Pratikliği ve maliyetinin daha ucuz olması nedeniyle tercih edilen ancak hem lezzeti etkileyen hem de sağlık açısından soru işaretleri barındıran plastik bidonlar, yerini yeniden aslına; yani toprak çanaklara bırakıyor. Yozgatlı tüketiciler, geleneksel aromanın sırrını çözerek rotayı yeniden doğallığa çevirdi.
Yozgat’ta uzun yıllardır yerel esnaflık yapan ve geleneksel lezzetlerin korunmasına öncülük eden Kuzu Kasabı işletme sahibi Yusuf Eren Solmaz, mutfaklardaki bu köklü zihniyet değişimini gözler önüne serdi. Vatandaşların artık bilinçlendiğini ve peynir saklama alışkanlıklarının tamamen değiştiğini belirten Solmaz, "Yozgatlı hemşehrilerimiz artık peynirlerini saklamak için yapay plastik ambalajları değil, büyüklerimizden gördüğümüz toprak çanakları talep ediyor. Bu sadece bir lezzet tercihi değil, aynı zamanda sağlık açısından atılmış çok doğru bir adım. Doğal çanaklara olan talebin artmasıyla birlikte biz de özel üretim yaptırıp getirmeye başladık. Şu an tezgahlarımızda 2 kilogramdan 8 kilograma kadar farklı boyutlarda çanaklarımız mevcut. Fiyatları ise boyutuna göre 100 TL ile 180 TL arasında değişiyor. Her bütçeye ve her aileye uygun satışlar yapıyoruz” ifadelerine yer verdi.
Talebin katlanması, tedarik zincirinde de yenilikçi adımları beraberinde getirdi. Yusuf Eren Solmaz, artan ilgiyi karşılamak ve vatandaşa en doğru ürünü sunmak için aracıları ortadan kaldırdıklarını belirtti. Toprak çanakların doğrudan fabrikadan halka ulaştırıldığını söyleyen Solmaz, bu sayede hem kalitenin standart kaldığını hem de tüketicinin fahiş fiyatlardan korunduğunu vurguladı.
Coğrafi İşaretli Miras: Yozgat Çanak Peyniri Nedir?
2017 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenerek coğrafi işaret alan Yozgat Çanak Peyniri, sıradan bir süt ürünü olmanın çok ötesinde bir kültürü temsil ediyor.
Yozgat merkez ve köylerinde ilkbaharın gelişiyle başlayan üretim süreci, tam bir imece usulüne dayanıyor. Koyun, keçi ve ineklerden sağılan taze sütler peynire dönüştürülüyor. Üretimde kesinlikle tamamen ev yapımı doğal mayalar kullanılıyor.
Bu yöresel lezzet, karakteristik yapısını adını aldığı topraktan alıyor. Az olgunlaşmış ve yarım yağlı bir dokuya sahip olan peynir, hazırlandıktan sonra el emeği toprak çanakların içerisine sıkıca basılıyor. Çanaklara basılan peynirlerin olgunlaşma süreci ise tam bir doğa harikası. Hava almayacak şekilde kapatılan çanaklar, kuma gömülerek belirli bir süre boyunca olgunlaşmaya bırakılıyor. Toprağın ve kumun sağladığı ideal nem ve sıcaklık dengesi, peynire o bildiğimiz keskin, hafif ekşimsiz ve büyüleyici aromasını kazandırıyor.
Yozgatlı vatandaşların bu tercihi ile hem eskiye dönüş hem de kültürün taşınması kolaylaştırılıyor.