Anahtar Parti Yozgat İl Başkanı Av. Olgun Sadık Karaca, İran’da başlayan askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının ardından yaşanan petrol fiyatı şokunun, ekonomi yönetiminin hazırlıksızlığını ortaya koyduğunu belirterek, akaryakıtta uygulanan Eşel Mobil Sistemi’nin orta vadede bütçe üzerinde ciddi baskı oluşturacağı uyarısında bulundu.
Karaca, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) 12 Şubat 2026 tarihli enflasyon raporunda Brent petrol fiyatının 2026 yılı için 60.9 dolar, Orta Vadeli Program’da ise 65 dolar olarak esas alındığını hatırlattı. İran’daki gelişmelerin ardından petrol fiyatlarının 91 dolara yükseldiğini kaydeden Karaca, “Bu tablo, TCMB enflasyon raporunda baz alınan varsayımla karşılaştırıldığında yüzde 49.42 oranında ciddi bir sapmaya işaret etmektedir” dedi.
‘Basit Bir Tahmin Hatası Değil, Stratejik Bir Kırılmadır’
Enerjide yüksek oranda dışa bağımlı bir ülke için bu büyüklükteki sapmanın basit bir tahmin hatası değil, makroekonomik dengeyi sarsan stratejik bir kırılma olduğunu savunan Karaca, “Türkiye gibi İran’la sınırı bulunan, enerji maliyetlerine son derece duyarlı bir ülkenin bu gelişmeleri hesaba katmaması kabul edilemez. Bu durum basit bir tahmin hatası değil, kurumsal körlüktür” ifadelerini kullandı.
Yaşanan gelişmelerin “siyah kuğu” yani öngörülemez olay olarak sunulamayacağını da belirten Karaca, “Oysa burada aylar öncesinden sinyalleri verilen, uluslararası güvenlik ve enerji çevrelerinde tartışılan, yüksek etkili ama bilinen bir riskten söz ediyoruz. Bu nedenle yaşananları ‘beklenmedik şok’ diye sunmak, kurumsal sorumluluktan kaçmaktır” değerlendirmesinde bulundu.
Karaca, yılın ilk üç ayında oluşan bileşik enflasyonun yüzde 11,18 seviyesine ulaştığını, bu tablo karşısında yıl sonu enflasyon hedefinin fiilen ulaşılamaz hale geldiğini savundu.
Petrol fiyatlarındaki artışın pompaya tam yansıtılmaması için akaryakıtta Eşel Mobil Sistemi üzerinden sağlanan yüzde 75’lik Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) desteğinin kısa vadede doğru bir müdahale olduğunu ifade eden Karaca, “Vatandaşın satın alma gücünü korumaya dönük her adımın hakkını teslim etmek gerekir” dedi.
Ancak Karaca, bu uygulamanın orta vadede bütçe açıklarına etkisine dikkat çekti. Akaryakıttan alınan ÖTV’nin bütçenin önemli gelir kalemlerinden biri olduğunu vurgulayan Karaca, “Bugün pompada fiyat artışının bir kısmı vatandaşa yansıtılmıyor olabilir; fakat bu yük bütçeye, dolayısıyla dolaylı biçimde yine millete taşınmaktadır. Gelir kaybı büyüdükçe bütçe açığı genişleyecek, borçlanma ihtiyacı artacak ve mali disiplin söylemi zedelenecektir” diye konuştu.
‘Kurumsal Yetkinlik ve Şeffaflıkta Zafiyet Var’
Karaca, jeopolitik riskin karar alıcı kurumlar tarafından dikkate alınıp alınmadığına ilişkin üç ihtimal bulunduğunu söyledi: Risk hiç dikkate alınmamış olabilir; risk biliniyor ama bir B planı hazırlanmamış olabilir; ya da risk dikkate alınmış ve plan yapılmış olmasına rağmen kamuoyu şeffaf biçimde bilgilendirilmemiş olabilir.
“Hangi senaryoya bakarsanız bakın, sonuç değişmiyor: Ortada kurumsal yetkinlik, stratejik planlama ve şeffaflık bakımından ciddi bir zafiyet vardır” ifadelerini kullanan Karaca, savaş sonrası gündeme getirilen kripto varlık vergisi, bedelli askerlik tutarının artırılması gibi mali tedbirlerin de hazırlıksızlığın göstergesi olduğunu savundu.
Karaca, “Tedbirlerin savaş sonrasında gündeme gelmesi, krizin önceden öngörülemediğini ya da maliyetler görünür hale geldikten sonra müdahaleye başlandığını göstermektedir” dedi.
‘DPT Acilen Yeniden Kurulmalıdır’
Açıklamasının sonunda Türkiye’nin makroekonomik yönetim anlayışında köklü bir değişime ihtiyaç olduğunu belirten Karaca, “Makroekonomik politika yapımı, güneşli havada iyimser senaryolar yazmak değildir. Asıl mesele, fırtınayı önceden görmek ve geminin rotasını daha kriz çıkmadan ayarlamaktır” değerlendirmesinde bulundu.
Karaca, “Türkiye’nin ihtiyacı, günü kurtaran geçici müdahaleler değil; öngörü kapasitesi yüksek, kurumsal hafızası güçlü, şeffaf ve planlı bir ekonomi yönetimidir. Onun için kurumlar üstü ana şemsiye niteliğinde Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) acilen yeniden kurulmalıdır” açıklamasında bulundu.