Türkiye'de pompa fiyatları da küresel piyasalardaki hareketlilikten etkilenirken, motorin ile benzin arasındaki makas sürücüler tarafından yakından takip ediliyor. Peki motorin neden benzinden daha hızlı zamlanıyor?
MOTORİN FİYATI NEDEN BENZİNİ GEÇTİ?
Motorinin benzinden daha hızlı yükselmesinin temel nedenlerinden biri, dünya genelinde dizel yakıt arzının zaten savaş öncesinde sınırlı olması olarak gösteriliyor.
Motorin yalnızca binek araçlarda kullanılmıyor. Kamyonlar, otobüsler, tarım makineleri, iş makineleri, jeneratörler, tekneler ve sanayide kullanılan çok sayıda araç ve ekipman dizel yakıtla çalışıyor.
Bu nedenle motorine yönelik talep, benzine kıyasla daha az esnek bir yapıya sahip. Arzın azalması durumunda fiyatlar üzerinde çok daha hızlı bir baskı oluşabiliyor.
Özellikle Basra Körfezi'nden dünya piyasalarına gönderilen dizel ve jet yakıtı miktarındaki düşüş, küresel piyasadaki arz sıkışıklığını daha da artırdı.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ KRİZ FİYATLARI ETKİLEDİ
Enerji piyasalarındaki hareketliliğin en önemli başlıklarından biri de Hürmüz Boğazı'ndaki petrol ve petrol ürünleri taşımacılığının sekteye uğraması oldu.
Dünya petrol ve petrol ürünleri ticaretinin kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda yaşanan sorunlar, özellikle Orta Doğu'dan Asya ve Avrupa'ya yapılan yakıt sevkiyatlarını olumsuz etkiledi.
Bölgede üretilen petrolün önemli bir bölümünün dizel ve jet yakıtı üretimine uygun olması da motorin piyasasındaki baskıyı artırdı.
Küresel piyasanın kaybedilen bu arzı kısa sürede başka bölgelerden karşılayabilecek yeterli kapasiteye sahip olmaması, motorin fiyatlarının benzine göre daha sert yükselmesine yol açtı.
ÇİN'İN İHRACAT KARARI DA ETKİLİ OLDU
Arz sıkışıklığını artıran gelişmelerden biri de Çin'in akaryakıt ihracatına yönelik kısıtlamaları oldu.
Normal şartlarda küresel piyasadaki açığın bir bölümünü karşılayabilecek rafineri kapasitesine sahip ülkelerden biri olan Çin, kendi iç piyasasında yakıt arzını korumak amacıyla ihracatını sınırladı.
Bu gelişme, Basra Körfezi'nden gelen dizel yakıtın yerinin başka kaynaklarla doldurulmasını daha da zorlaştırdı.
ABD'nin petrol ürünlerinde önemli bir ihracatçı konumunda bulunmasına rağmen, küresel ölçekte oluşan açığın tamamen kapatılması mümkün olmadı.
TÜRKİYE'DE MOTORİN FİYATI NE KADAR?
Türkiye'de akaryakıt fiyatları küresel petrol fiyatlarının yanı sıra döviz kuru ve vergilerdeki değişikliklerden de etkileniyor.
Güncel pompa fiyatlarına göre litre benzin fiyatı Türkiye genelinde yaklaşık 71-74 lira seviyelerinde bulunurken, motorinin litre fiyatı ise yaklaşık 79-83 lira aralığında değişiyor.
Böylece motorin ile benzin arasındaki fiyat farkı bazı bölgelerde litre başına yaklaşık 8-10 liraya kadar çıkabiliyor.
Türkiye'de motorin fiyatlarıyla ilgili bir başka önemli gelişme ise Özel Tüketim Vergisi uygulamasında yaşandı.
Motorinden alınan ÖTV için kademeli bir sisteme geçilirken yakıt eşel mobil uygulamasının dışında bırakıldı. Buna göre ağustos ayının kalan bölümünde motorinden alınan ÖTV tutarının sıfır olarak uygulanması, sonraki aylarda ise kademeli şekilde artırılması öngörülüyor.
Bu kapsamda eylül ayında 3 lira, ekimde 6 lira, kasımda 9 lira ve aralık ayında 12 lira ÖTV uygulanması planlanıyor.
1 Ocak 2027 itibarıyla ise motorindeki ÖTV tutarının 13,9006 lira seviyesine çıkarılması öngörülüyor.
MOTORİN FİYATLARI NE ZAMAN DÜŞECEK?
Motorin fiyatlarının yeniden gerilemesi büyük ölçüde küresel arz koşullarına bağlı olacak.
Hürmüz Boğazı'ndaki petrol ve petrol ürünleri akışının kalıcı biçimde normale dönmesi halinde enerji piyasalarında rahatlama yaşanması bekleniyor. Ancak uzmanlara göre arz zincirindeki bozulmaların tamamen giderilmesi kısa sürede gerçekleşmeyebilir.
Sevkiyatların normale dönmesi, rafinerilerin üretim planlarını yeniden düzenlemesi ve yakıtın ihtiyaç duyulan bölgelere ulaştırılması zaman alabileceği için motorin fiyatlarının savaş öncesindeki seviyelere hemen dönmesi beklenmiyor.
