Yozgat Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü, Sosyal Güvenlik Haftası dolayısıyla yayımladığı basın bülteninde kayıt dışı istihdamın yol açtığı risklere karşı hem işverenleri hem de çalışanları uyardı. Açıklamada, sigortasız işçi çalıştırmanın veya çalışma gün ile ücretlerinin eksik bildirilmesinin, bireysel ve toplumsal düzeyde telafisi güç sonuçlar doğurduğu vurgulandı.
Kayıt Dışı İstihdamın Tanımı ve Yasal Boyutu
Yozgat SGK İl Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, kayıt dışı istihdamın, çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumuna hiç bildirilmemesi ya da çalışma gün veya ücretlerinin eksik bildirilmesi olduğu belirtildi. Sigortalı çalışmanın anayasal hak ve yasal bir zorunluluk olduğu hatırlatılırken, işverenlerin sigortasız istihdam sağlama hakkının bulunmadığı gibi, çalışanların da kendi rızaları olsa ile bu haktan feragat edemeyeceği ifade edildi.
Açıklamada, 'Çalışanların sigortasız çalışma taleplerinin kabul edilmesi, işverenler açısından iyi niyetle yapılmış bir esneklik gibi görünse de ciddi yasal ve mali riskler barındırmaktadır. İşletmelerimizin bu tür talepler karşısında mevzuattan taviz vermemesi büyük önem taşımaktadır' denildi.
Çalışanlar İçin Doğurduğu Ciddi Sonuçlar
Kayıt dışı çalışan bireylerin karşılaştığı risklerin ele alındığı açıklamada, kişilerin emeklilik hakkından mahrum kalacağı, malullük aylığına hak kazanamayacağı ve vefatları halinde ailelerinin ölüm aylığı güvencesinden faydalanamayacağı kalacağı belirtildi. Aynı zamanda, işsizlik sigortasından faydalanamayacakları ve sağlık hizmetlerinden doğrudan yararlanma hakkını riske atarak Genel Sağlık Sigortası primlerini kendi bütçelerinden ödemek zorunda kalacakları belirtildi.
Yozgat SGK İl Müdürlüğü, kayıt dışı çalışanların iş kazası ve meslek hastalıklarına karşı yasal koruyucu önlemlerden ve olası kaza anında sunulan maddi güvencelerden uzak, büyük bir risk altında çalıştırıldığına dikkat çekti. Bu durumdaki çalışanların kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, hafta tatili ve analık izni gibi temel özlük haklarından da mahrum bırakıldığı ifade edildi.
İş Veren İçin Ciddi Yaptırımlar ve Mali Riskler
Yozgat Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü, sosyal güvenlik uygulamalarında amacının cezalandırmak değil, rehberlik odaklı bir yaklaşım olduğu vurgulanırken, kayıt dışı istihdamın işletmeleri telafisi güç mali risklere sürüklediği belirtildi. Kayıt dışı çalışmanın tespit edilmesi halinde işletmelerin yüksek idari para cezaları, prim teşviklerinin iptali ve olası iş kazalarında doğacak ağır yasal yükümlülüklerle karşılaşacağı ifade edildi.
Yozgat SGK İl Müdürlüğü, işverenlerin suç işlemek yerine sunulan istihdam teşviklerinden faydalanarak güvenli bir büyüme yolunu tercih etmelerinin önemine vurgu yaptı. Kayıt dışı istihdamın makroekonomik ölçekte haksız rekabet oluşturduğu, piyasa dengesini bozduğu, vergi ve prim kaybına yol açtığı ve sosyal güvenlik sistemine zarar verdiği kaydedildi.
Sigortasız Çalışan Vatandaş Ne Yapabilir?
Yozgat Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü, çalışanların sigorta bildirimlerini sorgulayabilecekleri kanalları da hatırlattı. Buna göre, vatandaşlar www.turkiye.gov.tr adresinden e-Devlet şifresi ile sorgulama yapabilir, ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi'ni 7/24 arayabilir veya il ve ilçelerdeki Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri ile Sosyal Güvenlik Merkezlerine şahsen başvurabilir.
Sigortasız çalıştırıldığını ya da eksik bildirim yapıldığını düşünen çalışanların ihbar ve şikayetlerini ALO 170, Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri veya CİMER üzerinden iletebileceği belirtildi.
Ücret Ödemelerinde Banka Kanalı Zorunluluğu
Açıklamada, çalışma hayatında şeffaflığın sağlanması amacıyla ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılmasının büyük önem taşıdığı vurgulandı. Mevzuat gereği, Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi istihdam eden işletmelerde ücret ödemelerinin bankalar aracılığıyla yapılmasının yasal bir zorunluluk olduğu hatırlatıldı.
Bu yükümlülüğe uyulmaması halinde işletmelerin her bir çalışan ve ihlalin devam ettiği her ay için ayrı ayrı idari para cezalarıyla karşı karşıya kalacağı ifade edildi. Yozgat SGK İl Müdürlüğü, 'Kayıtlı istihdam, sadece yasal bir zorunluluk değil; ülkemizin aydınlık yarınlarına, çocuklarımızın geleceğine ve işletmelerimizin sürdürülebilirliğine yapılan en büyük yatırımdır' ifadelerine yer verdi.