Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişi olan milyonlarca kişi yaş şartı aranmadan emeklilik hakkı kazandı. Ancak bir gün veya birkaç ayla bu tarihi kaçıranlar yeni sistemde farklı şartlara tabi oldu. SGK mevzuatına göre 1999, 2000 ve 2008 yılları, emeklilik hesaplamasında kritik kırılma noktaları oluşturdu. Çalışma hayatında erken emekli olmak isteyenler askerlik ve doğum borçlanması gibi yöntemleri değerlendirirken, asıl gözler 2000 ve 2008 arası SGK girişlilere çevrildi. Kademeli emeklilik tablosu gündemdeki sıcaklığını korurken, sigorta başlangıç tarihleri vatandaşın emeklilik planını baştan aşağı yeniden şekillendirdi.
2000 SONRASI SİGORTA GİRİŞİ OLANLARIN EMEKLİLİK ŞARTLARI NELER?
EYT düzenlemesinde kapsam dışı kalan ve 2000 ile 2008 yılları arasında sigorta başlangıcı olanlar, yasaya göre yaş şartını doldurduklarında emekli olabiliyor. Bu dönemde işe girenler 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine tabi tutuluyor. Erken emeklilik planı yapanlar için fiili hizmet süresi zammı, kadınlar için doğum borçlanması ve erkekler için askerlik borçlanması gibi formüller öne çıkıyor. Belirtilen tarihlerde sigorta girişi olan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekliliğe hak kazanıyor. Normal emeklilik için 7000 prim gününün tamamlanması şart koşuluyor. Kısmi emeklilik hakkından yararlanmak isteyenlerin ise 4500 prim gününü doldurması ve 25 yıllık sigortalılık süresini tamamlaması gerekiyor.
1999 ÖNCESİ SİGORTA GİRİŞLİLER NASIL EMEKLİ OLUR?
Türkiye'de emeklilik hesaplamasında en kritik milat 8 Eylül 1999 tarihi olarak kabul ediliyor. Bu tarihten önce SGK girişi yapılan vatandaşlar, yaş şartına bakılmaksızın belirlenen diğer kriterleri yerine getirdiklerinde emekli olabiliyor. EYT kapsamında yer alan bu grupta sigortalılık süresi kadınlarda 20, erkeklerde ise 25 yıl olarak uygulanıyor. Prim günü şartı ise işe giriş tarihine göre 5000 ile 5975 gün arasında değişiklik gösteriyor. Aynı dönem için kısmi emeklilik düşünenlerin 15 yıllık sigortalılık süresini ve 3600 prim gününü tamamlaması yetiyor. Kısmi emeklilikte kadınlar 50, erkekler 55 yaşında emekli maaşına kavuşabiliyor.
1 MAYIS 2008 SONRASI KISMİ EMEKLİLİK PRİM GÜN SAYILARI NASIL HESAPLANIR?
Sosyal güvenlik sisteminde 1 Mayıs 2008 tarihi itibarıyla sigortalı olanlar için prim gün sayıları her yıl kademeli olarak artış gösterdi. 1 Mayıs ile 31 Aralık 2008 arasında sisteme girenler için 4600 gün olan şart, 2009 yılında 4700 güne çıktı. Bu rakam her yıl 100 gün artarak devam etti. 2010'da 4800, 2011'de 4900, 2012'de 5000, 2013'te 5100, 2014'te 5200 ve 2015'te 5300 gün olarak uygulandı. 1 Ocak 2016 ve sonrasında sigorta başlangıcı olanlar için ise kısmi emeklilik prim şartı 5400 gün olarak sabitlendi.
3600 GÜNLE EMEKLİLİK ŞARTLARI KİMLERİ KAPSIYOR?
Kamuoyunda sıkça araştırılan 3600 günle emeklilik, yalnızca 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigorta başlangıcı olan vatandaşları kapsıyor. Bu formülde ilk sigortalılık tarihi büyük önem taşıyor. 15 yıl ve 3600 gün şartının yerine getirilmesi zorunlu tutulurken, emekli olmak isteyen kadın ve erkeklerde yaş sınırı, şartların tamamlandığı tarihe göre kademeli olarak değişiyor.
Kadın çalışanlar 23 Mayıs 2002 tarihinden önce 15 yıl hizmet süresi ve 3600 günü doldurduysa 50 yaşında emekli olabiliyor. Ancak şartları 24 Mayıs 2002 ile 23 Mayıs 2005 arasında tamamlayan kadınların 52 yaşını beklemesi gerekiyor. Bu kademe; 2008'e kadar tamamlayanlar için 54, 2011'e kadar tamamlayanlar için 56 ve 24 Mayıs 2011 sonrasında tamamlayanlar için 58 yaş olarak uygulanıyor.
Erkeklerde de benzer bir tablo karşımıza çıkıyor. Şartları 23 Mayıs 2002'den önce sağlayan erkekler 55 yaşında emekliliğe hak kazanıyor. Tarih ilerledikçe yaş sınırı da yukarı çekiliyor. 2005'e kadar tamamlayanlar 56, 2008'e kadar tamamlayanlar 57, 2011'e kadar tamamlayanlar 58, 2014'e kadar tamamlayanlar 59 ve 24 Mayıs 2014 sonrasında şartları yerine getiren erkekler 60 yaşında emekli aylığı bağlatabiliyor.
2000 - 2008 SGK GİRİŞLİLERE KADEMELİ EMEKLİLİK ÇIKACAK MI?
Milyonlarca kişinin heyecanla beklediği "kademeli emeklilik yasası çıkacak mı" sorusuna yanıt en yetkili isimden geldi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Prof. Dr. Vedat Işıkhan, katıldığı bir televizyon yayınında bu konudaki tartışmalara son noktayı koydu. Gündemde yeni bir emeklilik düzenlemesi olmadığını belirten Işıkhan, ortada bir mağduriyet bulunmadığını vurguladı. Mevcut aktüeryal dengeyi sağlamak, emekli aylıklarını düzenli ödemek ve sağlık hizmetlerini sürdürülebilir kılmak için çalıştıklarını aktaran Bakan Işıkhan, emeklilik sisteminde herhangi bir değişiklik planlamadıklarını, emekli olabilmek için mevcut prim ve yıl şartlarının aynen devam edeceğini duyurdu.
