Yozgat'ın da aralarında bulunduğu 9 ilde hayvan hastalıklarının teşhis, takip ve kontrolü için çalışmalar sürüyor. Tarım ve Orman Bakanlığına doğrudan bağlı Samsun Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğü Samsun, Giresun, Ordu, Sinop, Amasya, Tokat, Sivas, Çorum ve Yozgat'ı kapsayan bölgede görev yapıyor. Enstitü Müdürü Hamza Kadı, yılda 50 binin üzerinde numunenin analiz edildiğini belirtti. Laboratuvarlarda farklı hastalık gruplarına yönelik testler yapılırken, zoonotik hastalıkların yanı sıra hayvancılıkta verim kaybına yol açan enfeksiyonlar da yakından takip ediliyor. Yeni kurulan Spiroket Laboratuvarı ve atıksu epidemiyolojisi çalışmaları ise erken teşhis kapasitesini güçlendiriyor.
Yozgat'ta Hayvan Hastalıklarının Teşhisi Laboratuvarlarla Destekleniyor
Yozgat hayvan hastalıkları açısından Samsun Veteriner Kontrol Enstitüsünün sorumluluk alanında bulunuyor. Enstitü, bölgedeki hastalıkların erken tespit edilmesi, yayılımının izlenmesi ve gerekli kontrol çalışmalarının yürütülmesi amacıyla çok sayıda laboratuvarı aynı çatı altında çalıştırıyor.
Hamza Kadı'nın verdiği bilgilere göre enstitünün teşhis altyapısında viroloji, bakteriyoloji, patoloji ve parazitoloji laboratuvarlarının yanı sıra arı hastalıkları, kanatlı hastalıkları ve su hayvanı hastalıkları gibi özel alanlara yönelik birimler de bulunuyor. Spiroket hastalıkları ve kuduz teşhisi için de ayrı laboratuvarlar faaliyet gösteriyor.
Enstitü her yıl 50 binin üzerinde numuneyi analiz ediyor. İncelenen örneklerin önemli bölümünde PCR temelli moleküler tanı testleri, ELISA gibi serolojik yöntemler ve mikroskobik incelemeler kullanılıyor. Kadı, kuruluşun TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17025 kapsamında akredite edildiğini ve analiz sonuçlarının uluslararası geçerliliğe sahip olduğunu belirtti.
Büyükbaş ve Kanatlı Hayvanlarda Verim Kayıpları İzleniyor
Laboratuvar çalışmalarında özellikle büyükbaş ve kanatlı hayvanlarda ekonomik kayıplara neden olabilecek hastalıklar öne çıkıyor. Viral, bakteriyel ve paraziter kaynaklı solunum ve sindirim sistemi hastalıkları, en sık teşhis edilen gruplar arasında bulunuyor.
Bu hastalıkların zamanında belirlenmesi, yalnızca hayvanların sağlığının korunması açısından değil, üreticilerin yaşayabileceği verim kayıplarının azaltılması bakımından da önem taşıyor. Hastalıkların sürüler içerisinde yayılması; süt ve et veriminde düşüş, üreme sorunları ve tedavi maliyetlerinde artış gibi sonuçlar doğurabiliyor.
Samsun Veteriner Kontrol Enstitüsünün 9 ili kapsayan yapısı, farklı bölgelerden gelen numunelerin merkezi bir laboratuvar altyapısıyla değerlendirilmesine imkân sağlıyor. Böylece bölgede ortaya çıkabilecek hastalık hareketlerinin daha yakından izlenmesi hedefleniyor.
Kuduz, Şarbon Ve Kuş Gribi İçin Taramalar Sürüyor
Enstitünün çalışma alanında hayvan sağlığının yanı sıra insan sağlığını da doğrudan ilgilendiren zoonotik hastalıklar önemli yer tutuyor. Kuduz, şarbon, bruselloz, tüberküloz ve kuş gribi gibi hastalıklar için rutin tarama ve teşhis faaliyetleri yürütülüyor.
