Bir yakının kaybedilmesi aileleri sadece psikolojik olarak değil ekonomik yönden de derinden sarsıyor. Bu zorlu süreçte geride kalanların yaşam standartlarını korumak büyük bir önem taşıyor. Kamuoyunda genellikle yalnızca maaş bağlanması boyutu bilinse de yasal mevzuat hak sahiplerine farklı nakdi yardımların kapısını aralıyor.
SGK TARAFINDAN SAĞLANAN YARDIM KALEMLERİ
Kurum, hak sahiplerine dört ayrı ödeme türüyle güvence veriyor. Ölüm aylığı, gerekli prim şartlarını taşıyan sigortalının yakınlarına her ay düzenli yatırılıyor. Eşlerin bu gelirden yararlanabilmesi için vefat anında resmi nikahlı olmaları zorunlu tutuluyor.
Vefat eden kişinin prim gün sayısı maaş bağlanmasına yetmediğinde ölüm toptan ödemesi devreye giriyor. Sağlık döneminde kuruma yatan primler aileye tek seferde iade ediliyor.
Anne veya babasından yetim aylığı alan kız çocukları evlendiklerinde kuruma başvurarak çeyiz yardımı alabiliyor. Bu ödeme evlilik aşamasında gençlere peşin veriliyor. Son olarak aileye, cenaze ve defin işlemlerine maddi katkı amacıyla bir defaya mahsus nakit yardımı yapılıyor.
ÖLÜM AYLIĞI İÇİN ARANAN PRİM ŞARTLARI
Geride kalanlara düzenli maaş tahsis edilebilmesi için vefat eden kişinin sigorta geçmişinin belirli kriterleri karşılaması gerekiyor. Genel mevzuata göre kişinin tabi olduğu sigorta statüsüne bakılmaksızın en az 1800 gün prim yatırmış olması isteniyor. Bu süreye doğum ve askerlik borçlanmaları eklenebiliyor.
Eski adıyla SSK mensupları için kurum daha esnek bir kural işletiyor.
Borçlanma işlemi yapmadan net 900 gün prim ödeyen ve beş yıllık sigortalılık süresini dolduran kişilerin ailelerine maaş bağlanıyor. Çalışma hayatı boyunca birden fazla sigorta kolunda kaydı bulunanların işlemleri ise en son tabi oldukları statü üzerinden yürütülüyor.
AĞIR KUSURLULAR HAKLARDAN YARARLANAMIYOR
Sosyal Güvenlik Kurumu, vefat eden sigortalıya karşı ağır kusur işleyenleri kara listeye alarak sistem dışına itiyor. Kesinleşmiş yargı kararıyla sigortalıyı kasten öldürenler veya bu suça teşebbüs edenler devletin sunduğu hiçbir yardıma başvuramıyor.
Miras bırakan kişiye karşı ağır suç işleyenler desteklerin tamamından mahrum kalıyor.
Aile hukukundan doğan yükümlülüklerini çiğnediği için mirastan ıskat edilen bireyler de kapsam dışında tutuluyor. Yasa, kişinin kendi menfaati uğruna sigortalıya zarar verdiğini tespit ettiği an tüm sosyal güvenlik haklarını doğrudan iptal ediyor.