Çalışma hayatının en büyük tartışma konularından biri olan staj ve çıraklık dönemi sigortaları, Meclis kulislerini ve sosyal güvenlik dünyasını hareketlendirdi. Meslek lisesi ve üniversite yıllarında ya da çıraklık okullarında fiilen çalışarak üretime katılan ancak sigortaları sadece iş kazası ve meslek hastalığı kapsamında yatan vatandaşlar, uzun süredir adalet arıyor. "Staj ve çıraklık emeklilik başlangıcı sayılır mı?" sorusuna yanıt arayan mağdurlar için yargı cephesinden son derece dikkat çeken bir adım geldi. Emeklilik hesaplamalarını sil baştan değiştirebilecek bu gelişme, milyonların umutlarını yeniden yeşertti. Sosyal güvenlik sistemindeki en büyük beklentilerden birini oluşturan bu mesele, artık sadece Meclis'in değil mahkemelerin de ana gündemi oldu.
YARGITAY KARARI SONRASI STAJ VE ÇIRAKLIK SİGORTA GİRİŞİ SAYILACAK MI?
Hukuki süreç, 16 yaşında çırak olarak çalışan bir vatandaşın açtığı dava ile başladı. Davacı, çalıştığı o dönemde aktif olarak üretime katıldığını, bir işçi gibi ter döktüğünü belirterek bu sürenin emeklilik hesabına dahil edilmesini talep etti. Yerel mahkeme, yapılan işin sadece meslek öğrenme amacı taşımadığına hükmederek davacıyı haklı buldu. Ancak dosya Yargıtay'a taşındı. Yargıtay, yerel mahkemenin hizmet tespiti konusunda yeterli ve ayrıntılı bir araştırma yapmadığını belirterek bu kararı bozdu. Verilen bu karar, hukuki olarak kritik bir emsal nitelik taşıyor ve geçmişte fiilen çalıştığı halde emeklilik primleri yatırılmayan yüz binlerce kişi için yepyeni bir kapı aralıyor.
UZMANLAR NE DİYOR: STAJ VE ÇIRAKLIK YASASI ÇIKACAK MI?
Sosyal güvenlik uzmanları, Yargıtay'ın verdiği bu kararın ardından konuyu farklı açılardan ele alıyor. Sosyal Güvenlik Müşaviri ve Ekonomist Murat Bal, bu gelişmenin hakkını mahkemede arayan staj mağdurları için çok önemli bir adım olduğunu belirtiyor. Bal, hizmet tespit davalarında normal şartlarda işten çıkıştan sonra işlemeye başlayan 5 yıllık zaman aşımı süresinin, aynı iş yerinde çalışmaya devam eden işçiler için bir engel oluşturmadığını vurguluyor. Bu durum, aynı iş yerinde kalmaya devam eden eski çıraklar için büyük bir avantaj yaratıyor.
EMEKLİLİK İÇİN TEK ÇÖZÜM YENİ YASA MI?
Diğer yandan, Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş ise mevcut yasalara göre yargıdan kesin bir zafer çıkmasının zor olduğunu savunuyor. Karakaş, o dönemde devlet tarafından yatırılan primlerin sadece kısa vadeli sigorta kollarını kapsadığını, uzun vadeli emeklilik primlerinin ödenmediğini hatırlatıyor. Karakaş'a göre asıl çözüm "eşitlik" ilkesinde yatıyor. Avukatlara tanınan staj borçlanması ve erken emeklilik hakkının, sanayide ve atölyede ter döken çıraklara da verilmesi gerektiğini savunan Karakaş, "Yargıdan ya da SGK'nın mevcut işleyişinden bu soruna çözüm çıkmaz. Tek çare, hükümetin bu eşitsizliği giderecek yeni bir yasa çıkartmasıdır" diyerek son noktayı koyuyor.
