Tavium, MÖ 3. yüzyılda Kelt kökenli Galatlar tarafından kurulmuş. Galatlar Anadolu'ya göç ettiklerinde burayı kendilerine merkez yapmışlar. Trokmi kabilesinin başkenti olarak önem kazanmış.
Roma döneminde de önemini korumuş Tavium. Hatta Roma İmparatorluğu zamanında önemli bir garnizon şehri haline gelmiş. Askeri ve ticari bir merkez olarak gelişmiş.

Arkeolojik Kazılar ve Bulgular
Tavium'da yapılan kazılarda çok sayıda tarihi eser ortaya çıkarılmış. Roma dönemine ait sikkeler, seramikler, mimari kalıntılar bulunmuş. Özellikle sur duvarları ve savunma yapıları dikkat çekmiş.
Antik kentte bir tiyatro kalıntısı, hamam kalıntıları, tapınak temelleri tespit edilmiş. Galatlar dönemine ait mezarlar da kazılarda ortaya çıkmış. Bu bulgular Tavium'un ne kadar önemli bir şehir olduğunu gösteriyor.

2000'li yılların başında başlayan sistemli kazılar hala devam ediyor. Her yıl yeni bulgular ortaya çıkıyor. Arkeologlar Tavium'un tam olarak ne kadar büyük bir alan kapladığını anlamaya çalışıyor.
Galatların Anadolu’daki İzi
Galatlar, Kelt kökenli bir halktı. Avrupa'dan Anadolu'ya göç etmişler, burada güçlü bir krallık kurmuşlar. Tavium bu krallığın merkezlerinden biriymiş.
İncil'de de Galatlar'dan bahsediliyor. Havari Pavlus'un Galatyalılar'a mektubu meşhur. İşte o Galatyalılar'ın yaşadığı yerlerden biri Tavium'muş.
Tavium'un stratejik konumu da önemliydi. Hem ticaret yolları üzerinde hem de savunma açısından elverişli bir yerdeymiş. Bu yüzden Galatlar buraya özel önem vermişler.

Günümüzdeki Durum
Tavium Antik Kenti günümüzde bir açık hava müzesi gibi ziyaret edilebiliyor. Henüz tam olarak restore edilmemiş ama kazı alanları geziliyor. Tarihe meraklı olanlar için önemli bir durak.
Ne yazık ki Tavium henüz hak ettiği ilgiyi görmüyor. Türkiye'nin birçok antik kenti gibi Tavium da sessizce bekliyor. Oysa Galatlar'ın başkenti olarak çok önemli bir tarihi değer taşıyor.
Yozgat'ın tarihi yerleri denilince Tavium mutlaka anılmalı. Galatlar'ın Anadolu'daki izlerini görmek isteyenler için Tavium vazgeçilmez bir durak. MÖ 3. yüzyıldan günümüze uzanan bir tarih burada gizli.



