TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi yasalaştı. Düzenlemeyle 18 yaş altındaki çocukların ceza sorumluluğu, infaz süreçleri ve korunmasına ilişkin önemli değişiklikler getirildi. Ayrıca çocukların bıçaklara erişimini sınırlayan yeni kurallar ve ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için farklı yönlendirme tedbirleri düzenlendi.
12-15 Yaş Grubunun Ceza Sorumluluğunda Yeni Düzenleme
Kanunla Türk Ceza Kanunu'nda çocukların yaş gruplarına göre ceza sorumluluğuna ilişkin hükümler yeniden düzenlendi.
Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmuş, 15 yaşını doldurmamış çocukların yaptıkları eylemin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamadığı veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmediği tespit edilirse ceza sorumluluğu bulunmayacak. Bu çocuklar hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacak.
Çocuğun eylemin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin bulunduğunun belirlenmesi halinde ise farklı ceza hükümleri uygulanacak.
15-18 Yaş Grubuna İlişkin Ceza Hükümleri Değişti
15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış çocuklar açısından da ceza miktarlarını etkileyen yeni hükümler getirildi.
Ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis gerektiren suçlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.
Diğer cezalar bakımından ise üçte bir oranında indirim yapılacak ve her bir fiil için verilecek hapis cezası 15 yılı geçemeyecek.
Öte yandan kasten öldürme ve ağırlaştırılmış yaralama gibi bazı suçlarda, suçun işleniş biçimi, amaç ve saik, kusurun ağırlığı ve önceki mahkumiyet gibi unsurlar dikkate alınarak 15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında yaş indiriminin uygulanmamasına karar verilebilecek.
Çocukların Bıçak Taşımasına Yeni Yasak
Kanunla çocukların kesici ve delici aletlere erişimini sınırlandıran yeni düzenlemeler de getirildi.
Buna göre belirli ruhsatlı iş yerleri dışında çeşitli bıçak ve kesici, delici veya bereleyici aletlerin satışı ve sergilenmesi yasaklanacak. Ayrıca söz konusu aletlerin 18 yaşından küçük çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması da yasak olacak.
Düzenleme 1 Aralık 2026'da yürürlüğe girecek.
Kurallara aykırı hareket edenlere 5 bin lira, kabahatin konusunu oluşturan bıçak veya aletlerin sayı ya da nitelik bakımından vahim olması halinde ise 10 bin lira idari para cezası uygulanacak.
Çocuğun Elindeki Silahın Sorumluluğu Yetişkine
Ateşli silahların dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi nedeniyle bir çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişiler için de yeni bir ceza düzenlemesi getirildi.
Fiilin daha ağır bir suç oluşturmaması halinde bu kişiler 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile karşı karşıya kalabilecek.
Çocuklar İçin Yeni Yönlendirme Tedbirleri
Ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için Çocuk Koruma Kanunu'na yeni “yönlendirme tedbirleri” eklendi.
Bu tedbirler arasında:
- Sosyal ve toplumsal hizmetler
- Dijital risklerden korunma
- Kitap ve kütüphane
- Çevreye saygı ve çevre temizliği
- Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve davranışsal bağımlılıkla mücadele
başlıkları yer alıyor.
Sosyal ve toplumsal hizmetler kapsamında çocukların spor kulüpleri, gençlik merkezleri ve çeşitli kamu kurumlarında 20 saatten 300 saate kadar psikososyal gelişimlerine katkı sağlayacak görevlerde bulunmaları mümkün olacak.
Dijital Cihazlara Yönelik Tedbir Uygulanabilecek
Düzenlemenin dikkat çeken maddelerinden biri de dijital risklerden korunma tedbiri oldu.
Bu kapsamda bazı çocukların kullandığı telefon, bilgisayar, tablet ve benzeri cihazların belirli sürelerle kurumların denetimine açılmasına ve riskli olarak tanımlanan bazı platformlara erişimin engellenmesine karar verilebilecek.
Bu tedbirin süresi 3 aydan az, 2 yıldan fazla olmayacak.
Çocuk Hükümlüler İçin Cezaevi Sistemi Değişiyor
Yeni düzenlemeyle çocuk hükümlülerin infaz süreçlerinde de değişikliğe gidildi.
Çocuk hükümlülerin cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infazına başlanması yerine, kural olarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında infaza başlanacak. İyi halli olduklarının belirlenmesi halinde eğitimevlerine ayrılabilecekler.
Çocukların cinsiyetleri, fiziki gelişimleri ve işledikleri suçların türleri de dikkate alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında farklı bölümlerde barındırılması öngörülüyor.
Bazı Çocuk Hükümlüler Doğrudan Eğitimevine Alınabilecek
Kasıtlı suçlardan toplam 3 yıl veya daha az, taksirli suçlardan ise toplam 5 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum edilen çocukların cezaları doğrudan çocuk eğitimevlerinde yerine getirilecek.
Eğitimevlerinde bulunan çocuk hükümlüler, firar etmeleri veya kurum düzenini ve kişi güvenliğini tehlikeye sokan bazı eylemlerde bulunmaları halinde yeniden çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilebilecek.
Aile Yükümlülüklerini İhlal Edenlere Daha Ağır Ceza
Kanunla aile hukukundan kaynaklanan bazı yükümlülüklerin ihlaline ilişkin cezalar da artırıldı.
Bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişilere verilen 1 yıla kadar hapis cezası, 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası olarak değiştirildi.
Hamile olduğunu bildiği eşini veya kendisinden gebe kalmış evli olmayan bir kadını çaresiz durumda terk eden kişilere yönelik cezanın alt ve üst sınırları da artırıldı.
Çocuklarının ahlak, güvenlik veya sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokan anne veya babalar bakımından da hapis cezasının sınırı 1 yıldan 3 yıla kadar olacak şekilde yeniden düzenlendi.
Çocukların Korunmasına Yönelik Yeni Sistem
Kanunla çocukların adli süreçlerdeki durumlarına ilişkin kullanılan bazı ifadeler de değiştirildi. Mevzuatta yer alan “suça sürüklenen çocuk” ifadesi yerine “adli süreçteki çocuk” ifadesinin kullanılması öngörüldü.
Ayrıca 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yapılması zorunlu hale getirildi.
Koruyucu ve destekleyici tedbirlerin uygulanmasında ise merkezi koordinasyon Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından, il ve ilçelerdeki takip ve koordinasyon ise vali ve kaymakamlar tarafından yürütülecek.
