Sosyal Güvenlik Kurumu’nun kayıt dışı istihdama ilişkin yaptığı son açıklama, milyonlarca çalışanı yakından ilgilendiriyor. SGK, sigortasız çalışmanın yalnızca maaş ve sosyal hak kaybı yaratmadığını, emeklilik süreçlerini de doğrudan etkileyebileceğini duyurdu. Kuruma göre eksik prim, sahte sigortalılık veya kayıt dışı çalışma nedeniyle emeklilik hakkı iptal riskiyle karşı karşıya kalabiliyor. Özellikle son dönemde denetimlerin sıklaştırılmasıyla birlikte çalışanların sigorta kayıtlarını düzenli kontrol etmesi gerektiği vurgulanıyor. Açıklamada sağlık hizmetlerinden işsizlik maaşına kadar birçok hakkın da risk altında olduğuna dikkat çekildi.
SGK kayıt dışı çalışmanın sonuçlarını tek tek açıkladı
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan açıklamada kayıt dışı istihdamın hem çalışanlar hem işverenler hem de kamu sistemi açısından ciddi sonuçlar doğurduğu belirtildi.
Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında yayımlanan bildiride, çalışanların işe başladıkları gün itibarıyla sigortalı gösterilmesinin yasal zorunluluk olduğu hatırlatıldı. Buna rağmen sigortasız çalıştırmanın hâlâ önemli bir sorun olmaya devam ettiği ifade edildi.
Yetkililer, eksik gün bildirimi, düşük ücret gösterimi veya tamamen sigortasız çalıştırılma gibi durumların ilerleyen yıllarda emeklilik işlemlerini riske atabileceğini belirtiyor.
Sigortasız çalışanlar hangi haklarını kaybediyor
SGK’nın açıklamasına göre kayıt dışı çalışan kişiler birçok temel sosyal güvenlik hakkından yararlanamıyor.
Sigortasız çalışanların karşılaşabileceği başlıca riskler şöyle sıralandı:
- Emeklilik hakkının kaybedilmesi
- Malullük aylığından yararlanamama
- Ölüm aylığının bağlanmaması
- İşsizlik maaşı alamama
- Sağlık hizmetlerine erişimde sorun yaşama
- İş kazası ve meslek hastalığı güvencesinden mahrum kalma
- Genel Sağlık Sigortası primlerini cebinden ödeme zorunluluğu
Uzmanlar, özellikle uzun yıllar kayıt dışı çalışan kişilerin emeklilik hesabında ciddi prim eksikleriyle karşılaşabildiğini belirtiyor.
Emeklilik neden iptal edilebilir
Uzmanlara göre emeklilik iptaline yol açabilecek en büyük nedenlerden biri, sigorta kayıtlarında usulsüzlük tespit edilmesi oluyor. SGK denetimleri sırasında sahte sigortalılık, gerçeğe aykırı prim bildirimi veya çalışılmadan yatırılan primler belirlenirse emeklilik işlemleri iptal edilebiliyor.
Ayrıca kişinin çalışma süresinin eksik görünmesi ya da işverenin primleri düzenli yatırmaması da emeklilik hesabını doğrudan etkiliyor.
Bu nedenle hukukçular ve sosyal güvenlik uzmanları, çalışanların hizmet dökümlerini düzenli kontrol etmesini öneriyor. Özellikle farklı iş yerlerinde çalışan kişilerin prim gün sayılarını takip etmesi gerektiği belirtiliyor.
Sigorta durumu nasıl kontrol edilir
Çalışanlar sigorta kayıtlarını birkaç farklı yöntemle kontrol edebiliyor.
Bunlar arasında:
- e-Devlet sistemi
- ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi
- SGK il müdürlükleri ve sosyal güvenlik merkezleri
yer alıyor.
Sigortasız çalıştırıldığını düşünen kişiler ise şikâyetlerini ALO 170, CİMER veya doğrudan SGK merkezleri üzerinden iletebiliyor.
Yetkililer, vatandaş ihbarları ve elektronik denetimlerle çok sayıda usulsüzlüğün ortaya çıkarıldığını belirtiyor.