Emeklilik yaşını ve prim gününü tamamlayan birçok vatandaş, emekli olmak yerine çalışmaya devam ederek daha yüksek gelir elde etmeyi tercih ediyor. Ancak mevcut emeklilik sisteminde, özellikle bazı sigortalılar açısından çalışma süresinin uzaması bağlanacak emekli aylığının beklenen şekilde artmamasına neden olabiliyor.
Bu durumun değiştirilmesi için yeni bir model gündeme geldi. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, yeni Orta Vadeli Program'da yer alan sosyal güvenlik hedeflerini değerlendirerek emekli maaşı hesaplamasında yapılabilecek değişikliklere ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu.
Yeni OVP’de Emeklilik Sistemi İçin Ne Öngörülüyor?
Yeni Orta Vadeli Program'da, vatandaşların daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik edecek ve sosyal güvenlik sisteminin mali dengesini güçlendirecek düzenlemeler yapılması hedefleniyor.
Karakaş'ın değerlendirmesine göre amaç, uzun süre çalışan vatandaşların emekli aylığının azalması endişesini ortadan kaldırmak ve daha fazla prim ödeyen kişilerin bunun karşılığını emekli aylığında görebilmesini sağlamak.
Programdaki hedeflerin önümüzdeki dönemde yasal ve teknik düzenlemelerle hayata geçirilmesi bekleniyor. Ancak şu aşamada söz konusu formüllerin kesinleşmiş bir emeklilik maaşı düzenlemesi olmadığının altını çizmek gerekiyor.
Emekli Maaşı Hesaplama Sistemi Değişecek mi?
Mevcut sistemde SSK emekli aylığının hesaplanmasında ortalama aylık kazanç ve Aylık Bağlama Oranı (ABO) önemli rol oynuyor.
Çalışma süresinin uzaması ve ödenen primlerin emekli aylığına nasıl yansıyacağı, sigortalının geçmiş dönem kazançları ve sigortalılık süreci gibi birçok faktöre göre değişiyor.
Yeni model tartışmalarının temelinde ise emeklilik hakkını elde eden vatandaşların çalışmaya devam etmelerinin emekli aylığı açısından daha avantajlı hale getirilmesi bulunuyor.
Daha Fazla Çalışana Daha Yüksek Emekli Maaşı Formülü
Gündeme gelen önerilerden biri, özellikle uzun süre çalışanların emekli aylığını artıracak yeni bir hesaplama sistemi oluşturulması.
Bu kapsamda SSK ve Bağ-Kur sigortalılarının çalışmaya devam ettikçe daha yüksek emekli aylığı elde etmesini sağlayacak yasal düzenleme yapılabileceği değerlendiriliyor.
Böyle bir sistem hayata geçirilirse emeklilik hakkını kazanmış ancak çalışmaya devam eden vatandaşların sistemden hemen ayrılmak yerine çalışma hayatında kalmasının teşvik edilmesi amaçlanıyor.
25 Yıldan Fazla Çalışanlar İçin Yeni ABO Formülü
Gündeme gelen dikkat çekici önerilerden biri de 25 yıldan sonraki çalışma süresi için Aylık Bağlama Oranı'nda ilave artış yapılması.
Bu modele göre belirli bir çalışma süresini aşan sigortalılar için her ilave çalışma yılının emekli aylığına daha güçlü şekilde yansıtılması mümkün olabilecek.
Ancak bu formül şu an için öneri ve değerlendirme aşamasında bulunuyor. Henüz kesinleşmiş bir kanun düzenlemesi veya uygulanmaya başlanmış yeni maaş hesaplama sistemi bulunmuyor.
Kısmi Emeklilik İçin Ayrı Taban Maaş Gündemde
Değerlendirilen diğer seçeneklerden biri ise kısmi emeklilik ile normal emeklilik için farklı emeklilik taban maaşları uygulanması.
Bu sistemin hayata geçirilmesi halinde emeklilik türleri arasındaki farklılıkların maaş hesabına daha belirgin şekilde yansıtılması hedeflenebilir.
Öte yandan bu konuda da nihai karar verilmiş değil. Uygulanacak sistemin ayrıntılarının yapılacak yasal düzenlemelerle netleşmesi bekleniyor.
1999 Öncesi Ve Sonrası SGK Girişi Olanları Ne Bekliyor?
Emeklilik sistemindeki olası değişiklikler gündeme gelirken, 1999 öncesi ve sonrası sigorta girişi bulunan vatandaşların hangi düzenlemelerden nasıl yararlanacağı da merak konusu oldu.
Ancak mevcut açıklamalarda 1999 öncesi ve sonrası SGK girişi bulunan herkes için ayrı ayrı kesinleşmiş yeni bir maaş formülü açıklanmış değil.
Dolayısıyla sosyal medyada veya bazı haber başlıklarında yer alan “1999 öncesine şu maaş, sonrasına bu maaş” şeklindeki kesin rakamların şu aşamada resmi bir düzenleme olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
Amaç Daha Uzun Çalışmayı Teşvik Etmek
Yeni model tartışmalarının önemli hedeflerinden biri de vatandaşların emeklilik hakkını elde ettikten sonra çalışma hayatında kalmasını teşvik etmek.
Uzman değerlendirmelerine göre çalışmanın emekli aylığı açısından daha avantajlı hale gelmesi, hem çalışanların gelir beklentisini güçlendirebilir hem de sosyal güvenlik sisteminin prim gelirlerine katkı sağlayabilir.
