Türkiye’nin farklı illerinde son haftalarda görülen gıda zehirlenmesi vakalarındaki artış hem vatandaşları hem de yetkilileri harekete geçirdi.
Tarım ve Orman Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı, özellikle doğadan gelişigüzel toplanan zehirli bitkiler ile toplu organizasyonlarda hazırlanan yemeklerin risk oluşturduğuna dikkat çekiyor.
Son günlerde art arda yaşanan vakaların ortak noktası, hijyen kurallarına uyulmaması, uzun süre bekletilen yemekler ve kayıt dışı ürünlerin kontrolsüz tüketimi olarak öne çıkıyor.
Zehirli Bitkiler ve Etiketsiz Gıdalar Yeniden Gündemde
Uzmanlara göre bazı bitkiler dışarıdan bakıldığında masum görünse de sinir sistemini etkileyen güçlü toksinler içeriyor. Bu maddeler çok kısa sürede bilinç bulanıklığı, görme kaybı ve solunum sıkıntısı gibi ağır sonuçlara yol açabiliyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı, son dönemde piyasada yaygınlaşan etiketsiz ve menşei bilinmeyen ürünlerin ciddi sağlık riski oluşturduğuna dikkat çekiyor. İnternet ve sosyal medya üzerinden satılan “organik”, “ev yapımı” ya da “doğal” olarak pazarlanan gıdaların da çoğu zaman denetim dışı kaldığı belirtiliyor.
Toplu Yemeklerde Artan Vakalar Dikkat Çekiyor
Son haftalarda görülen zehirlenme vakalarının büyük bölümü düğün, taziye, mevlit ve çeşitli yurtlarda verilen toplu yemeklerde ortaya çıktı. Tek tencerede hazırlanan yemeklerin uzun süre bekletilmesi, soğuk zincirin korunmaması ve yetersiz hijyen uygulamaları öne çıkan nedenler arasında. Yetkililer, toplu yemek hazırlayan işletmelerde çapraz bulaşmanın en kritik risklerden biri olduğunu belirtiyor.
Et, pilav ve salataların aynı ekipmanla hazırlanması veya uygun kaplarda taşınmaması, zehirlenme riskini katlıyor. Bu nedenle hem organizatörlerin hem de tüketicilerin sıcaklık kontrolü, taşıma koşulları ve saklama süreleri konusunda daha dikkatli olması gerektiğine işaret ediliyor.
Denetimler Sıkılaştı, Yaptırımlar Arttı
Tarım ve Orman Bakanlığı, 81 ilde yürüttüğü denetimlerde toplu tüketim yerlerinin kayıt durumu, hijyen şartları ve muhafaza sıcaklıklarını düzenli olarak kontrol ediyor. 2025 yılı içerisinde yapılan 1 milyonun üzerindeki denetimde binlerce işletmeye idari para cezası uygulanırken, birçok dosya Cumhuriyet Savcılıkları'na iletildi.
İstanbul’daki kontrollerde de benzer bir tablo görülüyor, on binlerce işletme yıl içinde denetimden geçti ve kurallara uymayanlara yaptırım uygulandı. Yetkililer, hiçbir işletmenin denetim dışı kalmaması için sahadaki çalışmaların yıl boyunca yoğun şekilde devam edeceğini belirtiyor.
Sağlık Bakanlığı Salgınları Yakından İzliyor
“Gıda Kaynaklı Zehirlenmelerde Erken Bildirim Programı” kapsamında il sağlık müdürlükleri olası salgın belirtilerini anlık olarak takip ediyor. Şikayet üzerine alınan numuneler Halk Sağlığı Laboratuvarları'nda inceleniyor ve uygunsuzluk tespit edildiğinde hem savcılık hem ilgili kurumlar süreçten haberdar ediliyor.
Sağlık Bakanlığı, özellikle toplu yemek verilen alanlarda semptom gösteren kişilerin hızlı şekilde sağlık kuruluşlarına yönlendirilmesinin hayatî önem taşıdığını vurguluyor.
Vatandaşlar İçin Temel Uyarılar
Yetkililer, zehirlenme riskini azaltmak için yemeklerin pişirildikten sonra uzun süre oda sıcaklığında bekletilmemesi, sıcak tutulacak gıdaların 65°C’nin altına düşülmemesi ve 3 saatten fazla bekletilmemesi, çiğ ve pişmiş gıdaların aynı ekipmanla hazırlanarak çapraz bulaşmaya yol açılmaması, et, pilav, salata gibi ürünlerin kapalı kaplarda taşınması ve artan yemeklerin ertesi gün yeniden ısıtılarak servis edilmemesi gibi kurallara dikkat edilmesini öneriyor.
Ayrıca açıkta satılan gıdalar mümkün olduğunca tercih edilmemeli, bozulma belirtisi gösteren konserve ve paketli ürünler kesinlikle tüketilmemeli. Şüpheli ürünler ise ALO 174 Gıda Hattı üzerinden bildirilebiliyor.