2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'da sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi ve kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik edecek düzenlemelerin hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Ancak şu aşamada yeni emekli maaşı hesaplama modelinin kesinleştiğine veya yürürlüğe girdiğine ilişkin bir düzenleme bulunmuyor. Gündemdeki değişiklikler, OVP hedefleri ve uzman değerlendirmeleri çerçevesinde tartışılıyor.
EMEKLİ MAAŞI HESAPLAMASINDA DEĞİŞİKLİK GÜNDEMDE
SGK Başuzmanı İsa Karakaş, OVP'deki sosyal güvenlik hedeflerini değerlendirirken emeklilik sisteminde daha uzun süre çalışmayı teşvik edecek yeni parametrelerin gündeme gelebileceğini belirtti.
Mevcut sistemde SSK emekli aylığının genel olarak ortalama aylık kazanç ile Aylık Bağlama Oranı'nın (ABO) birlikte değerlendirilmesiyle hesaplandığı belirtiliyor. Karakaş'ın değerlendirmesine göre özellikle düşük kazanç üzerinden bildirilen çalışmaların bazı durumlarda emekli aylığı üzerinde beklenen artışı sağlamaması, sistemde daha uzun süre çalışmanın teşvik edilmesi tartışmasını gündeme getiriyor.
25 YILDAN SONRA ÇALIŞANLAR İÇİN YENİ FORMÜL ÖNERİSİ
Gündeme getirilen olası modellerden biri, 25 yıldan sonraki çalışmalar için Aylık Bağlama Oranı'nda ilave artış yapılması.
Karakaş'ın değerlendirmesine göre ilerleyen dönemde, 25 yıldan fazla çalışılan her yıl için ABO'ya ek artış sağlayacak bir sistem oluşturulabilir. Böyle bir düzenlemenin hayata geçirilmesi halinde, daha uzun süre çalışan sigortalıların emekli aylığının hesaplanmasında çalışma süresinin daha belirgin şekilde dikkate alınması amaçlanabilir.
KISMİ VE NORMAL EMEKLİLİK İÇİN FARKLI TABAN MAAŞ GÜNDEMDE
Tartışılan bir diğer formül ise kısmi emeklilik ile normal emeklilik için farklı emeklilik taban maaşlarının uygulanması.
Bu önerinin henüz kesinleşmiş bir düzenleme olmadığı, uzman değerlendirmesi niteliğinde bulunduğu özellikle belirtiliyor.
Amaçlanan modelin temelinde, sigortalıların emeklilik hakkını elde ettikten sonra da kayıtlı çalışmaya devam etmelerini teşvik etmek ve sosyal güvenlik sisteminin aktif-pasif dengesini güçlendirmek bulunuyor.
1999 ÖNCESİ VE SONRASI İÇİN NE DEĞİŞECEK?
Kamuoyunda “1999 öncesi ve sonrası” şeklinde gündeme getirilen ayrım konusunda mevcut kaynak, belirli bir SGK başlangıç tarihine göre kesinleşmiş yeni bir maaş hesabı açıklamıyor.
Dolayısıyla 1999 öncesi sigorta girişi olanların veya 1999 sonrası sigorta girişi bulunanların maaşının şu kadar artacağı ya da belirli bir formülle yeniden hesaplanacağı yönünde kesinleşmiş bir düzenleme bulunmuyor.
Gündemde olan konu, genel olarak emeklilik sisteminde çalışma süresini ve prim ödemelerini daha fazla dikkate alabilecek yeni parametrelerin oluşturulması.
YENİ SİSTEM NE ZAMAN GELECEK?
Orta Vadeli Program'da sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğini güçlendirmek amacıyla kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden ve aktüeryal dengeyi gözeten düzenlemelerin hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Ancak bu hedefin nasıl bir kanuni düzenlemeye dönüşeceği, hangi sigortalıları kapsayacağı ve emekli aylıklarına ne şekilde yansıyacağı konusunda henüz kesinleşmiş bir uygulama bulunmuyor.
Bu nedenle mevcut aşamada “emekli maaşı sistemi değişti” yerine “emekli maaşı hesaplamasında yeni model gündemde” ifadesini kullanmak daha doğru olur.
