Uçum'un sözlerinin ardından seçimin hangi tarihte yapılacağı yeniden en çok merak edilen sorular arasına girdi. Meclis ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılırken, olağan takvimin dışına çıkılması için alınmış bir karar henüz yok. Erken seçim ihtimalini merak eden seçmenlerin gözü, henüz ilan edilmeyen resmî seçim takvimine ve Meclis'ten gelebilecek olası bir karara çevrildi. Peki, seçim ne zaman yapılacak, erken seçim olacak mı? İşte 2028 seçimine dair bilinenler...
SEÇİM NE ZAMAN YAPILACAK, SEÇİME KAÇ AY KALDI?
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, 15 Ekim Perşembe günü Çankaya Köşkü'nde basın mensuplarıyla bir araya geldi. Demirören Haber Ajansı'nın (DHA) aktardığına göre yeni anayasa gündemini değerlendiren Uçum, sözü seçim takvimine de getirdi ve şunları söyledi:
"Şimdi seçimlere yaklaşık 18 ay civarında kaldı. Yani 2028 seçimlerinin mart ya da nisanda olabileceği artık büyük ölçüde netleşmiş durumda."
Uçum'un sözleri resmî bir karar değil, bir öngörü niteliği taşıyor. 2028 genel seçimi için Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) açıkladığı bir takvim ya da karar henüz bulunmuyor.
Uçum seçim tarihine ilk kez değinmiyor. Haziran ayında Anadolu Ajansı'na yazdığı yazıda olağan seçim gününü 2028 mayısında anmış, olası seçim günlerinden biri olarak da 2028 nisanındaki bir pazar gününü göstermişti. Aynı yazıda Meclis'in seçimlerin yenilenmesi kararı alması halinde Erdoğan'ın "son kez aday olma hakkına" sahip olacağını yazmıştı. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli o dönem grup toplantısı çıkışında Uçum'un önerisi sorulunca "Seçimler zamanındadır, 2028 mayısındadır" yanıtını vermişti.
ERKEN SEÇİM OLACAK MI, ERDOĞAN YENİDEN ADAY OLABİLİR Mİ?
Erken seçime ilişkin 15 Ekim itibarıyla alınmış resmî bir karar bulunmuyor. Anayasa'nın 77. maddesi, "Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır." hükmünü taşıyor. Son seçimde Cumhurbaşkanı seçiminin ilk turu 14 Mayıs 2023'te, ikinci turu 28 Mayıs 2023'te yapıldı.
Mart ya da nisan, olağan takvimin önüne düştüğü için seçimin bu aylarda yapılması seçimlerin yenilenmesi kararını gerektiriyor. Meclis bu kararı alabiliyor; Anayasa'nın 116. maddesi bu konuda açık: "Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir." 600 sandalyeli Meclis'te bu, 360 milletvekilinin oyu anlamına geliyor. Böyle bir kararda Meclis ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri yine birlikte yapılıyor.
Aynı madde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yeniden adaylığı tartışmasının da anahtarı. Maddenin ilgili hükmü şöyle: "Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir."
YENİ ANAYASA TAKVİMİ VE 2 DÖNEM ŞARTI
Uçum'un açıklamasının merkezinde yeni anayasa vardı. Adalet Bakanı Akın Gürlek'i Hukuk Politikaları Kurulu'nda ağırladıklarını hatırlatan Uçum, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 1 Ekim'de Meclis'in açılışında yaptığı konuşmayla yeni anayasanın bir vaat olmaktan çıktığını, o tarihten itibaren bir yapım süreci olarak başladığını savundu.
Seçime kalan sürede partilerin uzlaşıp yeni anayasa yazabileceğini dışlamayan Uçum, bu dönemde yine de daha çok fikri hazırlığın öne çıkabileceğini, belki bir teklif taslağının bile ortaya çıkmayabileceğini söyledi. Asıl adımın seçimden sonra atılabileceğine işaret eden Uçum şöyle konuştu:
"Bu 18 ay içerisinde partiler bir mutabakat sağlayıp Cumhurbaşkanımızın dediği 'Büyük Türkiye Mutabakatı' çerçevesinde hareket edip bir yeni anayasa çalışması yapabilirler mi? Tabii ki yapabilirler. … 2028’de yapılacak seçimden sonra da 2029’da yeni anayasanın artık yüksek bir mutabakatla yapılıp halkoyuna sunulması artık son derece gerçekçi bir hedefe dönüşebilir"
Yeni anayasanın mutlaka halkın onayına gideceğini vurgulayan Uçum, "Ama yeni anayasa yapıldığında isterse 400’ün çok üzerinde milletvekili bu anayasayı kabul etsin; her halükarda referanduma sunulacaktır, halkın onayına sunulacaktır." dedi.
Cumhurbaşkanının seçilme yeterliliği ve dönem süresine de değinen Uçum, gördüğü taslaklarda bu başlıklarda bir değişiklik olmadığını belirtti: "Dönemle ilgili de benim gördüğüm taslaklarda bir değişiklik yok. Yine 2 dönem şartı korunuyor."
