Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) ve Global Settlement Layer verileriyle hazırlanan çalışma, ülke genelindeki kentsel alanların ağırlık merkezlerinde köklü yer değişiklikleri yaşandığını kanıtladı. 1975–2020 yılları arasındaki 45 yıllık kentsel büyümeyi kapsayan verilere göre, ülkedeki 44 ilin kentsel gelişme yönü batıya doğru ilerledi. Şehirlerin coğrafi olarak kaymasında sanayileşme hamleleri, yeni ulaşım aksları, topoğrafik engeller ve iç göç dalgaları belirleyici rol oynadı.
Analiz sonuçları, bazı kentlerin sınır değişimlerinde uç noktalara ulaştığını gösteriyor.
EN ÇOK HAREKET EDEN UÇ İLLER VE MESAFELERİ
Kentsel alan ağırlık merkezini yaklaşık 7,3 kilometre batıya taşıyan Muğla, Türkiye genelinde batı yönlü büyümenin merkezini oluşturdu. Kuzey aksında ise en yüksek genişleme 7,5 kilometrelik mesafe ile Balıkesir'de gerçekleşti. İç Anadolu Bölgesi'nin köklü kenti Konya, kentsel ağırlık noktasında yaklaşık 4 kilometrelik bir güney kayması yaşayarak bu alanda ilk sırada yer aldı. Genel batı eğiliminin aksine hareket eden Akdeniz'in iki komşu şehri Isparta ve Antalya ise büyüme eksenlerini doğuya doğru yaklaşık 5,5 kilometre kaydırdı.
BÜYÜKŞEHİRLERDEKİ KUZEYBATI EKSENİ VE PLANLAMA
Türkiye'nin nüfus ve ekonomi yükünü sırtlayan iki büyük metropolü İstanbul ve Ankara, büyüme aksı olarak kendilerine kuzeybatıyı seçti. İstanbul'da kent merkezinin ağırlık noktası yaklaşık 5,4 kilometre batıya ve 3,3 kilometre kuzeye doğru yöneldi. Başkent Ankara'da ise genişleme yaklaşık 2,9 kilometre batı ve 5,3 kilometre kuzey yönünde şekillendi.
Uzmanlar, kentsel ağırlık noktalarının yer değiştirmesine ilişkin hazırlanan bu güncel verilerin tesadüfi olmadığını vurguluyor. Elde edilen sonuçlar; kentsel dönüşüm stratejileri, altyapı projeleri, yeni otoyol hatları ve sanayi alanlarının coğrafi konumlandırılması süreçlerinde karar vericiler için bir yol haritası sunuyor.
