Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında yeni sosyal destek modelinin ayrıntıları şekilleniyor. GETAD’ın temel amacı, belirli bir gelir seviyesinin altında kalan hanelerin gelirini sosyal desteklerle tamamlamak olarak açıklanıyor.
Sistemin mevcut yardımlardan farklı olarak yalnızca hanenin gelirine bakılarak oluşturulması planlanmıyor. Ailenin yapısı, toplam gelir durumu, temel ihtiyaçları ve yaşadığı bölgedeki ekonomik koşulların da değerlendirmeye alınması öngörülüyor. Böylece sosyal yardım kaynaklarının hanelerin gerçek ihtiyaçlarına göre yönlendirilmesi amaçlanıyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI KİMLERİ KAPSAYACAK?
GETAD kapsamında önceliğin geliri belirlenen eşik seviyenin altında kalan hanelere verilmesi bekleniyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş daha önce yaptığı açıklamalarda modelin hane içinde yaşayan fertlerin özelliklerini de dikkate alacağını belirtmişti. Bu nedenle yalnızca tek bir kişinin aylık kazancı üzerinden değerlendirme yapılması yerine hanenin bütününün ekonomik durumunun esas alınması planlanıyor.
Düşük gelirli ailelerin yanı sıra düşük emekli aylığı alan kişilerin bulunduğu hanelerin de model kapsamında değerlendirilmesi gündemde. Ancak vatandaşlık maaşı için kesin gelir sınırı, başvuru koşulları ve hangi hanelerin kesin olarak hak sahibi olacağı henüz açıklanmış değil.
DESTEK TUTARI NASIL BELİRLENECEK?
Yeni sistemde Türkiye'nin her yerindeki hanelere aynı miktarda yardım verilmesi yerine bölgesel ihtiyaçların hesaba katılması planlanıyor. İl ve ilçe bazında sürdürülen analizlerde ailelerin temel harcama kalemlerinin belirlenmesi hedefleniyor.
Bu kapsamda bir bölgede kira giderleri öne çıkarken başka bir bölgede gıda, enerji veya ısınma ihtiyacı daha belirleyici olabilecek. Dolayısıyla vatandaşlık maaşı olarak ifade edilen desteğin tek tip bir ödeme yerine farklı yardım kalemlerinden oluşması mümkün görünüyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI NE ZAMAN ÖDENECEK?
GETAD’ın 2027 yılında Türkiye genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor. Bakanlığın açıklamalarına göre pilot çalışmalar 2026 yılında başlatılmış durumda. İl ve ilçe düzeyindeki etki analizlerinin tamamlanmasının ardından 2027 bütçesi kapsamında kaynak planlamasının netleştirilmesi bekleniyor.
Bu aşamada vatandaşlık maaşı için açıklanmış kesin bir ödeme tarihi bulunmuyor. Başvuru ekranının ne zaman açılacağı, gelir sınırının kaç lira olacağı ve hak sahiplerine ne kadar ödeme yapılacağı da henüz kesinleşmiş değil. Dolayısıyla sosyal medyada veya farklı platformlarda paylaşılan kesin ödeme tutarlarının resmi karar olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