Hamza Kadı, laboratuvarlara ulaşan her numunenin bölgedeki hayvan varlığının korunması ve olası hastalık risklerinin kontrol altına alınması amacıyla titizlikle incelendiğini ifade etti. Özellikle hayvanlardan insanlara bulaşabilen hastalıkların erken tespit edilmesi, yalnızca veterinerlik hizmetleri açısından değil, halk sağlığı bakımından da önem taşıyor.
Zoonotik hastalıkların takibinde düzenli numune analizi, sahadaki veteriner ekipleri ile laboratuvarlar arasındaki koordinasyon ve hızlı sonuç alınması kritik rol oynuyor. Bu nedenle enstitünün bölgesel sorumluluğu, Yozgat'ın da içinde bulunduğu geniş bir coğrafyada hastalıkların izlenmesine katkı sağlıyor.
Spiroket Laboratuvarı İle Erken Teşhis Kapasitesi Genişledi
Samsun Veteriner Kontrol Enstitüsü bünyesinde Bakanlığın katkılarıyla yeni bir Spiroket Laboratuvarı kuruldu. Hamza Kadı, laboratuvarın bölge hayvancılığı ve halk sağlığı açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.
Yeni laboratuvar sayesinde leptospirozis gibi zoonotik hastalıkların teşhis ve takibinin daha gelişmiş yöntemlerle yapılması hedefleniyor. Leptospirozis, hayvanlarda döl verimi kayıpları, süt veriminde düşüş ve gebeliklerin sonlanması gibi sorunlara yol açabilirken insanlara da bulaşabilen bir hastalık olarak öne çıkıyor.
Kadı, yeni altyapıyla bu tür hastalıkların teşhis ve takibinin daha ileri ve güvenilir yöntemlerle gerçekleştirildiğini belirtti. Böylece laboratuvar kapasitesinin geliştirilmesi, hastalıkların yalnızca ortaya çıktıktan sonra tespit edilmesine değil, risklerin daha erken değerlendirilmesine de katkı sunuyor.
Atıksulardan Hastalıkların Erken İzleri Araştırılıyor
Enstitünün üzerinde çalıştığı yeni yöntemlerden biri de atıksu epidemiyolojisi. Bu yöntemle hastalık etkenlerinin, klinik belirtiler sahada görülmeden önce izlenebilmesi amaçlanıyor.
Hamza Kadı, bölgede yürütülen atıksu temelli izleme projeleriyle biyolojik risklerin ve hastalık etkenlerinin erken aşamada tespit edilebildiğini söyledi. Bu çalışmaların, olası salgınlara karşı erken uyarı mekanizması oluşturabileceğini belirten Kadı, Covid-19 döneminde de atıksulardan yapılan analizlerle hastalığın bölgesel yoğunluğunun takip edilebildiğini ifade etti.
Erken uyarı yaklaşımı, hastalıkların yayılımı hızlanmadan önce gerekli önlemlerin alınmasına olanak sağlayabiliyor. Bu nedenle atıksu analizleri, klasik teşhis yöntemlerini tamamlayan yeni nesil takip araçlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Yeni Teşhis Kitleri ve Aşı Çalışmaları Devam Ediyor
Samsun Veteriner Kontrol Enstitüsündeki çalışmalar teşhis ve taramayla sınırlı kalmıyor. Enstitünün dış paydaşlarla birlikte yeni nesil teşhis kitleri geliştirme ve aşı çalışmaları da sürüyor.
TAGEM, TÜBİTAK ve üniversitelerle yürütülen projelerin de ülke hayvancılığına katkı sağlaması hedefleniyor. Bu araştırmaların temel amaçları arasında hastalıkların daha hızlı ve doğru şekilde belirlenmesi, mevcut teşhis yöntemlerinin geliştirilmesi ve hayvan sağlığında kullanılabilecek yeni çözümlerin ortaya çıkarılması bulunuyor.
Yozgat'ın da sorumluluk bölgesinde yer aldığı enstitü, laboratuvar analizlerinden erken uyarı çalışmalarına kadar geniş bir alanda faaliyet gösteriyor. Yılda 50 binin üzerindeki numunenin incelenmesi, bölgedeki hayvan hastalıklarının izlenmesinde laboratuvar altyapısının taşıdığı rolü ortaya koyuyor.
