Son yıllarda hem sosyal medyada hem de günlük konuşmalarda sıkça adı geçen Epsom tuzu, çoğu zaman sofra tuzu ile karıştırılmakta. Fakat içerik, kullanım alanı ve etkileri açısından iki ürün arasında belirgin farklar bulunuyor.
Yozgat Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hamdi Temel, Epsom tuzuna dair doğru bilinen yanlışlara dikkat çekti. Kimyasal yapısından tarihsel kullanımına, tarımdaki yerinden sağlık alanındaki etkilerine kadar birçok başlıkta bilgi veren Temel, özellikle bilinçsiz kullanım konusunda uyarılarda bulundu. Epsom tuzunun ne olduğu ne olmadığı ve hangi alanlarda destekleyici rol üstlenebileceği, bilimsel veriler ışığında incelendi.
Epsom Tuzu ile Sofra Tuzu Aynı Şey Değil
Prof. Dr. Hamdi Temel, Epsom tuzunun kimyasal olarak magnezyum sülfat heptahidrat (MgSO₄·7H₂O) olduğunu söylüyor. Görünüm olarak kristal yapısı sofra tuzuna benzese de içerik bakımından tamamen farklı minerallerden söz ediliyor. Sofra tuzu sodyum klorürden oluşurken, Epsom tuzu yüksek oranda magnezyum içeriyor. Bu temel fark, biyolojik etkilerde de kendini gösteriyor.
Acımsı tadı nedeniyle Epsom tuzunun gıda amaçlı kullanılmasının uygun olmadığını vurgulayan Temel, mutfakta yeri olmadığını önemle belirtiyor. Halk arasında zaman zaman yapılan “doğal tuz” benzetmesinin bu nedenle yanlış bir algı olduğunu ifade ediyor.
Tarımda Kullanımı: Her Toprak ve Her Bitki İçin Geçerli Değil
Epsom tuzu, özellikle bahçıvanlar arasında magnezyum ve kükürt eksikliği olan topraklar için destekleyici bir ürün olarak tercih ediliyor.
Prof. Dr. Temel’e göre magnezyum, bitkilerin yeşil rengini veren klorofil molekülünün merkezinde yer alıyor ve fotosentez için kritik öneme sahip. Bu mineralin eksikliği durumunda yapraklarda sararma görülüyor ve bitkinin genel verimi düşüyor.
Ancak Epsom tuzunun gübre ya da bitki ilacı gibi her koşulda etkili olduğuna dair güçlü ve kesin bilimsel kanıtların bulunmadığını da ekliyor. Bazı kontrollü araştırmalarda, pancar gibi belirli bitkilerin yapraklarına Epsom tuzu uygulandığında verim artışı gözlemlendiğini belirten Temel, bu sonucun tüm bitkiler ve tüm topraklar için genellenemeyeceğini söylüyor. Tarımda temel kuralın, eksiklik varsa doğru doz ve doğru yöntemle müdahale etmek olduğunu hatırlatıyor. Aksi halde aşırı kullanımın faydadan çok zarar getirebileceğine dikkat çekiyor.
Sağlık Alanında Destekleyici Bir Rol Üstleniyor
Epsom tuzu, sağlık ve wellness alanında en çok kas gevşetici ve ağrı hafifletici etkisiyle tanınıyor. Prof. Dr. Hamdi Temel, sıcak suya eklenerek yapılan Epsom tuzu banyolarının, yalnızca sıcak suyla yapılan banyolara kıyasla diz eklemi ağrısını daha etkili şekilde azalttığını gösteren araştırmalara vurgu yapıyor.
Osteoartrit için geliştirilen ve Epsom tuzu içeren topikal jellerin, yüzde 3’lük yoğunlukta kullanıldığında yaygın bir ağrı kesici olan diklofenak sodyumla benzer düzeyde etki gösterebildiğine dair veriler bulunuyor. Sıcak Epsom banyolarının eklem sertliğini hafiflettiği ve hareket kabiliyetini artırabildiği de çalışmalarla ortaya konmuş durumda.
Ancak Temel, bu tür uygulamaların temel tedavinin yerine geçmeyeceğini, yalnızca tamamlayıcı ve destekleyici yöntemler olarak değerlendirilmesi gerektiğini özellikle vurguluyor.
Prof. Dr. Hamdi Temel’e göre Epsom tuzu, doğru koşullar sağlandığında hem bahçecilikte hem de sağlık alanında fayda sunabilen bir destek ürünü. Tarımda, magnezyum ve kükürt eksikliği olan topraklarda bitki gelişimine katkı sağlayabiliyor. Sağlık alanında ise kas-iskelet sistemi kaynaklı ağrı ve gerginliğin azaltılmasında tamamlayıcı bir rol üstlenebiliyor.
Ancak bu faydaların; uygulama şekli, kullanım süresi ve dozla doğrudan ilişkili olduğunu hatırlatan Temel, kulaktan dolma bilgilerle hareket edilmemesi gerektiğinin altını çiziyor. Epsom tuzunun mucizevi bir ürün gibi görülmemesi, bilimsel veriler ışığında ve ölçülü şekilde kullanılması gerektiği uyarısında bulunuyor.