Türkiye’nin kırmızı et ve süt üretiminde önemli başlıklardan biri olan hayvan varlığı, damızlık hayvan ithalatı üzerinden yeniden gündeme geldi.
Tarım politikaları uzmanı Ergin Kahveci, FAOSTAT verileri ile Türkiye’nin yıllara göre damızlık dişi sığır ithalatını karşılaştırarak dikkat çeken bir analiz ortaya koydu.
13 YILDA 820 BİNDEN FAZLA DAMIZLIK İNEK İTHAL EDİLDİ
Analizde yer alan verilere göre Türkiye, 2013 yılından 2026'nın ilk 6 ayına kadar 820 bin 388 baş damızlık dişi büyükbaş hayvan ithal etti.
Bu hayvanlar için ödenen toplam tutarın ise yaklaşık 1 milyar 965 milyon dolar olduğu belirtildi. Böylece ithal edilen hayvan başına ortalama maliyet yaklaşık 2 bin 396 dolar olarak hesaplandı.
Yalnızca 2025 yılında 68 bin 707 baş damızlık dişi hayvan için 139,2 milyon dolar ödeme yapılırken, 2026'nın ilk yarısında 56 bin 681 baş hayvan ithal edildi.
SAĞMAL İNEK SAYISI NE KADAR ARTTI?
Analizin dikkat çeken bölümünü sağmal inek sayısındaki değişim oluşturdu.
FAOSTAT verilerine göre Türkiye'de sağmal inek sayısı:
- 2013: 5 milyon 607 bin 272 baş
- 2024: 6 milyon 225 bin baş
Buna göre 11 yıllık dönemde sağmal inek sayısındaki net artış 617 bin 728 baş oldu.
Aynı dönemde ise yaklaşık 694 bin 900 baş damızlık dişi sığır ithal edildi.
Bu tablo, “Yıllardır yapılan damızlık hayvan ithalatına rağmen sağmal sürü neden beklenen ölçüde büyümedi?” sorusunu gündeme getirdi.
İTHALAT SÜRÜYÜ BÜYÜTTÜ MÜ, KAYIPLARI MI KARŞILADI?
Uzman Ergin Kahveci'nin analizinde, ithalat ile sağmal sürüdeki net artışın birebir karşılaştırılmasının tek başına yeterli olmadığına dikkat çekiliyor.
Hayvanların yaşlanması, kesimler, hastalıklar, ölümler, buzağı kayıpları ve işletmelerin üretimden çekilmesi gibi birçok faktör sürü büyüklüğünü etkiliyor.
Buna rağmen yüksek miktardaki damızlık ithalatının neden sağmal inek sayısında aynı ölçüde bir artış oluşturmadığı tartışılıyor.
TEORİK SÜRÜ İLE GERÇEKLEŞEN SAYI ARASINDA FARK
Kahveci'nin projeksiyonlarına göre, 2007 yılında 4 milyon 229 bin 440 baş olan sağmal sürü yıllık yüzde 2,5 oranında büyüseydi 2024'te yaklaşık 6 milyon 436 bin başa ulaşacaktı.
Yüzde 3'lük büyüme senaryosunda ise bu rakam yaklaşık 6 milyon 991 bin baş olacaktı.
Gerçekleşen sayı ise 6 milyon 225 bin baş oldu.
İthalat da projeksiyona eklendiğinde teorik sürü büyüklüğü yaklaşık 7,2 milyon ile 7,8 milyon baş arasında hesaplanıyor.
Bu veriler, Türkiye'nin hayvancılık politikalarında yalnızca hayvan ithalatının değil, mevcut sürünün sürdürülebilir şekilde büyütülmesinin de tartışılması gerektiğini ortaya koyuyor. Ortaya çıkan rakamlar, Türkiye'nin yıllardır yaptığı damızlık hayvan ithalatının sürü büyüklüğüne etkisinin yeniden değerlendirilmesini gündeme getiriyor.
