3600 günle emeklilik, gerekli prim gün sayısının tamamını dolduramayan bazı sigortalılara belirli şartlar altında kısmi emeklilik imkanı sağlayan uygulamalardan biri olarak öne çıkıyor.
Ancak kamuoyunda zaman zaman yalnızca 3600 prim gününün tamamlanmasıyla emekli olunabileceği yönünde yanlış bir algı oluşabiliyor. Oysa bu kapsamda ilk sigorta giriş tarihi, 15 yıllık sigortalılık süresi ve yaş şartı da belirleyici oluyor.
Dolayısıyla 3600 gün primi bulunan herkesin doğrudan emekli olması söz konusu değil. Kişinin sigorta başlangıç tarihi ve diğer koşulları birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
EYT Sonrası 3600 Günle Emeklilik Gündemde
2023 yılında yürürlüğe giren EYT düzenlemesiyle birlikte 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişi bulunanlar için yaş şartında önemli bir değişiklik yapıldı.
Ancak EYT kapsamına giremeyen vatandaşlar açısından yaş ve prim şartları devam ediyor. Özellikle eski tarihlerde sigorta başlangıcı bulunan ve prim gün sayısı yüksek emeklilik şartlarını tamamlayamayan kişiler, kısmi emeklilik seçeneklerini araştırıyor.
3600 günle emeklilik de bu nedenle en fazla merak edilen konular arasında yer alıyor.
3600 Günle Emeklilik İçin Hangi Şartlar Aranıyor?
3600 gün üzerinden kısmi emeklilikte yalnızca prim sayısına bakılmıyor.
Sigortalının;
-
3600 prim gününü tamamlaması,
-
15 yıllık sigortalılık süresini doldurması,
-
Sigorta başlangıç tarihine göre belirlenen yaş şartını tamamlaması
gerekiyor.
Bu şartların hangi tarihte tamamlandığı da emeklilik yaşının belirlenmesinde önem taşıyor.
Bu nedenle 3600 günle emeklilik hesabı yapılırken kişinin yalnızca toplam prim gününe bakılması yeterli olmuyor.
İkinci Emeklilik Formülü Nasıl İşliyor?
SGK'dan emeklilik hakkından bağımsız olarak emeklilik döneminde ikinci bir gelir oluşturmak isteyenlerin değerlendirebileceği sistemlerin başında Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) geliyor.
BES, SGK'nın yerine geçen bir emeklilik sistemi değil. Kişinin kendi adına yaptığı düzenli katkıların ve devlet katkısının fonlarda değerlendirilmesiyle uzun vadeli birikim oluşturulmasını amaçlıyor.
Bu nedenle SGK'dan emekli olan bir kişi, şartları sağlaması halinde BES'teki birikiminden de yararlanarak emeklilik döneminde ek gelir elde edebilir.
SGK'dan emekli olmak, kişinin BES kapsamında birikim yapmasına tek başına engel oluşturmuyor.
Emekli kişiler de BES'e dahil olarak kendi belirledikleri katkı tutarları üzerinden yeni birikim oluşturabiliyor. Aynı şekilde çalışmayan kişiler de sistem üzerinden uzun vadeli tasarruf yapabiliyor.
Emeklilik sonrasında çalışmaya devam eden kişiler açısından da BES, SGK aylığına ek bir gelir oluşturmak için değerlendirilebilecek seçeneklerden biri olarak öne çıkıyor.
BES'te Emeklilik Şartları Neler?
BES'te emeklilik şartları SGK sisteminden farklı işliyor.
Genel olarak BES'ten emeklilik hakkı elde edebilmek için sistemde en az 10 yıl kalmak ve 56 yaşını doldurmak gerekiyor.
Bu nedenle SGK emekliliğinden farklı olarak BES, kişinin kendi adına yaptığı uzun vadeli birikim üzerinden tamamlayıcı bir gelir oluşturmasına imkan sağlıyor.
