Bir dönem Yozgat’ta sokak aralarında yankılanan yorgan iğnelerinin sesi artık giderek azalıyor. El emeği, sabır ve ustalık isteyen yorgancılık mesleği, teknoloji ve fabrika üretiminin gölgesinde ayakta kalma mücadelesi veriyor. Yaklaşık 40 yıl önce kentte 20’ye yakın yorgan ustası bulunurken, bugün bu sayı bir elin parmaklarını geçmiyor. Mesleğin son temsilcilerinden biri olan Derviş Kaygısız, 41 yıldır el işlemesi yün yorganları yaşatmak için çalışıyor. Ancak Kaygısız’a göre en büyük sorun, mesleği devredecek çırak ve kalfa bulamamak.
Yarım Asırlık Emek Ayakta Duruyor
Yozgat’ta 9 yaşında ağabeyinin yanında yorgancılığa adım atan 50 yaşındaki Derviş Kaygısız, mesleğini bugün hâlâ aynı özveriyle sürdürüyor. Aşağı Nohutlu Mahallesi’ndeki küçük dükkânında, geçmişten bugüne taşınan el işlemesi yün yorganları tek tek dikiyor. 41 yıl önce çırak olarak başladığı bu meslek, bugün onun tek geçim kaynağı. Kaygısız, eskiden Yozgat merkezde 20’ye yakın yorgan ustası olduğunu, her ustanın yanında çırak ve kalfalarla çalıştığını hatırlatıyor. Günümüzde ise kentte sadece 5 ustanın kaldığını ve mesleğin sessizce yok olmaya doğru gittiğini söylüyor.
Fabrika Üretimi Talebi Azalttı, Ama Yün Yorgan Vazgeçilmedi
Sanayi üretimi yorganların piyasaya hâkim olması, el yapımı yorganlara olan ilgiyi bir dönem düşürse de son yıllarda tablo yeniden değişmeye başladı. Özellikle Yozgat’ın sert kış şartlarında elyaf yorganlardan beklenen verimin alınamaması, vatandaşları yeniden yün yorgana yöneltti. Kaygısız, son iki yıldır işlerinin yeniden yoğunlaştığını belirterek, siparişlere yetişmekte zorlandıklarını ifade ediyor. Günde en fazla 1-2 yorgan dikebildiklerini söyleyen Kaygısız, sabah erken saatlerde dükkânını açıp akşama kadar çalıştığını dile getiriyor. Çeyizlik yorganlar, kışın ise eski yorganların yenilenmesi en çok talep gören işler arasında yer alıyor.
Çırak Yok, Bu Gidişle 10 Yıl Sonra Bitecek
Yorgancılığın geleceğiyle ilgili en büyük endişe ise çırak yetişmemesi. Kaygısız’a göre bu durum mesleğin kaderini belirleyecek en önemli etken. Eskiden her dükkânda birkaç çırak olduğunu anlatan usta, bugün kimsenin bu işe heves etmediğini söylüyor. Bu şekilde devam etmesi hâlinde, yorgancılığın Yozgat’ta önümüzdeki 10 yıl içinde tamamen yok olabileceğini dile getiriyor. Fiyatlar konusunda da bilgi veren Kaygısız, beyaz yorgan işçiliğinin 350 liradan başladığını, kumaş ve yünün de kendilerinden olması hâlinde fiyatın 800 liraya kadar çıktığını ifade ediyor. Tüm zorluklara rağmen mesleğini severek yaptığını vurgulayan Kaygısız, “Evimin rızkını buradan kazanıyorum” diyerek el emeğine sahip çıkmaya devam ediyor.
