İş kazası ve meslek hastalığı kapsamında sağlanan sosyal güvenlik hakları, birçok çalışanın yeterince bilgi sahibi olmadığı konular arasında yer alıyor. Sürekli iş göremezlik geliri de bu haklardan biri olarak öne çıkarken, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Başuzmanı İsa Karakaş konuya ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Karakaş, sürekli iş göremezlik gelirinin bir sosyal yardım ya da destek ödemesi olmadığını, sigortalı çalışanların iş kazası veya meslek hastalığı kapsamında sahip olduğu yasal bir hak niteliği taşıdığını belirtti. Bu gelirden emekli olduktan sonra çalışmaya devam eden kişilerin de gerekli şartları taşımaları halinde yararlanabileceğini ifade etti.
SÜREKLİ İŞ GÖREMEZLİK GELİRİ HANGİ ŞARTLARDA BAĞLANIYOR?
İsa Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için yaş, sigortalılık süresi veya belirli bir prim günü şartı aranmıyor. Değerlendirmede esas alınan unsur ise iş kazası ya da meslek hastalığı sonucunda oluşan kalıcı çalışma gücü kaybı oluyor.
SGK Sağlık Kurulu tarafından yapılan inceleme sonucunda meslekte kazanma gücü kaybının en az yüzde 10 olarak belirlenmesi halinde gelir bağlanabiliyor. Kayıp oranının yükselmesi durumunda ödenecek gelir miktarı da buna göre değişiklik gösterebiliyor.
Karakaş, geçmişte gelir bağlanabilmesi için denetim raporlarının tamamlanmasının beklendiğini, ancak uygulamada yapılan değişiklikle sağlık kurulu kararının ardından işlemlerin daha hızlı yürütülebildiğini belirtti. Daha sonra yapılacak incelemelerde usulsüzlük veya kasıt tespit edilmesi halinde ise ilgili yasal süreçlerin işletildiğini ifade etti.
ÇALIŞMAYA DEVAM EDENLER DE BAŞVURU YAPABİLİYOR
Sürekli iş göremezlik gelirinden yararlanmak isteyen sigortalıların işten ayrılması ya da faaliyetlerini sonlandırması gerekmiyor. Hak sahipleri çalışmayı sürdürürken de gerekli başvuruları yapabiliyor.
Başvuruların e-Devlet üzerinden, posta yoluyla veya doğrudan dilekçe verilerek gerçekleştirilebildiği belirtiliyor. Ancak Bağ-Kur (4/1-b) kapsamında sigortalı olanlar için farklı bir uygulama bulunuyor. Karakaş, bu kapsamdaki kişilerin gelirden yararlanabilmesi için prim ve genel sağlık sigortası dahil SGK'ya herhangi bir borcunun bulunmaması gerektiğini hatırlattı.
GELİR TUTARI NASIL HESAPLANIYOR?
Sürekli iş göremezlik gelirinin hesaplanmasında sigortalının prime esas kazancı esas alınıyor. İş kazasından önceki 12 aylık dönem içinde çalışılan son üç aya ait prime esas kazançlar dikkate alınarak günlük kazanç hesaplanıyor.
İşe başladıktan kısa süre sonra iş kazası geçiren çalışanlar için ise farklı hesaplama yöntemleri uygulanıyor. İlk ay içerisinde meydana gelen kazalarda işe giriş ile kaza tarihi arasındaki kazanç esas alınırken, işe başladığı ilk gün kaza geçiren sigortalılar için aynı veya benzer işi yapan emsal çalışanların kazançları dikkate alınıyor.
AİLEYE YÖNELİK DESTEKLER DE BULUNUYOR
İş kazası ve meslek hastalığı sigortası yalnızca sigortalıya yönelik ödemeleri kapsamıyor. Mevzuat çerçevesinde hak sahiplerine ölüm geliri, evlenme ödeneği olarak bilinen çeyiz yardımı ve cenaze ödeneği gibi çeşitli sosyal güvenlik destekleri de sağlanabiliyor.
Karakaş, yapılan incelemeler sonucunda olayın iş kazası veya meslek hastalığı kapsamında değerlendirilmemesi halinde bağlanan gelirin kesileceğini, daha önce yapılan ödemelerin ise yürürlükteki mevzuat doğrultusunda geri tahsil edileceğini belirtti.
