Türkiye'de emeklilik sistemi, çalışma hayatındaki sigorta başlangıcı, prim gün sayısı ve yaş şartlarına göre şekilleniyor. Özellikle EYT düzenlemesinin ardından emeklilik hesaplamalarına ilişkin detaylar milyonlarca vatandaş tarafından yakından takip edilirken, SGK dışında birikim sağlayan sistemler de dikkat çekiyor.
Çifte Emeklilik Nasıl Mümkün Oluyor?
Çifte emeklilik ifadesi, aynı kişiye iki ayrı SGK emekli maaşı bağlanması anlamına gelmiyor. Buradaki temel yapı, SGK emekliliğinin yanında BES gibi özel bir emeklilik sisteminden de ödeme alınması şeklinde ortaya çıkıyor.
Çalışanlar SGK kapsamındaki sigortalılıklarını sürdürürken BES'e de dahil olarak kendi adlarına birikim oluşturabiliyor. Sistem koşulları yerine getirildiğinde BES'teki birikim emeklilik döneminde ek gelir sağlayabiliyor.
Bu nedenle vatandaşların “ikinci SGK emekliliği” ile BES'ten emekliliği birbirinden ayırması gerekiyor.
3.600 Gün Primle Kimler Emekli Olabilir?
3.600 gün şartı özellikle 8 Eylül 1999 ve öncesinde SSK başlangıcı bulunan kişiler açısından önem taşıyor.
Bu kapsamda genel olarak;
- En az 3.600 prim gününün tamamlanması,
- 15 yıllık sigortalılık süresinin doldurulması,
- Prim ve sigortalılık süresinin tamamlandığı tarihe göre belirlenen kademeli yaş şartının yerine getirilmesi
gerekiyor.
Buradaki yaş şartı herkes için aynı değil. Sigortalının kadın veya erkek olması ve gerekli koşulları hangi tarihte tamamladığı, emeklilik yaşının belirlenmesinde etkili oluyor.
Dolayısıyla yalnızca 3.600 gün primin bulunması, tek başına hemen emekli olunacağı anlamına gelmiyor.
BES'te 3.600 Gün Ne Anlama Geliyor?
BES tarafındaki hesaplama ise SGK'dan farklı işliyor. Sistemde emeklilik hakkı elde edebilmek için temel olarak en az 10 yıl sistemde kalmak ve 56 yaşını doldurmak gerekiyor.
10 yıllık süre üzerinden düşünüldüğünde bu dönem yaklaşık 3.600 güne karşılık geliyor. Ancak BES'teki 3.600 gün, SGK'daki 3.600 prim günüyle aynı anlama gelmiyor.
BES'te önemli olan yalnızca gün sayısı değil, sistemde geçirilen süre ve yaş şartının birlikte tamamlanması.
56 Yaşında İkinci Emeklilik Maaşı Alınabilir mi?
BES'e gerekli şartları sağlayarak dahil olan bir kişi, sistemde 10 yıl kaldığında ve 56 yaşını doldurduğunda BES'ten emeklilik hakkı elde edebiliyor.
Örneğin çalışma hayatında SGK primlerini ödeyen bir kişi aynı zamanda BES'te düzenli birikim yaparsa, ilerleyen yıllarda SGK'dan elde edeceği emeklilik gelirinin yanında BES birikiminden de yararlanabilir.
Ancak BES'ten alınacak ödeme, SGK tarafından bağlanan emekli aylığıyla aynı nitelikte değildir. Alınacak tutar; kişinin yaptığı katkılara, sistemde kalma süresine, fonların performansına ve diğer koşullara göre değişebilir.
Devlet Katkısı Ne Kadar?
BES'in dikkat çeken avantajlarından biri de devlet katkısı. Katılımcının sisteme yatırdığı katkı paylarına belirli oranlarda devlet katkısı ekleniyor.
Ancak devlet katkısının tamamına hemen ve koşulsuz şekilde hak kazanılmıyor. Sistemde kalma süresi uzadıkça devlet katkısındaki hak ediş oranı da değişiyor.
Bu nedenle uzun vadeli BES planı yapan kişilerin yalnızca aylık yatıracağı tutara değil, sistemde ne kadar süre kalacağına ve fon tercihlerine de dikkat etmesi gerekiyor.
SGK emekliliğinde emeklilik hakkı; sigorta başlangıç tarihi, prim gün sayısı, yaş ve bağlı olunan sigorta statüsü gibi kriterlere göre belirleniyor.
BES'te ise kişinin kendi adına yaptığı birikimler temel rol oynuyor. 10 yıl sistemde kalma ve 56 yaş şartlarını sağlayan katılımcı BES'ten emeklilik hakkı elde edebiliyor.
Bu nedenle “3.600 gün prim ödeyip 56 yaşında emekli olma” ifadesi, SGK ile BES kurallarının birbirine karıştırılmaması gereken bir konu. BES'teki 3.600 günlük süre, SGK'daki prim günü hesabıyla aynı değildir.
Kimler Bu Sisteme Dahil Olabilir?
BES'ten yararlanmak için yalnızca aktif çalışan olmak gerekmiyor. Çalışanların yanı sıra farklı yaş gruplarındaki kişiler de sistem üzerinden kendi adlarına birikim oluşturabiliyor.
18 yaşından küçükler de yasal temsilcileri aracılığıyla BES'e dahil olabiliyor. Böylece uzun vadeli birikim yapılırken devlet katkısından da şartlar çerçevesinde yararlanılabiliyor.
