Hazine ve Maliye Bakanlığı, özellikle İran kaynaklı gelişmelerin petrol fiyatlarını yukarı taşımasının ardından iç piyasadaki etkileri sınırlamak amacıyla eşel mobil sistemini yeniden gündemine aldı.
Edinilen bilgilere göre Bakanlık, artan petrol ve döviz maliyetlerinin doğrudan pompa fiyatlarına yansımaması için vergi düzenlemesi içeren bir çalışma yürütüyor. Nihai kararın kısa süre içinde netleşmesi bekleniyor.
Enflasyon Baskısını Azaltmak
Son dönemde uluslararası petrol fiyatlarında görülen yükseliş, akaryakıt fiyatları üzerinden enflasyona ek baskı oluşturuyor. Yetkililer, eşel mobil sisteminin yeniden uygulanmasıyla fiyat artışlarının tüketiciye doğrudan yansıtılmamasını hedefliyor.
Bu mekanizma devreye alınırsa, artışların bir kısmı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden dengelenecek ve pompa fiyatları daha kontrollü şekilde belirlenecek.
Eşel Mobil Sistemi Nedir?
Eşel mobil sistemi, petrol fiyatı ve döviz kurundaki yükselişin akaryakıt fiyatlarına birebir yansımasını önlemek amacıyla uygulanıyor. Sistem kapsamında fiyat artışı olduğunda ÖTV tutarı düşürülerek pompa fiyatı sabit tutuluyor.
Örneğin, benzine 20 kuruşluk bir artış gelmesi halinde, aynı miktarda ÖTV indirimi yapılarak tüketici fiyatı değişmeden kalabiliyor. Fiyatların gerilediği dönemlerde ise vergi oranı yeniden artırılarak bütçe dengesi sağlanıyor.
Bu yöntem, enflasyonun kontrol altında tutulması açısından kısa vadeli bir dengeleme aracı olarak değerlendiriliyor.
Daha Önce Ne Zaman Uygulandı?
Eşel mobil sistemi ilk olarak 17 Mayıs 2018’de hayata geçirilmişti. Ancak 2021’in son çeyreğinde uygulama sona erdirilmişti. Küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmalar nedeniyle sistemin yeniden devreye alınması ihtimali gündeme geldi.
Türkiye’de Akaryakıt Fiyatları Nasıl Belirleniyor?
Türkiye’de akaryakıt fiyatları serbest piyasa esaslarına göre belirleniyor. 1 Ocak 2005’ten bu yana uygulanan serbest fiyatlandırma sistemi kapsamında dağıtım şirketleri depo satış fiyatlarını kendileri belirliyor.
Bayiler ise bulundukları bölgedeki rekabet koşullarına göre fiyatlandırma yapabiliyor. Ancak uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuru, temel belirleyici faktörler arasında yer alıyor.
