1999-2014 arası sigortalılar nasıl emekli olur, engelli emeklilik tablosu değişti mi, erken emeklilik yaş ve prim şartları neler gibi sorgular yapanlar için işte tüm merak edilen o soruların yanıtları.
Sosyal güvenlik sisteminde hayata geçirilen köklü değişiklikler, çalışma gücü kaybı yaşayan engelli sigortalılar için yepyeni bir dönemin kapılarını araladı. EYT sonrası erken emeklilik planı yapan milyonlarca kişi, yeni yasayla birlikte yaş, prim günü ve sigortalılık süresinde nelerin değiştiğini öğrenmek için araştırmalarını hızlandırdı. Özellikle 2008 öncesi ve sonrası işe giriş tarihlerine göre tamamen farklılaşan kurallar, Bağ-Kur ile memur statüsünde çalışanların kafasında büyük soru işaretleri yaratıyor. Vergi indirimi belgesi zorunluluğunun durumu, malulen emeklilik ile engelli emekliliği arasındaki farklar ve güncel SGK sağlık kurulu onay süreçleri şu an internette en çok aranan detaylar arasında yer alıyor.
BAĞ-KUR SİGORTALISI ENGELLİLER NASIL ERKEN EMEKLİ OLUR?
Bağ-Kur sigortalıları için erken emeklilik kapısı 1 Ekim 2008 tarihi itibarıyla ardına kadar açıldı. Bu tarihten sonra işe giren veya sigortalılığı devam eden Bağ-Kur'lular için engellilik oranına göre kademeli bir prim tablosu oluşturuldu. Sağlık raporuna göre engellilik oranı yüzde 60 ve üzerinde olan vatandaşlar, 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3.960 prim günü ile emeklilik hakkı kazanıyor. Bu oran yüzde 50 ile 59 arasında kalırsa sigortalılık süresi 16 yıla, prim günü ise 4.320'ye çıkıyor. Engellilik oranı yüzde 40 ile 49 arasında tespit edilen kişiler ise 18 yıl ve 4.680 gün şartını tamamladıklarında emeklilik dilekçesi verebiliyor.
ENGELLİ MEMURLARIN ERKEN EMEKLİLİK ŞARTLARI DEĞİŞTİ Mİ?
Kamu çalışanları için de emeklilik tablosu yeniden şekillendi. 2008 yılından önce memuriyete adım atan ve en az yüzde 40 oranında engelli raporuna sahip olan kamu personeli, 15 tam yıl yani 5.400 gün prim ödediği anda yaşa takılmadan emekliliğe hak kazanıyor. Fakat 2008 sonrasında göreve başlayan memurlar için kurallar farklı işliyor. Yeni dönemde tıpkı diğer sigorta kollarında olduğu gibi memurların erken emeklilik tarihlerini de sahip oldukları engellilik oranı doğrudan belirliyor.
YENİ YASAYLA BİRLİKTE SAĞLIK RAPORU SÜRECİNDE NELER DEĞİŞTİ?
Geçmiş yıllarda 2008 öncesi sigortalı olan engelliler emekli olmak istediklerinde, maliye sağlık kurullarından geçen vergi indirimi belgelerine ihtiyaç duyuyordu. Yeni yasal düzenleme bu süreci tamamen değiştirdi. Artık vergi indirimi belgeleri yerine kişinin doğrudan "iş gücü kaybı" oranı dikkate alınıyor ve SGK sağlık kurulunun onayı yeterli sayılıyor. Bir diğer önemli yenilik ise raporların değerlendirme şeklinde ortaya çıktı. Eskiden kişinin sahip olduğu hastalıklar ayrı ayrı toplanırken, yeni sistemde sadece yapılan işin doğasına göre yaşanan "çalışma gücü kaybı" temel alınıyor.
1800 GÜNLE MALULEN EMEKLİLİK KİMLERİ KAPSIYOR?
Çalışma hayatına sağlıklı bir şekilde başladıktan sonra ciddi sağlık sorunları yaşayanlar için malulen emeklilik sistemi büyük bir güvence sunuyor. Yasaya göre yüzde 60 ve üzeri engellilik oranına ulaşan bir çalışan, sadece 1.800 gün (5 tam yıl) prim ödemesiyle başka hiçbir yaş veya yıl şartına takılmadan malulen emekliye ayrılabiliyor. Bu haktan yararlanmak isteyen sigortalıların, ilk olarak 1.800 gün prim şartını sağlaması, ardından SGK'ya başvurarak yetkili bir hastaneye sevkini istemesi ve oradan alınacak heyet raporunu SGK sağlık kuruluna onaylatması gerekiyor.
ENGELLİ EMEKLİLİĞİ İLE MALULEN EMEKLİLİK ARASINDAKİ FARKLAR NELER?
Vatandaşlar arasında sıkça birbirine karıştırılan engelli emekliliği ile malulen emeklilik aslında birbirinden tamamen farklı iki uygulama olarak öne çıkıyor. Yeni düzenlemeler bu iki kavram arasındaki ince çizgiyi çok net belirledi:
-
Engelli emekliliğinden yararlanmak için en az yüzde 40 oranında rapor istenirken, malulen emeklilik için bu oran yüzde 60 olarak uygulanıyor.
-
Engelli emekliliğinde kişinin sigorta başlangıç tarihine göre belli bir yıl ve yüksek prim gün sayısı aranırken, malulen emeklilikte sadece 1.800 gün prim yatırmış olmak yeterli görülüyor.
-
Engelli kadrosundan emekli olan bir kişi, sosyal güvenlik destek primi ödeyerek iş hayatında çalışmaya devam edebiliyor. Ancak malulen emekli olan bir vatandaş yeniden sigortalı bir işte çalışmaya başlarsa, bağlanan emekli maaşı anında kesiliyor.