Afetlere müdahalede yaşanan koordinasyon sorunlarını azaltmayı hedefleyen önemli bir adım atıldı. Resmi Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelikle birlikte afet ve acil durum yönetim sistemi baştan sona yeniden düzenlendi. Buna göre, nüfusu 50 binin üzerindeki tüm ilçelerde ve risk durumuna göre belirlenecek diğer ilçelerde, kaymakam başkanlığında Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezleri kurulacak. 24 saat esasına göre çalışacak bu merkezler, afet öncesi hazırlıkların yanı sıra afet anı ve sonrasındaki müdahaleleri de yönetecek. İlçelere AFAD merkezi kurulmasıyla birlikte, yerel düzeyde karar alma ve uygulama süreçlerinin daha hızlı işlemesi hedefleniyor.
Yeni AFAD merkezleri 24 saat görev başında olacak
Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe giren Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezleri Yönetmeliği, merkezlerin çalışma esaslarını da netleştirdi. Buna göre AFAD Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi, yurt içinde ve yurt dışında meydana gelen afet ve acil durumlarda 24 saat kesintisiz hizmet verecek. Aynı sistem, il ve ilçe düzeyinde kurulacak merkezler için de geçerli olacak. Sürekli aktif olacak bu yapılar sayesinde, olası bir afet anında bekleme süreleri kısalacak, ilk müdahale çok daha hızlı yapılabilecek. Yetkililer, özellikle deprem, sel ve yangın gibi ani gelişen afetlerde zamanla yarışılan durumlarda bu modelin kritik önem taşıdığını vurguluyor.
50 bin nüfus kriteriyle ilçe bazlı yapılanma
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri, ilçe düzeyindeki yapılanma oldu. Nüfusu 50 binin üzerindeki tüm ilçelerde, kaymakamın başkanlığında ilçe afet ve acil durum yönetim merkezi kurulacak. Bununla birlikte, nüfusu bu sınırın altında olsa bile risk durumu yüksek olan ilçeler de valiliklerin değerlendirmesiyle kapsama alınabilecek. Bu merkezler, yerel ihtiyaçlara göre şekillenecek ve il AFAD birimleriyle doğrudan koordinasyon içinde çalışacak. Böylece afet yönetimi sadece merkezden değil, sahaya en yakın noktadan yürütülecek.
Kurumlar arası koordinasyon ve iletişim güçlenecek
Yönetmelik, yalnızca merkezlerin kurulmasını değil, kurumlar arası iş birliğini de yeniden tanımlıyor. AFAD, bakanlıklar, valilikler, mahalli idareler, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları arasında koordinasyonun güçlendirilmesi amaçlanıyor. Afet anlarında yapılacak basın açıklamalarının ise Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamında Afet İletişim Grubu tarafından yapılması öngörülüyor. Bu sayede bilgi kirliliğinin önüne geçilmesi ve kamuoyunun doğru, zamanında bilgilendirilmesi hedefleniyor. İl ve ilçe AFAD merkezleri de bu iletişim zincirinin önemli bir parçası olacak.
Bütçe ve denetim sistemi baştan aşağı yenilendi
Yeni yönetmelikle birlikte bütçe ve denetim mekanizması da netleştirildi. AFAD Başkanlığı, İçişleri Bakanlığı ve diğer kamu kurumlarının afet ve acil durum yönetim merkezi harcamaları kendi bütçelerinden karşılanacak. İl ve ilçe afet ve acil durum yönetim merkezlerinin giderleri ise bu amaçla oluşturulan valilik özel hesaplarından finanse edilecek. Ayrıca il ve ilçe merkezleri, doğrudan AFAD Başkanlığı tarafından denetlenecek. Bu düzenlemeyle hem mali disiplinin sağlanması hem de uygulamaların ülke genelinde standart hale getirilmesi amaçlanıyor. Yeni yönetmelikle birlikte, 2011 tarihli eski düzenleme ise tamamen yürürlükten kaldırıldı.
