Türkiye’de milyonları ilgilendiren emeklilik sisteminde önemli bir değişiklik yürürlüğe girdi. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından uygulanan yeni kurala göre, 1 Ekim 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için “son 3,5 yıl” olarak bilinen 1.260 gün avantajı sona erdi.
Daha önce birçok sigortalının emeklilik planını şekillendiren sistem, yerini tüm çalışma hayatını esas alan yeni bir modele bıraktı.
Eski Sistem Nasıldı? Son 7 Yıl Kuralı
1 Ekim 2008 öncesi sigorta girişi bulunanlar için mevcut uygulama devam ediyor. Buna göre:
-
Son 7 yıl (2.520 gün) içindeki prim ödemelerine bakılıyor.
-
Bu sürede en az 1.260 gün hangi statüde prim ödendiyse, o statü şartlarıyla emekli olunabiliyor.
Bu sistem sayesinde uzun yıllar Bağ-Kur’lu olan bir kişi, son 3,5 yılını SSK (4/1-a) kapsamında çalışarak daha düşük prim ve daha avantajlı şartlarla emeklilik hakkı elde edebiliyordu.
Yeni Sistem: Tüm Çalışma Hayatı Dikkate Alınacak
1 Ekim 2008 sonrası ilk kez sigortalı olanlar için ise kurallar değişti.
Yeni uygulamaya göre:
-
Emeklilik başvurusunda yalnızca son yıllar değil, toplam çalışma süresi inceleniyor.
-
Çalışma hayatının çoğunluğu hangi statüde geçtiyse, emeklilik o statünün şartlarına göre belirleniyor.
Örneğin; 20 yıl Bağ-Kur’lu çalışıp son 3,5 yılını SSK’lı geçiren bir kişi, artık SSK şartlarından emekli olamayacak. SGK, toplam sürenin çoğunluğu Bağ-Kur olduğu için 9.000 prim günü şartını uygulayacak.
Bu durum özellikle esnaf ve şirket ortaklarını yakından ilgilendiriyor.
Statü Çakışmalarında Hangi Kurum Geçerli?
Birden fazla sigortalılık durumunda ise öncelik sıralaması şu şekilde uygulanıyor:
-
Memuriyet (4/1-c) öncelikli: Eğer kişi memur statüsünde çalışmışsa, Emekli Sandığı hükümleri geçerli oluyor.
-
SSK ve Bağ-Kur çakışması: 2011’den bu yana geçerli olan uygulamaya göre, aynı anda iki statü varsa SSK primleri esas alınıyor.
Ayrıca uzmanlar, şirket ortağı ya da sahibi olan kişilerin kendilerini SSK’lı göstermeleri halinde yatırılan primlerin geçersiz sayılabileceği konusunda uyarıyor.
Emeklilik Planları Baştan Yapılmalı
Yeni sistemle birlikte “son 3,5 yıl hamlesi” olarak bilinen avantaj ortadan kalkmış oldu. Uzmanlara göre artık emeklilik planlamasının ilk sigorta gününden itibaren doğru statü üzerinden yapılması gerekiyor.