Örneğin 2000 yılında çalışma hayatına başlayan bir kişi için SGK kapsamında gereken prim ve yaş şartları ile BES'teki emeklilik koşulları birbirinden farklı olabiliyor.
İkinci Emeklilikte Devlet Katkısı Nasıl İşliyor?
BES'te katılımcının yaptığı ödemelerin yanı sıra devlet katkısı da birikimin büyümesine destek oluyor.
Katılımcılar bütçelerine göre düzenli katkı payı belirleyebiliyor. Bu tutarlar seçilen fonlarda değerlendirilirken, sistemde kalma süresi ve hak edilen devlet katkısı da emeklilik dönemindeki toplam birikimi etkiliyor.
Bu nedenle ikinci emeklilik olarak ifade edilen model, SGK'dan alınan aylığın yerine geçen bir uygulama değil; emeklilik döneminde SGK gelirine ek kaynak oluşturmayı amaçlayan tamamlayıcı bir sistem niteliğinde.
Çalışanların emeklilik için ek birikim oluşturabildiği seçeneklerden biri de Otomatik Katılım Sistemi (OKS).
Mevcut uygulamada çalışanların ücretlerinden belirli oranda kesinti yapılarak bireysel emeklilik hesabına aktarım gerçekleştiriliyor. Çalışanlar sistem kapsamında birikim yaparken belirli koşullarda sistemden ayrılma imkanına da sahip.
Uzun süre sistemde kalan çalışanlar açısından OKS, emeklilik döneminde ek birikim oluşturabilecek modellerden biri olarak değerlendiriliyor.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi Gündemde
Önümüzdeki dönemde gündeme gelmesi beklenen Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) de emeklilik gelirlerinin desteklenmesine yönelik modeller arasında bulunuyor.
TES ile çalışan, işveren ve devlet katkılarının birlikte değerlendirildiği bir yapı oluşturulması hedefleniyor. Sistemin ayrıntıları ve uygulanma şartları ise yapılacak düzenlemelerle netleşecek.
Bu nedenle TES konusunda henüz kesinleşmemiş bilgilerin mevcut uygulamalarla karıştırılmaması gerekiyor.
3600 günle emeklilik, SGK mevzuatındaki belirli şartları karşılayan kişilere yönelik kısmi emeklilik seçeneğidir.
BES ve benzeri tamamlayıcı emeklilik sistemleri ise SGK'dan bağımsız olarak kişinin emeklilik döneminde ek birikim ve gelir oluşturmasına yöneliktir.
Dolayısıyla 3600 günle SGK'dan emekli olmak ile BES üzerinden ikinci bir emeklilik geliri elde etmek birbirinden farklı uygulamalardır.
3600 Günle Emeklilikte Dikkat Edilmesi Gerekenler
-
3600 prim günü tek başına emeklilik için yeterli değildir.
-
Sigorta başlangıç tarihi emeklilik hesabında önemlidir.
-
15 yıllık sigortalılık süresi şartı aranır.
-
Yaş şartının da tamamlanması gerekir.
-
EYT kapsamına girip girmemek emeklilik koşullarını etkileyebilir.
-
BES, SGK emekliliğinden bağımsız tamamlayıcı bir sistemdir.
-
BES'te emeklilik için genel olarak 10 yıl sistemde kalma ve 56 yaş şartı bulunur.
-
İkinci emeklilik, SGK'dan ikinci kez emekli olmak anlamına gelmez.
Sonuç olarak, 3600 prim günü bulunan vatandaşların emeklilik durumlarını yalnızca prim sayısına bakarak değerlendirmemesi gerekiyor. İlk sigorta giriş tarihi, sigortalılık süresi ve yaş şartının birlikte incelenmesi gerekiyor. Emeklilik döneminde SGK aylığına ek gelir isteyenler için ise BES gibi tamamlayıcı modeller ayrı bir seçenek olarak değerlendirilebilir.
