Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı ile Tarım Bakanlığı tarafından 7 Ocak'ta duyurulan 2025-2030 Yeni Amerikan Beslenme Rehberi, beslenme alışkanlıklarında devrim niteliğinde bir sayfa açtı. Klasik üçgeni ters düz eden bu yeni besin piramidi, yıllardır bilinen doğruları tersine çevirdi. Beyaz Saray'da yapılan tanıtımda işlenmiş gıdadan kaçınma doğal beslenme vurgusu yapıldı. Peki, yeni besin piramidi nedir? Sofralarda neler değişecek? İşte ayrıntılar...
YENİ BESİN PİRAMİDİ NEDİR?
ABD yönetiminin aşı karşıtlığıyla bilinen Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr. ve Tarım Bakanı Brooke Rollins tarafından açıklanan yeni rehber, 'karbonhidrat odaklı' beslenmeyi tarihe gömüyor. Yeni besin piramidinin en geniş tabanını artık et, sebze ve protein kaynakları oluşturuyor.
Daha önce 'tüketilebilir' kategorisinde görülen şekerli ürünler ve yüksek derecede işlenmiş gıdalar ise piramidin en altına itilerek 'kesinlikle kaçınılması gerekenler' listesine alındı. Kennedy, tanıtım toplantısında hükümetin ilave şekere savaş açtığını belirterek, yeni dönemin felsefesini tek bir cümleyle özetledi: 'Gerçek gıda tüketin.'
YENİ BESİN PİRAMİDİNDE NELER DEĞİŞTİ?
Yeni besin piramidindeki en çarpıcı değişiklik, protein miktarındaki radikal artış oldu. Uzmanlar, yetişkin bir bireyin vücut ağırlığının kilosu başına 1.2 ila 1.6 gram protein almasını öneriyor. Yağ tüketiminde zeytinyağı baş tacı edilirken, tereyağı ve sığır yağı gibi doymuş yağlar da 'alternatif' olarak listeye girdi. Ancak tahıl grubu ciddi şekilde tırpanlandı; meyve günde iki, sebze ise üç porsiyonla sınırlandırıldı.
UZMANLAR NE DİYOR: SAĞLIKLI MI RİSKLİ Mİ?
Bilim dünyası ise bu köklü değişikliği tartışıyor. Beslenme ve Diyet Uzmanı Prof. Dr. Barış Öztürk, eski sistemde enerjinin yüzde 60'ının karbonhidrattan sağlandığını hatırlatarak, yeni modelin bu dengeyi tamamen bozduğuna dikkat çekti.
Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) bu denli yüksek protein alımını onaylamadığını belirten Öztürk, aşırı protein yüklemesinin karaciğer ve böbrekleri yorabileceği uyarısında bulundu. Öztürk, karbonhidratın azaltılmasını doğru bir adım olarak değerlendirdi ancak protein odağının sağlıklı yağları gölgede bırakmasının yeni sorunlara yol açabileceğine işaret etti.
'ÇELİŞKİLİ BİR TABLO VAR'
Uzman Diyetisyen Mehtap Ersin Bayrak ise 'gerçek gıda' vurgusunun olumlu olduğunu ancak rehberin kendi içinde çelişkiler barındırdığını ifade etti. Kırmızı et, yumurta ve tam yağlı süt ürünlerinin teşvik edilmesinin, rehberde yer alan 'günlük enerjinin yüzde 10'undan fazlası doymuş yağdan gelmemeli' kuralıyla ters düştüğünü belirtti. Bayrak, hayvansal kaynaklar yerine lif ve antioksidan deposu bitkisel proteinlerin önceliklendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.