Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarında uzaktan müşteri edinimi sürecine ilişkin yeni kuralları devreye aldı.
Düzenlemeyle özellikle yabancı uyruklu gerçek kişiler ile ticaret siciline kayıtlı şirketlerin uzaktan kimlik tespiti, adres doğrulaması ve para transferlerine ilişkin şartlar yeniden şekillendirildi.
Yeni uygulamada kimlik ve adres bilgilerinin doğrulanması daha kritik hale gelirken, para transferlerinde de müşterinin kendi adına kayıtlı hesap kullanması şartı getirildi.
Yabancı Müşteriler İçin NFC’li Pasaport Şartı
Yeni düzenlemenin dikkat çeken maddelerinden biri uzaktan kimlik tespitinde kullanılacak belgelere ilişkin oldu.
Yabancı uyruklu gerçek kişilerin uzaktan kimlik doğrulamasında ICAO 9303 standardına uygun ve NFC özelliği bulunan pasaport kullanması gerekecek.
Pasaportun elektronik çipinde yer alan bilgilerle belgenin üzerindeki bilgilerin uyuşmaması halinde uzaktan müşteri kabulü gerçekleştirilemeyecek.
Kimlik tespitinde görüntülü görüşme yöntemi kullanılacak. Pasaport incelemesi konusunda özel eğitim almış personelin gerçekleştireceği süreçte, kişinin gerçekten belge sahibi olup olmadığının belirlenmesine yönelik kontroller de yapılacak.
Canlılık testi ve fotoğraf karşılaştırması gibi aşamalarda yapay zeka destekli teknolojilerden yararlanılması da mümkün olacak.
Adresini Doğrulamayan Yabancı Müşteri Transfer Yapamayacak
Düzenlemenin en önemli başlıklarından biri adres doğrulaması oldu.
Yabancı müşterilerin adreslerini, yerleşim yeri belgesi veya son üç aya ait elektrik, su ve doğal gaz gibi abonelik faturalarıyla doğrulaması gerekecek.
Bu doğrulamanın en geç üç ay içerisinde tamamlanması gerekiyor.
Adres teyidi tamamlanmadığı sürece müşterinin hesabından para veya kripto varlık transferi yapılmasına izin verilmeyecek. Aynı şekilde sermaye piyasası araçlarının virman işlemleri de gerçekleştirilemeyecek.
Böylece müşteri bilgilerinin doğruluğunun işlem yapılmadan önce daha kapsamlı şekilde kontrol edilmesi amaçlanıyor.
Para Transferlerinde Kendi Hesabı Şartı
Yeni sistemde yabancı müşterilerin para transferlerine de önemli bir sınırlama getirildi.
Pasaport üzerinden uzaktan kimlik tespiti yapılan müşterinin hesabına para gönderimi, yurt dışında müşterinin kendi adına kayıtlı banka hesabından yapılabilecek.
Hesaptan para gönderilirken de yine müşterinin kendi adına kayıtlı banka hesabı kullanılacak.
Transferlerin SWIFT üzerinden gerçekleştirilmesi gerekecek. SWIFT mesajında yer alan bilgilerle müşterinin kimlik bilgilerinin uyuşmaması halinde transfer işlemi gerçekleştirilmeyecek.
Bu uygulamayla üçüncü kişilerin hesapları üzerinden gerçekleştirilebilecek para hareketlerinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Yabancı Müşterilerin Bilgileri MASAK’a Bildirilecek
Yeni düzenlemeyle yabancı müşterilere ilişkin finansal hareketlerin izlenmesine yönelik raporlama yükümlülüğü de bulunuyor.
Müşterilerin kimlik bilgileri, portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları üç aylık dönemler halinde MASAK’a raporlanacak.
Böylece finansal kuruluşlar üzerinden gerçekleştirilen işlemlerde denetim ve izleme mekanizmasının güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Şirketlerde Gerçek Faydalanıcı Kontrolü Yapılacak
Yeni kurallar yalnızca yabancı gerçek kişileri kapsamıyor. Ticaret siciline kayıtlı şirketlerin uzaktan müşteri kabulünde de ek kontroller uygulanacak.
Şirket adına işlem yapan kişinin temsil yetkisi;
- MERSİS
- Ticaret Sicili Gazetesi
- Gelir İdaresi Başkanlığı verileri
üzerinden kontrol edilecek.
Gerekli görülmesi halinde noter onaylı imza sirküleri de incelenebilecek.
Bunun yanında şirketin arkasındaki gerçek faydalanıcının belirlenmesi zorunlu olacak. Gerçek faydalanıcının tespit edilememesi veya işlem sırasında şüpheli bir durum ortaya çıkması halinde müşteri kabul süreci sonlandırılabilecek.
Yeni Düzenleme Neyi Değiştiriyor?
SPK'nın yeni düzenlemesiyle yabancı müşterilerin uzaktan finansal sisteme dahil edilmesinde kimlik, adres ve para kaynağı kontrolleri daha sıkı hale getiriliyor.
Özellikle adres doğrulamasını tamamlamayan müşterilerin transfer işlemlerinin kısıtlanması ve para giriş-çıkışlarının müşterinin kendi banka hesaplarıyla sınırlandırılması, düzenlemenin öne çıkan maddeleri arasında yer alıyor.
