Türkiye'nin dört bir yanında tüketilen, dünyaca ünlü Maraş dondurmasına o eşsiz kıvamı ve aromasını katan hammaddenin Yozgat'ın Akdağmadeni ilçesinden geldiğini kaç kişi biliyor? Kahramanmaraş yıllardır dondurmasıyla anılırken, o dondurmanın olmazsa olmaz bileşeni olan salebin önemli bir bölümü Yozgat dağlarından devşiriliyor. Akdağmadeni Belediyesi standında UNESCO etkinliğinde sunum yapan Serhat Yolcu, "Maraş dondurmasına aromasını veren bizim Akdağmadeni salebidir" dedi. Aksiyon Bu cümle, Yozgat'ın ne denli büyük bir değeri fark ettirmeden barındırdığını gözler önüne seriyor.
UNESCO Zirvesi Yozgat'ı Dünyaya Açtı
Türkiye'de UNESCO Öğrenen Şehirler yaklaşımı kapsamında gerçekleştirilen ilk kapsamlı buluşma olan "UNESCO Öğrenen Şehirler Zirvesi — Yozgat 2026", 6-7 Nisan 2026 tarihlerinde Yozgat'ta tamamlandı. On bir farklı şehirden temsilciler, kamu kurumları, üniversiteler ve paydaşlar Yozgat'ta bir araya geldi. Kamu Haber
Zirvede, Yozgat Valisi Mehmet Ali Özkan, Yozgat Belediye Başkanı Dr. Kazım Arslan, Bozok Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Evren Yaşar ve UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Başkanı Prof. Dr. Öcal Oğuz açılış konuşmalarını gerçekleştirdi. Bu isimler bir arada olduğunda Yozgat'ın uluslararası platformdaki ağırlığı tartışmasız ortaya çıktı.
Yozgat, 2022 yılında UNESCO Öğrenen Şehirler Ağı'na dahil olmuştu; bu zirve, o üyeliğin önemli bir çıktısı olarak değerlendirildi. Kamu Haber Şehirler arası bilgi ve deneyim paylaşımının güçlendirilmesi, yerel kalkınma ile hayat boyu öğrenme arasındaki ilişkinin görünür kılınması zirvede öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
Toprağın Altından Dünyaya
Akdağmadeni salebi sıradan bir tarım ürünü değil. Yolcu salebin üretim sürecini şöyle anlattı: "Akdağmadeni salebi toprakta doğada kendiliğinden çıkan endemik bitkiler grubuna giriyor. Mayıs-Haziran aylarında topraktan çıkmaya başlar; yıkandıktan sonra kara kazanlarda kaynatılıyor, kurutulup taş değirmenlerde öğütülerek paketleniyor." Aksiyon
Bu geleneksel üretim süreci, Akdağmadeni salebini endüstriyel gıda hammaddelerinden ayıran en kritik özellik. Doğada kendiliğinden yetişmesi, kimyasal girdi gerektirmemesi ve taş değirmende işlenmesi, ürünü tam anlamıyla "sıfır müdahaleli doğal ürün" kategorisine sokuyor. Günümüzde "doğal", "organik" ve "geleneksel üretim" etiketleri tüketici nezdinde ciddi bir prim taşıyor. Yozgat bu açıdan henüz kullanılmamış büyük bir potansiyel barındırıyor.
Maraş Dondurması Kazanıyor, Akdağmadeni Tanınmıyor
Sorun şu: Kahramanmaraş, "dövme dondurma" söylemiyle küresel bir marka haline geldi. Oysa o dondurmanın temel hammaddesi olan salebin büyük bölümü Akdağmadeni başta olmak üzere İç Anadolu dağlarından geliyor. Yolcu, "İnşallah ilerleyen zamanlarda UNESCO programlarına dahil olup Akdağmadeni salebini en iyi şekilde anlatmaya çalışacağız" dedi. Aksiyon
Bu cümle aslında mevcut durumu özetliyor: Ürün var, kalite var, hikaye var; ama markalaşma yok. Yozgat'taki yetkililerin ve üreticilerin bu noktada acilen harekete geçmesi gerekiyor. Akdağmadeni salebinin coğrafi işaret tescili için başvuru yapılmış mı? Üreticiler bir kooperatif çatısı altında örgütlenebilmiş mi? Bu soruların yanıtları henüz kamuoyuyla paylaşılmış değil.
Potansiyel Büyük, Adım Küçük
Yozgat'ın elinde somut, güçlü ve sahici bir yerel değer var: doğada kendiliğinden yetişen, taş değirmenlerde işlenen, Maraş dondurmasının sırrı olan Akdağmadeni salebi. UNESCO zirvesi bu değeri dünyaya tanıtmak için eşsiz bir fırsat sundu. Ancak fırsatın kalıcı bir kazanıma dönüşmesi için coğrafi işaret tescili, üretici örgütlenmesi ve ürünün kendi adıyla pazarlanması şart. Yoksa Kahramanmaraş dondurma satmaya devam edecek, Akdağmadeni ise hammadde sağlamaya.
