Bankalar ile tüketiciler arasında sıkça yaşanan kredi kesintisi anlaşmazlıklarında yeni bir dönem başlıyor. Uzun yıllardır uygulanan ve maaşın en fazla dörtte birinin kesilebileceğine dair bilinen kural, istinaf mahkemesinin verdiği son kararla tamamen farklı bir boyuta taşındı. Kredi kullanırken imzalanan sözleşmelerdeki bazı maddelerin, bankalara maaşın tamamına bloke koyma hakkı tanıdığı hukuki olarak tescillendi. Özellikle ilerleyen yaşlarda nakit ihtiyacı için bankaların yolunu tutan vatandaşların, sözleşme evraklarında yer alan detaylara çok daha fazla dikkat etmesi gerekiyor.
OLAYIN GEÇMİŞİ VE YARGI SÜRECİ
Adana'da yaşanan hukuki süreç, 2015 senesinde bir vatandaşın bankadan kredi kullanmasıyla gün yüzüne çıktı. Söz konusu vatandaşın emekli aylığı, çektiği kredi borcu gerekçe gösterilerek banka tarafından tamamen kesintiye uğradı. Bu durum, 2016 yılında aynı kişinin yetkili konumunda bulunduğu bir şirketin ticari kredisi kapsamında da aralıksız sürdürüldü. Aradan geçen zamanın ardından 2018 yılında yapılan hukuki itirazlar sonucunda kesinti işlemi durduruldu ve maaş yeniden hesaba yatmaya başladı. Ancak geçmişte kesilen tutarların iadesini isteyen vatandaş, yasal sınırların aşıldığını savunarak hakkını mahkemede arama yoluna gitti.
BANKA KENDİNİ NASIL SAVUNDU?
Mahkemeye taşınan uyuşmazlıkta davalı konumundaki banka, kullandırılan kredinin bireysel tüketici kredisinden ziyade ticari bir özellik taşıdığı yönünde savunma yaptı. Kurum yetkilileri, imza altına alınan genel kredi sözleşmesinde çok net maddeler bulunduğunu belirtti. Bu maddeler çerçevesinde, müşterinin bankadaki mevduat ve bloke hesapları ile emekli maaşı üzerinde her türlü mahsup, takas ve hapis hakkının bankaya verildiği ifade edildi. Hatta maaş hesabından yapılan kesintilerin bizzat müşterinin kendi verdiği talimatlar doğrultusunda gerçekleştirildiği vurgulandı.
İLK DERECE MAHKEMESİ VATANDAŞI HAKLI BULDU
Sürecin ilk ayağında Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi dosyayı inceledi. Hazırlanan bilirkişi raporlarındaki tespitleri temel alan yerel mahkeme, yasaların belirlediği dörtte bir sınırını aşan kesintilerin haksız olduğuna kanaat getirdi. Bu doğrultuda vatandaşın talebini yerinde bularak, daha önce yapılan fazla kesintilerin iade edilmesine karar verdi. Fakat yerel mahkemenin bu kararı üzerine banka cephesi dosyayı bir üst mahkeme olan istinafa taşıyarak itiraz yoluna gitti.
İSTİNAFTAN ÇIKAN EMSAL NİTELİĞİNDEKİ KARAR
İtirazı değerlendiren Adana Bölge Adliye Mahkemesi ise alt derece mahkemesinin verdiği kararı bozarak bambaşka bir sonuca ulaştı. Bankanın sözleşmeden doğan haklarını geçerli sayan istinaf heyeti, milyonlarca emekliyi ilgilendirecek kesin nitelikte bir karara imza attı. Verilen kararın gerekçesinde aynen şu ifadelere yer verildi:
“Müşterinin banka nezdindeki mevduat hesabından ihbarda bulunulmadan mahsup yapılabileceğinin düzenlendiği, ayrıca davacının kredi bedelinin emekli maaş hesabı ile diğer tüm hesaplarından ödenmesi için kesinti yapılabilmesine yönelik talimat verdiği görülmüştür. Hesap ekstresinden de bu talimata uygun kesintilerin yapıldığı anlaşılmaktadır. Davacının emekli hesabından yapılan ticari krediye ilişkin kesintiler genel kredi sözleşmesi hükümlerine, bireysel krediye ilişkin kesintiler ise bireysel kredi sözleşmesi hükümlerine uygundur.”
ATILAN İMZALAR BÜYÜK ÖNEM TAŞIYOR
Kesin olarak verilen bu hükümle beraber, yasalardaki dörtte bir kesinti sınırının imzalanan banka sözleşmeleriyle aşılabileceği ortaya çıkmış oldu. Banka belgelerinde yer alan geniş yetkiler ve talimatlar, finans kurumlarının herhangi bir bildirim yapmadan hesaplara doğrudan müdahale etmesinin yolunu açıyor. Bu hukuki gelişme, kredi kullanmak için bankalarla masaya oturan vatandaşların attıkları imzaların ne anlama geldiğini çok iyi bilmeleri gerektiğini bir kez daha kanıtladı.