsüzler" adlı filmlerde Adile Naşit ile başrolleri paylaşan sanatçı, unutulmaz bir ikiliye imza attı.
"Sev Kardeşim" filmindeki rolüyle 1972'de Altın Portakal Film Festivali'nde "En İyi Erkek Karakter Oyuncu Ödülü"ne layık görülen Özkul, "Bizim Aile" filmindeki "Yaşar Usta" rolüyle de 1977'de Azerbaycan Film Festivali Özel Ödülü'nü kazandı.
Televizyon Dünyasına Adım Atması
Yönetmenliğini Sırrı Gültekin'in üstlendiği, 1979'da yayınlanan Tarık Buğra'nın eseri "İbiş'in Rüyası" ile ilk kez televizyon dizisinde rol alan usta oyuncu, televizyon dünyasında da iz bıraktı. Dizilerin yaygınlaşmaya başladığı 1990'lı yıllarda "Uzaylı Zekiye", "Ana Kuzusu", "Şaban ile Şirin" ve "Reyting Hamdi" gibi yapımlarda yer aldı.
Sanat Yaşamını Şekillendiren 5 İsim
Münir Özkul, verdiği bir röportajında sanat yaşamında 5 kişinin büyük etkisi olduğunu düşündüğünü belirterek, bu isimlerin Muhsin Ertuğrul, Ferdi Tayfur, Haldun Dormen, Sadık Şendil ve Şakir Eczacıbaşı olduğunu ifade etmişti.
Aldığı Onur Ödülleri
Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali tarafından 2006'da Onur Ödülü'ne değer görülen sanatçı, 2014'te 18. Afife Tiyatro Ödülleri'nde Muhsin Ertuğrul Özel Ödülü'nü, 2015'te ise Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'nü aldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 1998'de kendisine "Devlet Sanatçısı" unvanı verildi.
Hayriye, Ferdi ve Güner adlı 3 çocuğu bulunan sanatçı, 5 Ocak 2018'de İstanbul'da vefat etti. Münir Özkul'un cenazesi, Muhsin Ertuğrul Sahnesi'nde düzenlenen törenin ardından Bakırköy Mezarlığı'ndaki aile kabristanına defnedildi.