Yozgat, Hititlerden Osmanlı'ya kadar uzanan geniş bir tarih yelpazesine sahip olsa da, şehrin isimlendirilmesi konusunda iki ana durak öne çıkıyor: Bozok ve Bozok Sancağı.
1. Bozok İsminin Kökeni ve Türkmen Boyları
Yozgat'ın bilinen en eski ve en yaygın tarihi adı Bozok'tur. Bu isim, bölgeye yerleşen Oğuz Türklerinin 'Bozok' kolundan gelmektedir. 16. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında bölge, 'Bozok Sancağı' olarak geçmektedir. Uzun yıllar boyunca idari ve coğrafi bir terim olarak kullanılan Bozok ismi, bugün hala bölgenin genel adı (Bozok Yaylası) ve üniversitenin ismi olarak yaşatılmaktadır.
2. Yozgat İsmi Nereden Geliyor?
Yozgat isminin kökeni hakkında halk arasında ve akademik çevrelerde kabul görmüş birkaç farklı rivayet bulunmaktadır:
-
Yoz-Kent (Yoz-Gat): Bir rivayete göre, bölgenin otlaklarının bolluğu nedeniyle 'sürü' anlamına gelen 'Yoz' ve 'şehir/diyar' anlamına gelen 'Gat' kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur.
-
Yüz Kat: Şehrin kuruluşu sırasında Çapanoğlu Süleyman Bey'in şehri genişletmesiyle 'Yüz Katlı' veya 'Yüz Kat' şeklinde anılmaya başlandığı, zamanla evrilerek Yozgat'a dönüştüğü söylenir.
-
Yoz-Kat (Yokuş Kat): Şehrin coğrafi yapısından dolayı 'yokuşlu şehir' anlamında kullanıldığı da tarihçiler tarafından tartışılan konular arasındadır.
3. Cumhuriyet Dönemi ve İsim Değişikliği
Osmanlı döneminde uzun süre Bozok Sancağı'nın merkezi olarak idare edilen şehir, Cumhuriyetin ilanıyla birlikte vilayet statüsü kazandı. 1927 yılında yapılan bir düzenleme ile şehrin ismi resmen Yozgat olarak tescil edildi. Ancak halk arasındaki kadim kültürde 'Bozok' ismi hiçbir zaman unutulmadı.
Bunu Biliyor Muydunuz?
Yozgat merkezi, 18. yüzyılın ortalarında Çapanoğlu Ahmed Paşa tarafından kurulmuştur. Bu anlamda Yozgat, Anadolu'nun 'genç' şehir merkezlerinden biri sayılsa da üzerine kurulduğu topraklar Hattuşaş gibi dünya mirası Hitit yerleşimlerine ev sahipliği yapmaktadır.