İşte tok tutucu ve enerji verici özellikleriyle bilinen kavurganın yapılışı ve kültürel önemi. Yozgat'ın köylerinde, Anadolu'nun kadim lezzetlerinden kavurga, geleneksel yöntemlerle yapılmaya devam ediyor. Türklerin Anadolu'ya göç ederken getirdiği bu kuru yemiş, özellikle kışın sert geçtiği iç bölgelerde popülaritesini koruyor.
Göçlerle Gelen Bir Lezzet: Kavurga
Kavurga, ismini kavurmak fiilinden alan, tahılların yanmaz bir tava veya sac üzerinde kavrulmasıyla hazırlanan geleneksel bir yemiş türüdür. Türklerin Anadolu'ya göç ederken getirdikleri bir yiyecek kültürü olarak bilinmektedir. Yıkanmış tahılın kavrulması temeline dayanan yapımı bazı bölgelerde az miktarda yağ eklenerek de gerçekleştirilmektedir.
Özellikle protein yönünden zengin olması ve uzun süre tok tutması nedeniyle kavurga, kış aylarında vazgeçilmez bir besin kaynağı olarak görülmektedir. Hazmının kolay olmasının yanı sıra, anlık yorgunlukları engellediği ve vücudu soğuktan koruduğuna inanılmaktadır. Halk arasında kavurganın vücudu sağlıklı tuttuğu ve hastalıklara karşı koruduğu yönünde yaygın bir inanç bulunmaktadır. Özellikle Yozgat, Sivas, Erzurum ve Kars bölgelerindeki çobanların, soğuk kış şartlarına direnebilmek ve gün boyu aktif kalabilmek için bu kuru yemişi tükettiği belirtilmektedir.
Unutulmaya Yüz Tutsa da Köylerde Yaşatılıyor
Son yıllarda şehirleşme ve kültürel erozyon nedeniyle kavurga, unutulmaya yüz tutmuş geleneksel Türk kuru yemişlerinden biri haline gelmiştir. Geçmişte kırsal kesimlerde buğday ile Hint kenevirinden elde edilen çedenenin tandırlarda kavrulmasıyla hazırlanan 'Çedeneli Kavurga' gibi çeşitler artık nadiren yapılmaktadır. Ancak geleneklerine bağlı yöre halkı tarafından, başta Yozgat olmak üzere Denizli, Çankırı, Emirdağ, Sivas, Kayseri gibi bölgelerde yaşatılmaya devam edilmektedir. Yozgat’ın köylerinde ise bu geleneksel lezzetin yapımı köylüler eliyle sürdürülmektedir.
Kavurga, Türkiye'de farklı yörelerde çeşitli tohumların buğday tanelerine karıştırılarak kavrulması ile de yapılmaktadır. Karapınar, Konya, Denizli, Nevşehir, Aksaray, Malatya, Çankırı, Afyonkarahisar, Emirdağ, Sivas, Yozgat, Kayseri, Erzurum ve Kars gibi kışı sert geçen pek çok Anadolu şehrine özgü bir yemiş türü olarak kültürel değerler arasındaki yerini korumaktadır.