Bu nedenle uzun yıllar çalışan ancak kazancı SGK’ya düşük bildirilen kişiler, emeklilik döneminde beklediğinden daha düşük bir aylıkla karşılaşabiliyor. Özellikle fazla mesai ve bazı ek ödemelerin prime esas kazanca dahil edilmemesi, çalışan açısından uzun vadeli bir kayba dönüşebiliyor.
Prim Gün Sayısı Tek Başına Yeterli Değil
Emeklilik hesabı yapılırken çalışanların çoğu öncelikle toplam prim gününe odaklanıyor. Ancak SGK’ya bildirilen kazanç da hesaplamanın önemli unsurları arasında yer alıyor.
Türkiye Gazetesi yazarı ve SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın değerlendirmelerinde de Prime Esas Kazanç (PEK) tutarına dikkat çekiliyor.
Bir çalışanın SGK kayıtlarında sürekli olarak düşük kazanç üzerinden gösterilmesi, ilerleyen dönemde bağlanacak emekli aylığını etkileyebiliyor. Özellikle 2008 yılı sonrasında sosyal güvenlik sistemindeki değişikliklerin bu açıdan daha fazla önem taşıdığı ifade ediliyor.
Fazla Mesai SGK Kaydında Görünüyor mu?
Çalışanların kontrol etmesi gereken konuların başında fazla mesailer geliyor.
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma kapsamında değerlendiriliyor. Bu çalışmaların ücretlerinin de mevzuata uygun şekilde hesaplanması gerekiyor.
Örneğin normal saatlik ücreti 500 TL olan bir çalışan için fazla mesainin saatlik karşılığı yüzde 50 artırımla 750 TL oluyor. Beş saatlik fazla çalışma yapılması halinde ortaya çıkan brüt tutar ise 3 bin 750 TL olarak hesaplanıyor.
Burada çalışan açısından kritik nokta, prime tabi olan ödemelerin SGK kayıtlarına doğru şekilde yansıtılması.
İkramiye ve Primler de Kontrol Edilmeli
Emeklilik hesabını etkileyebilecek kazançlar yalnızca maaş ve fazla mesaiyle sınırlı değil.
Çalışanın aldığı ve prime tabi olan ikramiye, prim, resmi ve genel tatil günlerine ilişkin ödemeler ile diğer ücret unsurlarının da SGK bildirimlerinde doğru şekilde yer alması gerekiyor.
Kazancın olduğundan daha düşük gösterilmesi halinde, çalışanın SGK kayıtlarında oluşan prime esas kazanç tutarı da düşük kalabiliyor.
Bordroya İmza Atmadan Önce İyi Kontrol Edin
Çalışma hayatında çalışanların en sık karşılaşabileceği sorunlardan biri de bordro ile fiili çalışma arasında fark bulunması.
Bu nedenle her ay verilen ücret bordrosunun incelenmesi ve özellikle fazla mesai yapılan aylarda hesaplamaların kontrol edilmesi önem taşıyor.
Kaynakta aktarılan Yargıtay uygulamalarına göre, çalışan tarafından imzalanan bir bordroda fazla çalışma ücretinin ödendiği görülüyor ve herhangi bir itiraz kaydı bulunmuyorsa, daha sonra farklı bir fazla mesai iddiasının ileri sürülmesi bazı durumlarda hukuki sorun oluşturabiliyor.
Eksiklik Varsa Bordroya Şerh Düşülebilir
Bordroda yapılan fazla mesainin veya çalışanın hak ettiği bir ödemenin bulunmadığını düşünen kişiler, imza aşamasında itirazlarını yazılı olarak belirtmeyi tercih edebilir.
Kaynakta bunun için “Fazla çalışma alacağım saklıdır” şeklinde ihtirazi kayıt düşülmesi öneriliyor.
Bordronun imzalanması gerekiyorsa bu tür bir kaydın, çalışanın ilgili döneme ilişkin itirazını belge üzerinde göstermesine yardımcı olabileceği belirtiliyor.
SGK’ya Eksik Bildirim Yapıldığını Düşünenler Ne Yapmalı?
Çalışan, aldığı ücretin veya prime tabi kazançlarının SGK’ya eksik bildirildiğini düşünüyorsa konuyla ilgili resmi kanallara başvurabilir.
Bu kapsamda ALO 170 üzerinden bilgi alınabileceği gibi SGK ve Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerine dilekçeyle başvuru yapılabiliyor.
Emekliliğine yıllar bulunan çalışanların da SGK kayıtlarını düzenli olarak kontrol etmesi, yalnızca prim gün sayısına değil hangi kazanç üzerinden prim bildirildiğine de bakması önem taşıyor.
