TÜİK tarafından yayımlanan güncel veriler, Türkiye'nin gıda israfı karnesini netleştirdi. Milyonlarca hane üzerinde yapılan araştırmada dikkat çekici sonuçlar elde edildi. Tüketiciler duyarlı davrandığını belirtse de rakamlar israfın boyutunu doğruluyor.
EN ÇOK HANGİ GIDAYI ÇÖPE ATIYORUZ?
Rapora göre geçen yıl hane halkının en fazla israf ettiği gıda grubu yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebze oldu. Listenin ikinci sırasında ise yüzde 32,5 gibi yüksek bir oranla ekmek yer alıyor. Süt ve süt ürünleri yüzde 15,1 oranında çöpe gidiyor.
Kuru bakliyatta israf oranı yüzde 5,9 seviyesinde ölçüldü. Et ve makarna gibi dayanıklı ve maliyetli temel gıdalar ise yüzde 2,7 ile en az israf edilen ürünler listesinde başı çekiyor.
İSRAFIN BİR NUMARALI NEDENİ BOZULMA
Tonlarca gıdanın çöpe gitmesindeki en büyük etken açık ara farkla ürünlerin bozulması oldu. Ankete katılanların yüzde 74,4'ü gıdaları bozulduğu için attığını beyan etti. Bunu yüzde 12,1 ile son kullanma tarihinin geçmesi izliyor.
Fazla satın alma veya ölçüsüz pişirme kaynaklı israf ise yüzde 6,3 seviyesinde kaldı. Hanelerin yüzde 84'ü gıdaları "hiçbir zaman" çöpe atmadığını belirtiyor. "Nadiren" diyenlerin oranı yüzde 12,7 iken, "sıklıkla" çöpe atanlar yüzde 0,3'te kaldı.
ALIŞVERİŞ LİSTESİ YAPANLAR DAHA AZ İSRAF EDİYOR
Gıda israfının temelinde yatan alışveriş alışkanlıkları da raporda geniş yer buldu. 2025 yılı verilerine göre tüketicilerin yüzde 54,4'ü markete çıkmadan önce mutlaka liste hazırlıyor. Plansız alışveriş yapanların oranı yüzde 14,4 seviyesinde seyrediyor.
İlginç bir veri de gelir grupları arasındaki farklılıktan geldi. En düşük gelir grubunda alışveriş listesi yapma alışkanlığı yüzde 57,3 olarak kaydedildi. Bu oran en yüksek gelir grubunda yüzde 49,9'a geriliyor.
ÇÖPE GİTMEYEN GIDALAR SOKAK HAYVANLARINA
Tüketilemeyen gıdaların değerlendirilmesinde en yaygın yöntem hayvanların beslenmesi oldu. 2024'te yüzde 27,3 olan fazla gıdayı hayvanlara verme oranı, 2025 yılında yüzde 28,7'ye yükseldi.
Özellikle düşük gelir grubundaki vatandaşların bu konuda daha aktif olduğu görüldü. Bu grupta gıdaları hayvanlara verme oranı yüzde 35,9'u bulurken, üst gelir grubunda yüzde 27,8'de kaldı. Ayrıca tüketicilerin yüzde 83,6'sı israfı önlemek adına bireysel çaba gösterdiğini vurguluyor.