Emeklilik için gerekli şartları tamamladığı halde çalışmaya devam eden vatandaşların ileride alacağı emekli aylığının nasıl hesaplanacağı yeniden tartışılmaya başlandı. Mevcut sistemde çalışma süresinin uzamasının bazı durumlarda emekli aylığına beklenen ölçüde yansımaması, yeni bir hesaplama modeline ilişkin beklentileri artırdı.
Orta Vadeli Program'da sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesine yönelik hedeflerin yer almasıyla birlikte, daha uzun süre çalışmayı ve daha fazla prim ödemeyi teşvik edecek yeni formüller gündeme geldi.
Yeni Emeklilik Sistemi Gündeme Geldi
SGK Başuzmanı İsa Karakaş, Orta Vadeli Program'da yer alan sosyal güvenlik hedeflerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Karakaş, programda kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi gözeten düzenlemelerin hayata geçirilmesine yönelik hedeflerin bulunduğuna dikkat çekti.
Bu kapsamda emeklilik hakkını kazanan kişilerin çalışmaya devam etmesini teşvik edecek yeni hesaplama yöntemlerinin önümüzdeki dönemde gündeme gelebileceği değerlendiriliyor.
Emekli Maaşı Nasıl Hesaplanıyor?
Mevcut sistemde SSK emekli aylığı genel olarak ortalama aylık kazanç ile Aylık Bağlama Oranı'nın (ABO) esas alındığı hesaplama üzerinden belirleniyor.
Aylık Bağlama Oranı, emekli aylığının hesaplanmasında önemli unsurlardan biri olarak öne çıkıyor. Çalışma süresinin ve ödenen primlerin emekli aylığına nasıl yansıyacağı da bu hesaplama yöntemiyle yakından ilişkili bulunuyor.
Karakaş, emeklilik hakkını elde eden kişilerin çalışmaya devam etmesini sağlayacak yeni bir modelin hem çalışanların gelir beklentileri hem de SGK'nın mali dengesi açısından önem taşıdığını belirtiyor.
Daha Fazla Prim Ödeyene Daha Yüksek Maaş Formülü
Gündeme gelen olası modelin temelinde, çalışma süresi uzadıkça emekli aylığının da yükselmesini sağlayacak bir yapı bulunuyor.
Karakaş'ın değerlendirmelerine göre, SSK ve Bağ-Kur kapsamında çalışanların daha uzun süre sistemde kalmasını teşvik edecek ve ödenen ilave primlerin emekli aylığına daha güçlü şekilde yansımasını sağlayacak yasal düzenlemeler yapılabilir.
Böyle bir düzenlemenin hayata geçirilmesi halinde, emeklilik hakkını kazanmış kişilerin çalışmaya devam etmesi daha cazip hale gelebilir.
25 Yıldan Sonra Çalışanlar İçin Yeni Hesaplama
Gündeme gelen seçenekler arasında emeklilik süresine göre farklı hesaplama yapılması da bulunuyor.
İsa Karakaş, ilerleyen dönemde kısmi emeklilik ile normal emeklilik için farklı emeklilik taban maaşlarının uygulanabileceğini belirtti. Ayrıca 25 yıldan sonraki çalışma dönemlerinde her ilave yıl için Aylık Bağlama Oranı'nda ek artış yapılmasını öngören bir sistemin de gündeme gelebileceğini ifade etti.
Ancak söz konusu modelin henüz kesinleşmiş bir yasal düzenleme olmadığı ve mevcut emekli maaşı hesaplama sisteminin yerine geçmediği belirtiliyor.
Çalışmaya Devam Edenlerin Maaşı Artacak mı?
Yeni model tartışmasının merkezinde, emeklilik hakkını elde ettikten sonra çalışmaya devam edenlerin daha fazla prim ödemesinin emekli aylığına daha güçlü şekilde yansıtılması bulunuyor.
Olası bir düzenleme ile daha uzun süre çalışan kişilerin emekli aylıklarının çalışma süresi ve prim ödemeleriyle daha doğrudan ilişkilendirilmesi hedeflenebilir.
Böylece vatandaşların emeklilik hakkını kazandıktan sonra da çalışma hayatında kalmasının teşvik edilmesi ve sosyal güvenlik sistemindeki aktif sigortalı sayısının artırılması amaçlanıyor.
1999 Öncesi ve Sonrası Sigorta Girişi Olanları Ne Bekliyor?
Gündeme gelen yeni hesaplama modeli, farklı dönemlerde sigorta girişi bulunan çalışanların emekli aylıklarının nasıl hesaplanacağı konusunda da merak oluşturdu.
Ancak şu aşamada 1999 öncesi veya sonrası SGK girişi bulunan vatandaşların tamamını kapsayan kesinleşmiş yeni bir maaş hesaplama sistemi bulunmuyor.
Emeklilik yaşı, prim gün sayısı, sigortalılık süresi ve aylık bağlama oranı gibi unsurlar mevcut mevzuat kapsamında değerlendirilmeye devam ediyor.
Yeni Emeklilik Düzenlemesi Ne Zaman Gelecek?
Emekli maaşı hesaplama sisteminde değişiklik yapılabilmesi için yeni yasal düzenlemelerin hazırlanması ve yürürlüğe girmesi gerekiyor.
Orta Vadeli Program'da sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesine yönelik hedefler bulunurken, yeni emeklilik modeliyle ilgili ayrıntıların önümüzdeki dönemde yapılacak çalışmalarla netleşmesi bekleniyor.
Şu an için daha fazla çalışan ve daha fazla prim ödeyen herkesin otomatik olarak daha yüksek emekli maaşı alacağı yönünde yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme bulunmuyor.
