İş hayatındaki kadınların anne olduktan sonra kariyerlerine veda etmesinin önüne geçmek için düğmeye basıldı. Gündeme gelen yeni yasa tasarısı, hem annelerin bebekleriyle daha fazla vakit geçirmesine olanak tanımayı hem de bu süreçteki maddi kayıpları asgariye indirmeyi hedefliyor. Uzun süredir üzerinde çalışılan ve Ramazan Bayramı'nın ardından milletvekillerinin onayına sunulması beklenen taslak, çalışma hayatında kadınlar lehine önemli bir dönüm noktası oluşturacak nitelikte.
İSTİHDAMDAN KOPUŞUN ACI BİLANÇOSU
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesindeki kurullara sunulan son veriler, anne olan kadınların çalışma hayatında karşılaştığı zorlukları gözler önüne seriyor. Son on yılda anne olan iki milyon kadının durumu incelendiğinde, her iki kadından birinin ilk bir yıl içinde işini bırakmak zorunda kaldığı görülüyor. Doğumu takip eden ilk altı aylık süreçte istihdamdan çekilenlerin oranı yüzde 39,9'u bulurken, üç yılın sonunda bu oran yüzde 72,8 gibi çarpıcı bir seviyeye ulaşıyor. Ortalama 30 yaşında iş hayatına veda eden kadınlar, bu mecburi kararın ardında yatan temel nedenlerin yüksek çocuk bakım masrafları ve yetersiz ücretler olduğuna dikkat çekiyor.
ÜNİVERSİTE MEZUNİYETİ ÇALIŞMA HAYATINDA TUTUYOR
Hanehalkı İşgücü Araştırması kayıtları, eğitim seviyesinin kadınların iş gücüne katılımındaki kritik rolünü teyit ediyor. Türkiye genelinde 15 yaş ve üzeri kadınların istihdama katılım oranı yüzde 36,8 bandında seyrederken, eğitim düzeyi arttıkça bu oran ivme kazanıyor. Lise mezunu kadınlarda yüzde 38,5 olan iş gücüne katılım, üniversite diplomasına sahip olanlarda yüzde 68,7 seviyesine sıçrıyor. Hanesinde üç yaşından küçük çocuğu bulunan kadınların istihdamda kalma oranının yüzde 26,9'da kalması, yeni yasal düzenlemelerin ne kadar acil bir ihtiyaç olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.
İZİN SÜRELERİNDE TARİHİ ADIM: 24 HAFTAYA ÇIKIYOR
Nüfus artış hızındaki düşüşü dengelemek ve anneleri desteklemek amacıyla hazırlanan taslağın en çok dikkat çeken maddesi, dinlenme sürelerindeki artış oldu. İşçi veya memur fark etmeksizin tüm çalışan kadınları kapsayan düzenlemeyle, 16 hafta olan yasal süre 24 haftaya yükseltilecek. İlave edilecek sekiz haftalık bölüm tamamen doğum sonrası döneme eklenecek. Anneler, doğuma iki hafta kalana kadar iş yerlerinde mesailerine devam edebilecek. Babalar için de benzer bir iyileştirme yapılarak, memurlarda olduğu gibi işçilerde de babalık izni 10 güne çıkarılacak. Bu haklardan koruyucu aileler de eksiksiz şekilde faydalanacak.
ANNELERE YAPILACAK ÖDEMELERDE REKOR ARTIŞ
Raporlu olunan dönemde çalışan annelere yapılan iş göremezlik ödemelerinde hesaplama tablosu baştan aşağı değişiyor. İzin süresinin uzamasıyla birlikte annelerin hesabına yatacak tutarlar da katlanacak. Mevcut sistemde 112 gün üzerinden hesaplanıp asgari 82 bin 208 lira olarak verilen annelik ödemesi, yasanın geçmesiyle 168 gün üzerinden hesaplanacak ve en düşük tutar 123 bin 312 lirayı bulacak. Rakamlar maaş tutarına göre kademeli olarak artış gösterecek. Aylık 40 bin lira geliri olan bir anne 149 bin 333 lira, 70 bin lira kazanan bir çalışan 261 bin 333 lira, maaşı 90 bin lira olan bir anne ise tam 336 bin lira ödeme alacak.
İŞTEN ÇIKARILAN KADININ YASAL KALKANI HAZIR
Yasal iznini kullanan kadın çalışanların hakları mevcut kanunlarla da güvence altında tutuluyor. İzinli olunan dönemde haklı bir gerekçe sunulmadan işine son verilen ve en az bir yıllık çalışma geçmişi bulunan kadınlar, kıdem tazminatını doğrudan talep edebiliyor. Çalışma süresine göre iki ile sekiz hafta arasında değişen ihbar tazminatı da yasal haklar arasında yer alıyor. Fesih bildiriminin ardından bir ay içinde işe iade davası açma hakkı bulunurken, eşit davranma ilkesinin ihlal edildiği saptanırsa dört aylık maaş tutarında ek bir tazminat talep edilebiliyor.
KADIN GİRİŞİMCİLERE MİLYARLIK CAN SUYU
Ailelere yönelik sağlanan nakdi destekler aktif olarak devam ediyor. Yeni doğan ilk çocuk için tek seferlik 5 bin lira ödenirken, ikinci çocuk için aylık 1.500 lira, üçüncü ve sonraki çocuklar için aylık 5 bin lira düzenli ödeme gerçekleştiriliyor. Bugüne kadar 859 bini aşkın kadının faydalandığı sistem üzerinden ailelere toplam 12 milyar liranın üzerinde kaynak aktarıldı. Önümüzdeki dönemde bu yardımlara ek olarak kadınların sanayi, teknoloji ve bilimsel araştırmalarda daha fazla yer alması için kapsamlı bölgesel kalkınma programları başlatılacak. Kadın girişimciler için mentorluk hizmetleri, mikro krediler ve proje hibeleri devreye alınarak istihdamda kalıcı bir büyüme hedefleniyor.