Türkiye'nin yapay zeka alanındaki 2030 yol haritasını belirleyen Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030), Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Planla birlikte Türkiye'nin yapay zekada yalnızca tüketen değil; geliştiren, üreten, ihraç eden ve güvenilir şekilde yöneten bir ülke konumuna ulaşması ve 1 trilyon lirayı aşan ekonomik değer oluşturulması hedefleniyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada planın 2030 yılına kadar Türkiye'nin yol haritasını belirleyeceğini ifade etti. Kacır, yapay zekanın yalnızca teknolojik bir alan olmadığını, ekonomik refahın, rekabet gücünün ve egemenlik sınırlarının yeni belirleyicilerinden biri haline geldiğini vurguladı.
"Türkiye olarak bu dönüşümün seyircisi değil, öncülerinden olacağız. Kendi değerleriyle yapay zeka teknolojileri geliştiren, güvenilir ürün ve hizmetler üreten; sanayiden sağlığa, eğitimden kamu hizmetlerine kadar stratejik alanlarda yapay zeka çözümlerini ölçeklendiren bir Türkiye inşa edeceğiz."
2021-2025 dönemini kapsayan Ulusal Yapay Zeka Stratejisi'nin kazanımları üzerine inşa edilen eylem planı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda; kamu, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliğiyle hazırlandı. Plan; insan odaklılık, güvenilirlik, etik sorumluluk, dijital egemenlik ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda şekillendirildi.
Dört temel eksen ve 16 öncelikli eylem
Eylem Planı, "Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet" olmak üzere dört temel eksen üzerine kuruldu. Plan kapsamında yapay zeka ekosisteminin enerji, hesaplama donanımı, altyapı, modeller/veri ve uygulamalardan oluşan beş temel katmanının yanı sıra yetenek, finansman ve düzenleme alanlarını güçlendirmeye yönelik 16 öncelikli eylem hayata geçirilecek.
Kamu kaynakları ile özel sektör yatırımlarının ortak hedefler etrafında mobilize edilmesiyle Türkiye'nin yapay zeka alanında geliştiren, üreten ve ihraç eden bir ülke konumuna ulaşması amaçlanıyor. Bu kapsamda 1 trilyon lirayı aşan ekonomik değer oluşturulması öngörülüyor.
5 milyon kişiye yapay zeka farkındalığı
Eylem Planı'nın uygulanması, ilgili kamu kurumlarının koordinasyonunda performans göstergeleri ve şeffaf izleme mekanizmalarıyla takip edilecek. Yol haritası doğrultusunda 2026-2027 döneminde temel yönetişim yapılarının kurulması, sektörel veri alanlarının pilotlanması, kamuda öncü yapay zeka uygulamalarının devreye alınması ve hesaplama kapasitesine dönük yatırımların şekillendirilmesi hedefleniyor.
2028-2030 döneminde ise pilot uygulamaların yurt geneline ölçeklendirilmesi, geliştirilen yerli ve sektörel modellerin ticarileştirilmesi ve uluslararası stratejik iş birliklerinin derinleştirilmesi önceliklendirilecek. Stratejik insan kaynağı hedefleri doğrultusunda, e-Devlet Kapısı üzerinden tüm vatandaşların yapay zeka yetkinlik düzeylerini ölçebilecekleri ve kişiye özel gelişim haritalarına yönlendirilebilecekleri ulusal bir değerlendirme altyapısı kurulacak.
Toplam 5 milyon vatandaşa yapay zeka farkındalığının kazandırılmasının amaçlandığı süreçte; ekosisteme 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ile 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli yetiştirilmesi planlanıyor.
Özel sektörden 500 milyar liralık yatırım
Altyapı, teknoloji ve yatırım hedefleri kapsamında 1 GW veri merkezi kurulu gücüne ulaşılması; araştırmacılar, girişimler ve KOBİ'ler için dünya standartlarında yüksek hesaplama kapasitesinin doğrudan erişime açılması öngörülüyor. Özel sektörden 500 milyar lira tutarında yatırımın harekete geçirileceği plan dahilinde; sektörel temel modeller geliştirilecek, fiziksel yapay zeka ve robotik alanında yerli üretim yetkinlikleri artırılacak ve en az beş öncelikli sektörde düzenleyici deney alanları faaliyete geçirilecek.
Tüm kamu kurum ve kuruluşlarının uygulama sürecinde etkin rol üstleneceği Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı dokümanının detaylarına, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın resmî internet adresi olan www.sanayi.gov.tr/yapayzekaeylemplani üzerinden erişilebilecek.
