Yozgat’ın Yerköy ilçesinde bir zamanlar esnafın yoğun olarak bulunduğu ve “Tuzcular Aralığı” adıyla bilinen sokak, bugün sessizliğe bürünmüş durumda. Geçmişte ilçenin önemli geçim kaynaklarından biri olan kaya tuzculuğu, teknolojik üretim yöntemleri ve fabrikasyon ürünlerin yaygınlaşmasıyla birlikte hızla geriliyor.
Bu mesleği ayakta tutan sayılı isimlerden biri ise Mustafa Uslu. Dededen miras kalan kaya tuzculuğunu yıllardır sürdüren Uslu, Sekili bölgesinden temin ettiği kaya tuzlarını geleneksel yöntemlerle işleyerek vatandaşın ihtiyacına göre satışa sunuyor.
İlerleyen yaşına rağmen değirmenin başından ayrılmayan Uslu, mesleğin kendisiyle birlikte sona ereceğini söylüyor.
Yerköy’de Bir Dönemin Geçim Kaynağıydı
Yerköy’de kaya tuzculuğu, geçmişte yalnızca bir meslek değil, aynı zamanda ilçenin ticari hafızasının da önemli bir parçasıydı. “Tuzcular Aralığı” olarak anılan sokakta birçok esnaf, kaya tuzu ticaretiyle geçimini sağlıyordu. Evlerin mutfaklarından turşu küplerine, hayvancılıktan kış hazırlıklarına kadar geniş bir kullanım alanı olan kaya tuzu, Yerköy’de günlük yaşamın vazgeçilmez unsurları arasındaydı. Ancak zamanla büyük ölçekli üretim tesislerinin devreye girmesi ve paketli ürünlerin yaygınlaşması, bu küçük esnaf kültürünü geri plana itti. Bugün sokakta faaliyet gösteren neredeyse kimse kalmazken, kaya tuzculuğu da yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyor. Bu değişim, yalnızca bir mesleğin değil, yerel bir geleneğin de yavaş yavaş kaybolduğunu gösteriyor.
Sekili’den Gelen Tuz, Değirmende Hayat Buluyor
Mustafa Uslu, kaya tuzculuğunu tamamen geleneksel yöntemlerle sürdürüyor. Sekili bölgesindeki kaya tuzu ocağından temin edilen ham tuzlar, Yerköy’deki küçük dükkanda değirmenden geçirilerek işleniyor. Vatandaşın talebine göre tuzun inceliği ayarlanıyor, ardından genellikle 2 kiloluk poşetler halinde istifleniyor. Yağ tuzu, katık tuzu, turşu tuzu ve yemek tuzu gibi farklı kullanım alanlarına göre hazırlanan ürünler, özellikle doğal beslenmeye ilgi duyanların tercihleri arasında yer alıyor. Uslu, bu işi yaparken herhangi bir modern makineye başvurmadıklarını, her aşamanın yıllardır alışılan yöntemlerle gerçekleştirildiğini vurguluyor. Ona göre kaya tuzculuğunu ayakta tutan da tam olarak bu doğallık ve emek.
“Bu Dükkan Benden Sonra Kapanır”
Mesleğin Yerköy’deki son temsilcilerinden biri olduğunu ifade eden Mustafa Uslu, kaya tuzculuğunun geleceğine dair umutlu konuşmuyor. Dedesiyle başlayan bu serüvenin kendisiyle sona ereceğini dile getiren Uslu, çırak yetişmemesinden ve gençlerin bu işe ilgi göstermemesinden yakınıyor. Yaklaşık 70 yaşındaki Uslu, “Dedem 1954’te Yerköy’e gelmiş, bu işle uğraşmış. O gün bugündür devam ettiriyorum. Dede mesleğidir. Yıllardır yapıyorum. Artık fabrikasyon üretim var, meslek körelmek üzere. Bu dükkan benden sonra açık tutulmaz” sözleriyle durumu özetliyor. Son dönemlerde televizyon programlarında doğal kaya tuzuna yönelik yapılan açıklamaların talebi artırdığını belirten Uslu, buna rağmen mesleğin uzun vadede ayakta kalmasının zor olduğunu ifade ediyor.