Milyonlarca çalışanı ve emekliyi ilgilendiren emeklilik sistemi yeni Orta Vadeli Program ile birlikte yeniden tartışılmaya başlandı. Programda sosyal güvenlik sisteminin mali yapısının güçlendirilmesi ve vatandaşların daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik edecek düzenlemelerin yapılması hedefleniyor.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş ise mevcut emeklilik sistemindeki bazı sorunlara dikkat çekerek, özellikle uzun süre çalışanların emekli aylıklarının daha yüksek olmasını sağlayabilecek alternatif bir modelden söz etti.
Çalışmaya Devam Ettikçe Emekli Maaşı Neden Düşebiliyor?
Karakaş'ın değerlendirmesine göre mevcut sistemde özellikle asgari ücret ve buna yakın seviyelerde SGK'ya bildirilen kazançlar üzerinden çalışan bazı kişilerin, emeklilik için gerekli şartları tamamladıktan sonra çalışmaya devam etmeleri halinde aylıklarının beklenen şekilde yükselmediği durumlar bulunuyor.
Bu durumun, emeklilik hakkını elde eden bazı kişilerin çalışmaya devam etmek yerine sistemden ayrılmasına veya kayıt dışı çalışmaya yönelmesine neden olabileceği belirtiliyor.
Emekli Maaşı Nasıl Hesaplanıyor?
SSK kapsamında emekli aylığının hesaplanmasında temel olarak ortalama aylık kazanç ve aylık bağlama oranı (ABO) dikkate alınıyor.
Karakaş, geçmiş dönemlerde yapılan sosyal güvenlik reformlarıyla aylık bağlama oranlarında değişiklikler yaşandığına dikkat çekerek, özellikle 2008 sonrası çalışma dönemlerinin emekli aylığı üzerindeki etkisinin çalışanlar açısından tartışma konusu olduğunu belirtiyor.
Bu nedenle daha fazla prim ödeyen kişilerin, çalışma süreleri arttıkça emekli aylıklarının da buna paralel olarak yükselmesini sağlayacak bir sistem oluşturulması beklentisi bulunuyor.
25 Yıldan Sonra Maaşı Artırabilecek Formül
Karakaş'ın gündeme getirdiği öneriler arasında 25 yılın üzerindeki çalışma süreleri için aylık bağlama oranına ilave artış yapılması da bulunuyor.
Bu model hayata geçirilirse, 25 yıllık sigortalılık süresinin ardından çalışmaya devam edenlerin her ilave çalışma yılı için aylık bağlama oranında ek artış uygulanması mümkün olabilecek.
Böylece uzun süre çalışmayı tercih eden vatandaşların emekli aylıklarının da daha yüksek olması hedeflenebilecek.
Ancak bu formül şu anda yürürlükte olan bir uygulama değil. Karakaş'ın değerlendirmesinde yer alan olası bir düzenleme olarak gündeme geliyor.
Kısmi Ve Normal Emeklilik İçin Farklı Taban Maaş Gündemde
Karakaş ayrıca gelecekte kısmi emeklilik ile normal emeklilik için farklı taban maaş uygulaması yapılabileceğini belirtti.
Böyle bir model uygulanırsa daha uzun süre çalışan ve daha fazla prim ödeyenlerle daha kısa süre sigortalılık süresi bulunan kişiler arasındaki emekli aylığı farkının daha belirgin hale gelmesi amaçlanabilir.
OVP Emeklilik Sisteminde Ne Değiştirebilir?
2027-2029 dönemini kapsayan OVP'de sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi ve çalışma hayatında daha uzun süre kalmayı teşvik edecek düzenlemelerin yapılması hedefleniyor.
Bu kapsamda önümüzdeki dönemde emeklilik sistemine ilişkin yeni düzenlemelerin gündeme gelmesi bekleniyor.
İsa Karakaş'ın değerlendirmesinde yer alan 25 yıldan sonraki her çalışma yılı için ABO artışı da bu tartışmaların dikkat çeken başlıklarından biri oldu.
Düzenleme Çıkarsa Ne Olacak?
Eğer söz konusu model ilerleyen dönemde yasalaşırsa, 25 yıldan fazla çalışmanın emekli aylığına daha güçlü şekilde yansıması mümkün olabilir.
