Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararıyla Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği yürürlüğe girdi. Yeni yönetmelik, afet ve acil durumlara müdahalede ihtiyaç duyulan kapasitenin ulusal ve yerel düzeyde planlanmasını, bu kapasitenin olay bölgesine hızlı ve etkin biçimde ulaştırılmasını ve kullanılmasını hedefliyor. Müdahale hizmetlerinin nasıl yürütüleceği, hangi kurumların hangi sorumlulukları üstleneceği ve koordinasyonun hangi esaslara göre sağlanacağı ayrıntılı biçimde düzenleniyor. Yönetmelik aynı zamanda kamu kurumlarından sivil toplum kuruluşlarına, özel sektörden gerçek ve tüzel kişilere kadar geniş bir kesimi kapsayan görev ve yükümlülükleri de netleştiriyor.
Türkiye Afet Müdahale Planı Esas Alındı
Yönetmeliğe göre, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) koordinasyonunda, bakanlıklar ile ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) hazırlanacak. TAMP, afet öncesi, sırası ve sonrasına ilişkin müdahale planlamasının temel prensiplerini içerecek. Afet ve acil durumlarda görev alacak afet grupları ile koordinasyon birimlerinin görev ve sorumlulukları bu plan kapsamında tanımlanacak.
TAMP, Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe girecek ve Resmi Gazete’de yayımlanacak. Müdahale hizmetlerinin yönetimi ise ulusal düzeyde AFAD Başkanlığı, ana çözüm ortağı bakanlıklar ve kurumlar; yerel düzeyde ise valilikler ve kaymakamlıklarda oluşturulan afet ve acil durum yönetim merkezleri aracılığıyla gerçekleştirilecek.
Kurumlara Hazırlık ve Koordinasyon Yükümlülüğü
Afet ve acil durumlara müdahaleden sorumlu bakanlıklar ile kurum ve kuruluşlar, AFAD ile koordinasyon halinde afet ve acil durum hazırlıklarını eksiksiz şekilde yapmakla yükümlü olacak. Bu kapsamda yeterli sayıda personelin görevlendirilmesi, eğitilmesi ve her an göreve hazır halde bulundurulması esas alınacak.
Hazırlık çalışmaları, bakanlıklarda görevli bir bakan yardımcısı veya görevlendirilecek üst yönetici, diğer kurum ve kuruluşlarda ise en üst yönetici tarafından yürütülecek. Tüm çalışmalar, mevcut imkanlar dikkate alınarak AFAD ile eşgüdüm içinde yapılacak.
Acil Yardımlarda Kaynak Kullanımı Belirlendi
Yönetmelikte, acil yardımlarda ihtiyaç duyulan kaynakların öncelikle yerel imkanlarla karşılanması öngörülüyor. Yerel kaynakların yetersiz kalması halinde, valiliğin talebi üzerine ya da gerekli görülmesi durumunda resen AFAD tarafından afet ve acil durum faaliyetleri ödeneğinden, valilikler adına açılan hesaplara kaynak aktarılabilecek.
AFAD, kamu kurum ve kuruluşlarının müdahale kapasitesini gerekli dikkat ve özen çerçevesinde kullanmakla sorumlu olacak. Tüm resmi ve özel kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler, kendilerinden talep edilen veya yükümlülük altına alınan taşıt, araç, makine, ekipman, arazi, bina, yiyecek, ilaç ve benzeri ihtiyaç maddelerini, bedeli sonradan ödenmek üzere ilgili mevzuat kapsamında sağlamakla yükümlü tutulacak.
Askeri Birlikler ve Destek Kurumlarının Görevleri
Afet veya acil durumun meydana geldiği ya da muhtemel olduğu yerlerde bulunan en yakın askeri birlikler ve komutanlıklar, seferberlik ve savaş hali dışında, vali ve kaymakamların taleplerini emir beklemeksizin yerine getirecek. Acil hallerde sözlü olarak iletilen talepler, daha sonra yazılı hale getirilecek.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), destek çözüm ortağı olarak AFAD veya valilik talebi üzerine, afetten etkilenen kişilere ait iletişim araçlarının konum bilgilerini mevzuat çerçevesinde paylaşacak. Ayrıca haberleşme operatörlerinin talepleri karşılamasını ve etkilenen bölgelerde yeterli mobil ve yedek haberleşme sistemlerinin kurulmasını sağlayacak.
TRT, AA ve Medya Kuruluşlarının Sorumluluğu
TRT ve Anadolu Ajansı (AA), Afet İletişim Grubu ile işbirliği içinde kamuoyunun düzenli bilgilendirilmesi için yayın yapacak. Bu kuruluşlar, teknik ve personel desteği sağlamak, bilgi ve kaynak yönetimi ile iletişim müdahale hizmetlerine katkı sunmakla sorumlu olacak.
Tüm radyo ve televizyon kuruluşları ile yazılı basın ve internet medyası, afet ve acil durum hallerinde vatandaşların doğru bilgilendirilmesini sağlamak üzere gerekli hassasiyeti gösterecek. Kamuoyuna yapılacak bilgilendirmeler Afet İletişim Grubu koordinasyonunda yürütülecek.
Yükümlülükler ve Yürürlükten Kaldırılan Düzenlemeler
Afet ve acil durumlarda, asker ve hakim sınıfı dışında kalan 18-65 yaş arası erkek vatandaşlar, vali ve kaymakamlar tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü olacak. Bu kişiler görev süresince izinli sayılacak, mali ve sosyal hakları korunacak.
Yeni yönetmelikle, 23 Şubat 2022 tarihli Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde TAMP’ta gerekli değişiklikler yapılacak. Yeni plan yürürlüğe girene kadar mevcut ulusal ve yerel planların uygulanmasına devam edilecek.
Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezleri Yönetmeliği de Yürürlükte
Resmi Gazete’de yayımlanan bir diğer Cumhurbaşkanı Kararıyla Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezleri Yönetmeliği de yürürlüğe girdi. Yönetmelik, AFAD Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi ile bakanlıklar, kurumlar, valilikler, mahalli idareler, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları arasındaki koordinasyon ve işbirliğinin esaslarını düzenliyor.
AFAD Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi, yurt içinde ve yurt dışında meydana gelen afet ve acil durumlarda 24 saat esasına göre görev yapacak. Nüfusu 50 binin üzerindeki ilçeler ile valiliklerce belirlenecek ilçelerde kaymakam başkanlığında ilçe afet ve acil durum yönetim merkezleri kurulacak. Bu düzenlemeyle, 31 Ocak 2011 tarihli Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmış oldu.
