Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Uluslararası Afet Risklerinin Azaltılması Günü kapsamında kamuoyunda depremle ilgili yaygın yanlış inanışlara dikkat çekmek amacıyla bir video serisi hazırladı. Uzmanların yer aldığı bu videolarda, toplumda sıkça dile getirilen ancak bilimsel olarak doğru olmayan ifadeler ele alındı.
13 Ekim: Afet Risklerinin Azaltılması Günü
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 1989 yılında aldığı kararla 13 Ekim’i Uluslararası Afet Risklerinin Azaltılması Günü ilan etti. Bu özel gün her yıl dünya genelinde, afet risklerini azaltmak, farkındalığı artırmak ve toplumları bilinçlendirmek amacıyla çeşitli etkinliklerle kutlanıyor.
AFAD da bu kapsamda, afet bilinci ve doğru bilgiye erişim konularında toplumu bilinçlendirmek için sosyal medya hesaplarından bir dizi bilgilendirme videosu paylaştı.
“Benim Yaşadığım Yerde Deprem Olmaz”
AFAD’ın yayınladığı ilk videolardan biri, “Benim yaşadığım yerde deprem olmaz.” başlığını taşıyor.
Videoda yer alan AFAD Deprem Dairesi Başkanı Prof. Dr. Aykut Akgün, bu düşüncenin tamamen yanlış olduğunu belirterek şu açıklamayı yaptı: “Ülkemizin yüzde 92’si deprem tehlikesi altındadır. Diri fay hatları üzerindeki ya da bu hatlara yakın yerleşim alanları her zaman risk altındadır. Ayrıca yapı stoku, binaların dayanıklılığı ve zemin koşulları gibi unsurlar da bu riski doğrudan etkiler. Dolayısıyla ‘bizim bölgemizde deprem olmaz’ düşüncesi son derece yanıltıcı bir yaklaşımdır.”
“Depremin Ne Zaman Olacağını Önceden Bilmek Mümkün Değil”
AFAD’ın bir diğer videosunda, “Depremlerin günü ve saati önceden bilinebilir.” iddiası ele alındı.
Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fadime Sertçelik, bu iddianın bilimsel olarak geçerli olmadığını vurgulayarak şu bilgileri paylaştı: “Bugün dünyada hiçbir bilimsel yöntemle bir depremin tam olarak ne zaman olacağı tahmin edilememektedir. Depremler karmaşık jeolojik ve tektonik süreçlerin sonucudur. Bu süreçler uzun süreli araştırmalara rağmen kesin bir sonuca bağlanamamıştır. Geçmiş depremlerden, yerin fiziksel değişimlerinden ya da hayvan davranışlarından yola çıkılarak yapılan tahminlerin hiçbiri doğrulanabilir nitelikte değildir.”
Prof. Sertçelik ayrıca, mevcut verilerin yalnızca büyük depremlerin olasılıklarını değerlendirmeye ve risk senaryoları oluşturmaya yardımcı olabileceğini belirtti.
“Büyük Depremler Sadece Gece Olmaz”
Toplumda sıkça dile getirilen bir başka yanlış inanış da “büyük depremler genellikle gece meydana gelir” ifadesidir.
AFAD’ın bu konuya dair videosunda Yüksek Jeoloji Mühendisi Niyazi Kerem Kuterdem, bu düşüncenin bilimsel temeli olmadığını belirterek şu açıklamayı yaptı: “Depremler günün her saatinde oluşabilir. Tarihimizde hem gündüz hem gece gerçekleşmiş çok sayıda büyük deprem vardır. Ancak gece yaşanan depremler insanları uykuda yakaladığı için daha fazla can kaybı yaşanabilmektedir.”
Erken Uyarı Sistemleri Depremi Önceden Bildirmez
Bir diğer bilgilendirme videosunda, “Erken uyarı sistemleri depremi önceden haber verir.” görüşünün yanlış olduğu anlatıldı.
Jeofizik Yüksek Mühendisi Meltem Türkoğlu, bu sistemlerin işlevini şu sözlerle açıkladı: “Erken uyarı sistemleri depremin ne zaman olacağını bildiren sistemler değildir. Bu sistemler, sarsıntı dalgaları ulaşmadan birkaç saniye önce uyarı verebilir. Böylece doğal gazı ya da elektriği kesmek, metroları durdurmak gibi ikincil afetleri önlemek için kullanılır.”
“Depremler Yapay Olarak Oluşturulmaz”
AFAD’ın paylaştığı bir diğer videoda ise “Türkiye’deki depremler gizli silahlarla oluşturuluyor.” iddiasına yanıt verildi.
Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bülent Oruç, bu tür komplo teorilerinin bilimsel dayanağı olmadığını vurguladı: “Yer kabuğu sürekli hareket halindedir ve bu hareketler sonucu tektonik gerilmeler birikir. Bu enerji fay hatları boyunca açığa çıktığında deprem meydana gelir. Hiçbir yapay güç, yer kabuğunun kırılma mekanizmasını kontrol edemez.”
Topluma Çağrı: “Bilgi Kirliliğine Karşı Bilimsel Kaynaklara Güvenin”
AFAD, paylaştığı videolarla deprem farkındalığını artırmayı, yanlış bilgilerin önüne geçmeyi ve bilimsel bilgilere dayalı bilinçlenmeyi hedefliyor.
Kuruluş, vatandaşları afetlere karşı hazırlıklı olmaya davet ederken, resmi kaynaklardan yapılan bilgilendirmelere itibar edilmesi gerektiğini vurguluyor.
AFAD’ın hazırladığı tüm videolara kurumun sosyal medya hesapları üzerinden ulaşmak mümkün.
