2024 yılı verilerine göre ilçe nüfusu 5.095 olarak belirlendi. Bu nüfusun 2.602'si erkek, 2.493'ü kadından oluşuyor.
Yozgat Yenifakılı ilçe merkezi il merkezine 104 kilometre mesafede bulunuyor. Yenifakılı Yozgat'ta nüfus azalış hızının en yüksek olduğu ilçe konumunda. 2024 verilerine göre nüfus azalış hızı binde 55,0 seviyesinde gerçekleşti.
Tarihi Geçmiş
İlçenin tarihi geçmişine ulaşmak güç. Zaman zaman farklı il ve sancaklara bağlandığından tarihi izleri sürmekte zorluklar yaşanıyor. Osmanlı İmparatorluğu döneminde tutulan Tahrir, Mühimme defterleri ve Salnameler en somut kaynaklar olarak karşımıza çıkıyor.
XVI. yüzyılda bugünkü Yenifakılı Bozok Sancağının Karadere Nahiyesine bağlı bir köy konumundaydı. Karadere bugünkü Yerköy-Şefaatli ilçeleri arasında yer alan Karanlık Dere mevkii ile Şefaatli'nin güneyinden gelen Karasu civarındaki köylerin oluşturduğu bir nahiyeydi. Toplam 56 köyü vardı.
Çevre köyler ve halk bu yerleşim yerine Karafakılı diyordu. İlçe isminin kaynağına dair iki temel görüş bulunuyor. Birincisi tarihi belgeler, ikincisi ise halk arasında söylene gelen rivayetler.
1926 yılında Boğazlıyan'a bağlandığı kayıtlarda geçiyor. Ancak bu bağlanış tarihi birçok bilgide 26 Haziran 1926 olarak belirtilmişse de belgelerle kanıtlanmadığından tartışmalı. Elimizdeki belgelerde 1929 yılı açık bir şekilde bağlanış tarihi olarak verilmiş.
1929 tarihli kararda Karafakılı olarak geçen isim 2 Eylül 1936 tarih ve 2/5271 sayılı meclis kararında Fakılı olarak yazılmış. Yani 1929 yılında Karafakılı olan isim 1936 yılına gelindiğinde Fakılı'ya dönüşmüş.
17 Şubat 1949 tarih ve 22265 sayılı bir kararla Fakılı bucak haline gelmiş. İlçenin belediye oluş tarihi 22 Şubat 1951 tarih ve 24182 sayılı meclis kararı ile gerçekleşmiş. Kararda "Yozgat'ın Boğazlıyan ilçesine bağlı Fakılı bucağında belediye kurulması" ibaresi yer almış.
1968 tarihli Yozgat İl Yıllığı kayıtlarında Yenifakılı bucağı 9 köy ve 12.722 kişiden oluştuğu belirtilmiş. İsmin Yenifakılı olarak değiştirilmesine dair kayıtlar dağınık durumda.
Fakılı İsmi
Türkiye'nin farklı illerinde Fakılı veya türevi isimde birçok yerleşim yeri bulunuyor. Yozgat'ta Ali Fakılı, Cumafakılı gibi köyler mevcut. Şefaatli ilçesinde Ali Fakılı, Sarıkaya ilçesinde Ali Fakılı isimleri kayıtlarda geçiyor.
Bursa'da Barak Fakıh, Maraş'ta Fakıoğlu, İçel'de Ali Fakılı ve Fakılar, Konya'da Hacı Fakılı ve Fakılar, Kırşehir'de Hacı Fakılı, Fakılı ve Köse Fakılı gibi yerleşim yerleri bulunuyor.
1927'de Ankara-Kayseri demiryolu hattının açılması bölgede tarımda pazara yönelik üretimi canlandırmış. Bu hat güzergahında Sekili, Yerköy, Şefaatli ve Fakılı istasyonları hattın kuzey ve güneyinde kalan 60-70 kilometrelik yerleşim bölgeleri için iskele görevi yapmış. Bu nedenle halen bu yerlerin halk arasındaki adı "iskele" olarak geçiyor.
Ekonomi ve Nüfus
İlçe ekonomisi tamamen tarım ve hayvancılığa dayanıyor. Tahıl üretimi yaygın. Buğday, arpa, nohut ve mercimek ekimi yapılıyor. Sulama imkanları kısıtlı durumda.
Hayvancılık ikinci önemli geçim kaynağı. Küçükbaş ve büyükbaş hayvancılık yapılıyor. Nüfusun önemli bölümü köylerde yaşıyor.
Genç nüfus iş imkanları için büyük şehirlere göç ediyor. İlçe nüfusu Yozgat'ta azalış hızının en yüksek olduğu ilçe konumunda. Son yıllarda kırsal kesimden kentlere göç artarak devam ediyor.
İlçe Boğazlıyan Orman İşletme Müdürlüğü görev alanı içinde yer alıyor. Temel kamu hizmetleri sunuluyor. Eğitim ve sağlık tesisleri mevcut. Altyapı yatırımları sürdürülüyor.