Teklif, cezai ehliyet yaşını 10’a indirmeyi, ağır suçlarda çocuk indiriminin kaldırılmasını ve aile sorumluluklarının artırılmasını öngörüyor.
Ağır Suçlarda İndirim Kalkıyor, Daha Sert Cezalar Geliyor
Yeni modelde, cinayet, cinsel saldırı ve cana kast gibi ağır suçlarda, faillerin cezalarının yetişkinlerle aynı veya en azından indirim uygulanmadan verilmesi planlanıyor. Böylece “çocuk” olmanın otomatik ceza indirimi sağlaması engellenmiş olacak.
Daha hafif suçlarda ise çocuklar için kademeli yaptırım modeli uygulanacak. Hapis cezası son çare olarak görülürken, öncesinde koruyucu ve onarıcı mekanizmalar devreye alınacak. Bu mekanizmalar arasında, mağdura özür dileme, zararı karşılama ve eğitim programlarına katılma gibi rehabilitasyon adımları bulunuyor.
Ailelerin Sorumluluğu Artıyor
Model, çocuğun suç işlememesi için ebeveynlerin sorumluluklarını da artırıyor. 16 yaş altındaki bir çocuğun suça karışması durumunda mahkemeler, aileye; çocuğun denetimi, belirli saatlerde evde bulunması ve rehabilitasyon süreçlerine katılım yükümlülükleri getirebilecek. Bu kurallara uymayan ailelere idari para cezası veya bazı durumlarda hapis cezası uygulanması gündemde.
Diversiyon Yaklaşımıyla Mahkemeye Çıkmadan Rehabilitasyon
Çocukların yeniden topluma kazandırılması amacıyla, diversiyon benzeri uygulamalar devreye alınacak. Bu kapsamda, çocukların mahkemeye gitmeden önce sosyal ve eğitim programlarına katılması sağlanacak, suçtan uzaklaştırılmaları ve topluma uyum süreçleri desteklenecek.
Suç İşleyen Çocukların Farkındalığı Düşük
Komisyonun yürüttüğü araştırmaya göre, tutuklu ve hükümlü çocukların yüzde 60’ı işledikleri suçun sonuçlarının farkında değil. Raporda, suça sürüklenen çocukların eğitimden kopuş, madde kullanımı ve riskli sosyal çevrelerle ilişkisinin temel belirleyici olduğu vurgulandı.
Araştırmaya katılan çocukların yüzde 51’i okulu bırakmış veya hiç devam etmemiş. Yaklaşık yüzde 40’ı ev dışında en az bir defa fiziksel şiddete maruz kalmış, yüzde 26,9’u silah veya bıçak tehdidi yaşamış, yüzde 10’u ise cinsel şiddet tecrübesi yaşamış.
Komisyonun Hedefi: Çocuğu Korumak, Suçtan Uzak Tutmak
Yeni model, cezalandırmadan çok çocukları korumayı ve suçtan uzak tutmayı hedefliyor. Ağır suçlarda caydırıcılığı sağlarken, hafif suçlarda çocukların topluma kazandırılması ve rehabilitasyonu ön planda tutulacak.
